U bent hier

Focus : Planning : goedgekeurde en ter goedkeuring voorgelegde milieuplannen

Focus - Actualisering : juni 2022

Strategische plannen voor het milieu- en energiebeleid

Het Gewest biedt vele antwoorden op de druk die wordt uitgeoefend op het leefmilieu en de levenskwaliteit, gaande van wetgeving tot sensibilisering. Een hele reeks aan plannen of programma’s in verband met het leefmilieu worden uitgevoerd door Leefmilieu Brussel, alleen of in samenwerking met andere overheidsinstanties.   
De onderstaande plannen hebben meestal betrekking op het volledige grondgebied van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest (BHG).
Ze werden gegroepeerd per milieudomein waarop ze betrekking hebben. 

Luchtkwaliteit, energie en klimaatwijziging

Omdat de problematiek in deze 3 domeinen intiem verweven is, heeft het Gewest een geïntegreerd beleid ontwikkeld om de gewestelijke doelstellingen te behalen voor het verminderen van het energieverbruik, het verbeteren van de luchtkwaliteit en het beperken van de uitstoot van broeikasgassen. Het wettelijk luik van dit geïntegreerd beleid bestaat uit het BWLKE of Brussels Wetboek van Lucht, Klimaat en Energiebeheersing (beter gekend onder zijn Franse benaming COBRACE) . Dit werd goedgekeurd op 2 mei 2013. Het bevat onder andere de reglementering op de energieprestaties van de gebouwen, de luchtkwaliteit, de bedrijfsvervoerplannen, de Europese regeling van de handel in broeikasgasemissierechten,... Het zorgt voor een wettelijke basis voor een reeks van maatregelen zoals die rond de "Low Emission Zone", het parkeren buiten de openbare weg, de verbetering van de milieuprestaties van de voertuigen, de internationale investeringen in het klimaat,... Deze code werd sindsdien verschillende kerener aangepast, waaronder in juni 2021  om er regionale doelstellingen voor de vermindering van broeikasgasemissies voor de komende decennia in op te nemen. 
Dit wetboek voorziet in de geïntegreerde planning van de toekomstige maatregelen in de domeinen lucht, energie en klimaat via onder anderen de publicatie, om de vijf jaar, van één regionale Lucht-Klimaat-Energieplan:

  • Gewestelijk Lucht-Klimaat-Energieplan : dit plan behandelt de belangrijkste vervuilende sectoren (gebouwen, vervoer) en alle aspecten van deze drie thema’s, met inbegrip van de energie-efficiëntie, het toezicht op de luchtkwaliteit, de aanpassing aan de klimaatveranderingen en de hernieuwbare energiebronnen. Dit plan werd goedgekeurd op 2 juni 2016. De nieuwe versie van het plan moet (volgens COBRACE) uiterlijk op 30 maart 2023 door de regering worden goedgekeurd. Op 25 mei 2022 werd het ontwerp in eerste lezing aangenomen. De volgende stappen in het goedkeuringsproces omvatten de milieueffectbeoordeling van het ontwerpplan en de raadpleging van het publiek.

Andere plannen in verband met deze thema’s zijn:

  • Het Noodplan bij verontreinigingspieken: besluit  gepubliceerd op 31 mei 2018
  • Het Energie- en Klimaatplan 2030 van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest , dat in de lijn ligt van het Gewestelijk Lucht-, Klimaat- en Energieplan en overeenkomt met de bijdrage van het Gewest aan het ontwerp van het Belgisch Geïntegreerd Nationaal Energie- en Klimaatplan 2021-2030 : goedgekeurd door de regering in oktober 2019 (zie de onderstaande plannen van de andere instanties: nationale strategieën in verband met de aanpassing aan de klimaatveranderingen). 
  • De RENOLUTION -strategie, die overeenstemt met de strategie voor de renovatie van gebouwen voor 2030-2050 en waarmee wordt beoogd de energieprestaties van gebouwen te verbeteren. De verwarming van gebouwen (woningen en kantoren) vertegenwoordigt meer dan 70% van het regionale energieverbruik
  • Het gewestelijk mobiliteitsplan Good move (zie de onderstaande plannen van andere instanties: mobiliteit), dat een aanzienlijke invloed heeft op de luchtkwaliteit en het klimaat, aangezien de transportsector de belangrijkste oorzaak is van de verontreinigende stoffen in de lucht en de tweede emissiebron van broeikasgassen.

Water

  • Waterbeheerplan 2016-2021 : dit plan wil een globaal en geïntegreerd antwoord bieden op alle uitdagingen in verband met het waterbeheer in Brussel. Het omvat bovendien twee belangrijke documenten: het beheerplan voor overstromingsrisico’s (het vervolg van het regenplan 2008-2011) en het register met beschermde zones. Dit plan werd goedgekeurd op donderdag 26 januari 2017. 

Het ontwerp-waterbeheerplan 2022-2027 werd op 31 maart 2022 door de regering in eerste lezing aangenomen. De volgende stappen in het goedkeuringsproces zijn de milieueffectbeoordeling van het ontwerpplan en de raadpleging van het publiek.

  • Gewestelijk programma voor pesticidereductie 2018-2022: goedgekeurd op 19 juli 2017 (zie verder). 

Gezondheid

  • Zie de plannen van andere instanties hieronder: het Nationaal Actieplan Milieu-Gezondheid 
  • Gewestelijk programma voor pesticidenreductie 2018-2022 – goedgekeurd op 19 juli 2017 (zie hier onder). 

Afval- en grondstoffen, circulaire economie

  • Vijfde "Afvalstoffenplan", het "Hulpbronnen- en afvalbeheerplan 2018-2023 " (in samenwerking met het Gewestelijk Agentschap voor Netheid  - ANB of Net Brussel): dit streeft naar « zero afval », via een drievoudige doelstelling: een omschakeling naar duurzamere en meer circulaire consumptiepraktijken verankeren; de bewaring en de nuttige toepassing van grondstoffen, indien mogelijk lokaal, maximaliseren; en de economische aanbodsector overhalen om de circulaire praktijk mee te concretiseren. Het werd goedgekeurd op 22 november 2018.

In mei 2021 vond een tussentijdse evaluatie plaats, waarbij de concrete resultaten halverwege de looptijd werden geanalyseerd en de standpunten van de Brusselse belanghebbenden werden geraadpleegd en verzameld, teneinde een reeks aanbevelingen op te stellen die tijdens het tweede deel van de periode moeten worden uitgevoerd.

  • Shifting Economy , de nieuwe economische transitiestrategie 2022-2030 voor het Brussels Hoofdstedelijk Gewest, onder leiding van Leefmilieu Brussel, Brussel Economie Werkgelegenheid, Hub.brussels en Innoviris: een voortzetting van het Gewestelijk Programma Circulaire Economie (of GPCE) van 2016, maar breder van opzet en ambitieuzer. Ze richt zich op de transformatie van de Brusselse economie om die koolstofvrij, regeneratief, circulair, sociaal, democratisch en digitaal te maken. Het werd aangenomen op 31 maart 2022.

Groene ruimten, biodiversiteit, Zoniënwoud

  • Natuurplan 2016-2020 : dit plan voorziet in maatregelen om stedelijke ontwikkeling te combineren met de natuur, door het accent te leggen op biodiversiteit, de bescherming en de ontwikkeling van de natuur. Het werd goedgekeurd op 14 april 2016. 
  • Beheerplan van de Natura 2000-gebieden: 3 Natura 2000-gebieden werden geïdentificeerd via aanwijzingsbesluiten in het Brussels Gewest: 
    • BE10000002 : Bossen en open gebieden in het zuiden van het Brussels Gewest – complex Verrewinkel – Kinsendaal: goedgekeurd op 24 sept. 2015. De uitbreiding  van dit gebied werd goedgekeurd op 7 februari 2019.
    • BE10000003 : Beboste en vochtige zones van de Molenbeekvallei in het noordwesten van het Brussels Gewest: goedgekeurd op 28 april 2016.
    • BE10000001 : Het Zoniënwoud met bosranden en aangrenzende beboste domeinen en de vallei van de Woluwe - complex Zoniënwoud - Vallei van de Woluwe: goedgekeurd op 14 avril 2016.

Door de goedkeuring van deze verschillende besluiten heeft de regering deze gebieden als Speciale beschermingszone (SBZ) erkend. Leefmilieu Brussel moet nu voor deze zones een beheerplan opstellen, in samenwerking met de eventuele betrokken eigenaars en gebruikers (andere dan het Gewest). 

Geluid

  • Plan QUIET.BRUSSELS , derde plan van de preventie en bestrijding van geluidshinder voor het Brussels Hoofdstedelijk Gewest, goedgekeurd op 28 februari 2019. De doelstellingen: de gevolgen van geluidshinder op de gezondheid verminderen, iedereen de mogelijkheid bieden toegang te krijgen tot rust en de aantrekkingskracht van de stad vrijwaren. 

Pesticiden

  • Gewestelijk Programma voor Pesticidenreductie 2018-2022 , dat voornamelijk gericht is op de vermindering van de risico’s en effecten van pesticiden (en in tweede instantie van biociden): goedgekeurd op 19 juli 2017. De versie 2023-2027  van het plan is tussen januari en maart 2022 ter openbare raadpleging voorgelegd. De aanpassing van het ontwerpplan is momenteel aan de gang, met het oog op publicatie in december 2022.

Voeding 

  • Strategie Good Food « Naar een duurzamer voedingssysteem in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest »   gedragen door Leefmilieu Brussel en de cel Landbouw van de Gewestelijke Overheidsdienst Brussel (GOB): ze wil voeding centraal stellen in de stadsdynamiek door voeding in al haar dimensies te benaderen: economisch, sociaal en vanuit milieuoogpunt. De ambitie is dubbel: « beter produceren », dat wil zeggen lokaal gezonde voeding kweken en verwerken met respect voor het milieu; en "goed eten", dat wil zeggen smakelijke, evenwichtige voeding binnen ieders bereik brengen, waarbij zoveel mogelijk lokale producten worden gebruikt. Ze werd goedgekeurd in maart 2015.

De evaluatie van deze strategie, die in 2020 is uitgevoerd, heeft tastbare vooruitgang op dit gebied aan het licht gebracht, maar ook zwakke punten en kansen voor de toekomst. De GoodFood2-strategie (2022-2030) zal in 2021 het voorwerp uitmaken van een proces van gezamenlijke opbouw met alle belanghebbenden in het veld, om de belangrijkste oriëntaties en doelstellingen te bepalen, die in 2022 in acties zullen worden omgezet.  

Plannen van andere instanties met belangrijke milieu-impact

De resultaten van het milieu- en energiebeleid van het Gewest worden onvermijdelijk ook beïnvloed door maatregelen en prioriteiten in aanverwante politieke domeinen. De onderstaande opsomming beperkt zich tot de belangrijkste meerjarenplannen en –programma's. 

Gewestelijke beleidsverklaring

Gewestelijk Plan voor Duurzame Ontwikkeling

Het Gewestelijk Plan voor Duurzame ontwikkeling (GPDO)  werd goedgekeurd op 12 juli 2018. De doelstellingen die door het toekomstige GPDO worden nagestreefd, vormen de basis voor tal van maatregelen en acties in het lucht-klimaat-energie-plan en het waterbeheerplan bij voorbeeld die de modaliteiten van de actiepijlers van het GPDO preciseren, zoals mobiliteit, ruimtelijke ordening, beheer van het blauwe netwerk, enz. 

Mobiliteitsplan

Van toepassing
Het regionale mobiliteitsplan 2020-2030 "Good Move" werd in 2020 door de regering goedgekeurd. Daarin worden de voornaamste beleidslijnen op het gebied van mobiliteit uitgestippeld. 
Het Gewest steunt ook op andere thematische strategische plannen, zoals het voetgangersplan, het fietsplan, het parkeerbeleidsplan en het goederenvervoerplan. Deze instrumenten worden momenteel geactualiseerd om ervoor te zorgen dat ze in overeenstemming zijn met de ambities van het nieuwe plan Good Move 2020-2030 op het gebied van mobiliteit en verkeersveiligheid. Deze nieuwe documenten zullen "roadmap" worden genoemd.
De maatregelen voorzien in het vervoershoofdstuk van het lucht-klimaat-energieplan zijn bedoeld als aanvulling bij het plan teneinde de gewestelijke doelstellingen op het vlak van luchtkwaliteit en broeikasgassenemissies te kunnen halen. Zo voorziet het LKE-plan een aantal acties om het wagengebruik te rationaliseren en alternatieven voor de personenwagen te bevorderen.

Persistente organische verontreinigende stoffen

In België valt het Verdrag van Stockholm inzake POP’s onder de zogenaamde « gemengde » bevoegdheden, dit wil zeggen dat zowel de federale als de gewestelijke overheden bevoegd zijn om beslissingen te nemen in de betrokken materies.

Nationaal actieplan Milieu-Gezondheid

Met het National Environment and Health Action Plan (NEHAP)  wil België niet enkel zijn verplichtingen nakomen tegenover de internationale gemeenschap, en meer in het bijzonder de Wereldgezondheidsorganisatie (WGO), maar ook en vooral de vragen van gezondheid en milieu aan bod laten komen binnen de Belgische federale staat. Het plan groepeert een maximum aan informatie ten behoeve van de vele instanties die in België bevoegd zijn voor materies die zowel met leefmilieu als met gezondheid te maken hebben, met name de gemeenschappen en verschillende federale en gewestelijke instellingen.

  • Nationaal actieplan Milieu-Gezondheid 2009-2013: operationeel programma NEHAP2 : dit programma bevat de gemeenschappelijke acties die werden goedgekeurd door de Gemengde Interministeriële Conferentie Leefmilieu Gezondheid.
  • De evaluatie van het NEHAP2 gepland voor 2015, liep vertraging op en werd uitgevoerd in 2017. Deze evaluatie – alsook de verklaring van Ostrava die werd goedgekeurd in juni 2017 – moet het mogelijk maken de contouren te schetsen van NEHAP3. Aangezien een nieuw actieplan veel voorbereidingen vraagt, heeft de cel in 2018 een “nationaal portfolio” ingevoerd, waarin een overzicht wordt gegeven van de activiteiten van de nationale cel, van de partners in de cel en de samenwerkingen met partners buiten NEHAP. Dit gigantische werk schetst een beeld van de huidige situatie inzake de gezondheid van het leefmilieu. Het legt ook de basis voor de toekomstige werkzaamheden van de nationale cel en het NEHAP 3. Het derde NEHAP is in ontwikkeling en zal waarschijnlijk in 2022 worden voorgelegd.

Nationale strategieën in verband met de aanpassing aan de klimaatverandering 

De Nationale Klimaatcommissie (NKC)  werd opgericht in 2002 om de coördinatie van het Belgisch klimaatbeleid op nationaal niveau te verzekeren. Het gaat om een orgaan, samengesteld uit vertegenwoordigers van de Federale Staat en de 3 Gewesten. In dit kader werden verschillende plannen en strategieën ingevoerd, in overeenstemming met de aanpassing aan de klimaatveranderingen, waaronder:

  • Nationale strategie voor adaptatie aan klimaatverandering , goedgekeurd in dec. 2010. Het werd in 2020 aangevuld met de Belgische langetermijnstrategie inzake klimaatverandering tot 2050.
  • Het Nationaal adaptatieplan 2017-2020 : goedgekeurd op 28 oktober 2016. Dit federale plan vervolledigt de regionale actieplannen. Het identificeert adaptatiemaatregelen voor de tien sectoren waarin de federale overheid de aanpassing aan de klimaatverandering kan beïnvloeden: transport, economie, energie, marien milieu, onderzoek, gezondheidszorg, ontwikkelingssamenwerking, internationale veiligheid, crisisbeheer tijdens rampen en landbouw. Het bevat eveneens een aantal transversale maatregelen. Dit plan werd eind 2020 onderworpen aan een eindevaluatie, waarin de resterende werkpunten werden vastgesteld. Deze zouden de basis kunnen vormen van een follow-up na een bijstelling van de prioriteiten. Het Brussels actieplan over het onderwerp komt overeen met het hoofdstuk over de aanpassing van het geïntegreerd Lucht-Klimaat-Energieplan (zie hierboven).  
  • Het ontwerp van het Belgisch Geïntegreerd Nationaal Energie- en Klimaatplan 2021-2030  werd goedgekeurd door de NKC en ENOVER (het energieoverleg tussen de Federale staat en de Gewesten inzake hernieuwbare energiebronnen en energie-efficiëntie) in december 2018 en de definitieve versie werd eind 2019 bij de Europese Commissie ingediend. De Brusselse bijdrage op dit gebied, het Energie- en Klimaatplan 2030 van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest , werd in oktober 2019 door de regering goedgekeurd.

Coördinatie in het kader van het “Ozon- en Hittegolfplan"

In de zomer van 2003 werd Europa getroffen door een uitzonderlijke hittegolf. Naar aanleiding van deze hittegolf werden door verschillende landen 'hittegolfactieplannen' opgesteld om crisissituaties zoals die in 2003 beter te beheren. In België werd geopteerd om een nationaal plan op te stellen waarbij zowel drempels voor temperatuur als ozon worden gehanteerd. 

  • De invoering van het “Ozon- en hittegolfplan” , dat in 2015 werd goedgekeurd, maakte deel uit van een coördinatieprotocol tussen de 3 Gewesten en IRCEL (Intergewestelijke Cel voor het Leefmilieu).

Biodiversiteit

  • Belgische Nationale biodiversiteitsstrategie 2020 : dit is een bijgewerkte versie van de strategie voor de periode 2006-2016. Het werd goedgekeurd op 13 november 2013 door de Interministeriële Conferentie Leefmilieu (ICL). Samen met de regionale actieplannen is deze nationale strategie voor de biodiversiteit het voornaamste instrument voor de implementatie van het Verdrag voor de biologische diversiteit (Rio 1992). 

Pesticiden (gewasbeschermingsmiddelen)

De omzetting van de Europees richtlijn 2009/128/EG « Pesticiden » in Belgisch recht vereist het op elkaar aansluiten van de federale bevoegdheden en de bevoegdheden van de 3 gewesten. Het nationale programma voor de reductie van pesticiden - NAPAN genaamd voor Nationaal Actie Plan d'Action National– is dus samengesteld uit het federale programma en de programma's van de drie gewesten. 

  • Nationaal Actieplan of NAPAN 2018-2022 : dit omvat o.a. het Brusselse gewestelijke programma voor pesticidereductie 2018-2022 (goedgekeurd op 19 juli 2017). Zoals hierboven vermeld, is de versie 2023-2027 van het plan begin 2022 voor openbare raadpleging ingediend, met het oog op publicatie in november 2022.
Datum van de update: 09/06/2022