Verontreinigde bodems
- Bodem
- Ondergrond
- Vervuiling
- Het milieu: stand van zaken
- Good Soil
- Bodemverharding
Identificatie en behandeling van verontreinigde bodems en financiële steunmaatregelen
Indicator - Actualisering: Juli 2026
Sinds 2005 werd 1282 hectare vervuilde Brusselse grond opnieuw beschikbaar gesteld voor een herbestemming zoals huisvesting, economische activiteiten… na behandeling door saneringHet behandelen van de verontreiniging die een gebied aantast (bodem, water) om dat gebied in zijn oorspronkelijke staat te herstellen of ten minste wettelijk bepaalde waarden te bereiken. of risicobeheer, goed voor een totale kostprijs van 684,2 miljoen euro. In bepaalde gevallen kan hierbij beroep worden gedaan op een van de vele steunmaatregelen die het Gewest heeft ontwikkeld.
De bodemordonnantie als wettelijk kader voor de identificatie en behandeling van verontreinigde bodems
De huidige bodemordonnantie (van 5 maart 2009, gewijzigd op 23 juni 2017 en 6 mei 2021), omkadert en bepaalt de verplichtingen inzake de behandeling en het beheer van (potentieel) verontreinigde terreinen. Volgens de gegevens van de inventaris van de bodemtoestand heeft deze verplichting betrekking op meer dan 11.000 kadastrale percelen (zie de indicator Inventaris van de bodemtoestand).
De bodemordonnantie heeft een procedure ingevoerd, die uit verschillende technische fasen bestaat, die door een erkende bodemverontreinigingsdeskundige worden uitgevoerd. De procedure laat toe om te achterhalen of een bodem of het grondwater verontreinigd is, om de omvang en het type van verontreiniging te bepalen en om, in voorkomend geval, de verontreiniging te saneren of de risico's voor de volksgezondheid en het milieu te bepalen en deze, indien nodig, te beheren. Op de site van Leefmilieu Brussel kan je meer gedetailleerde info vinden over deze procedures en bodemstudies of over behandeling van vervuilde bodems (verplichtingen en saneringstechnieken).
Verschillende feiten kunnen aanleiding geven tot onderzoeksverplichtingen met betrekking tot de verontreiniging van bodems, zoals:
- de verkoop van terreinen of gebouwen opgenomen in de inventaris van de bodemtoestand,
- de aanvang, de overdracht of de stopzetting van bepaalde ‘risicoactiviteiten’,
- de uitvoering van werken op in de inventaris opgenomen terreinen of de vestiging van activiteiten die een uitgraving vereisen, die een latere behandeling of controle van de eventuele bodemverontreiniging belemmeren of die de blootstelling van personen of het milieu aan de eventuele door een bodemverontreiniging veroorzaakte risico's verhogen (via het beheer van de milieuvergunningen opgelegde "bodemverplichtingen"),
- de toevallige ontdekking van een bodemverontreiniging tijdens uitgravingen,
- een ongeval dat de bodem heeft verontreinigd.
Evolutie van bodemonderzoeken en bodembehandelingswerken
De volgende grafiek toont de evolutie van het aantal bodemonderzoeken en behandelingswerken die in het Brussels Gewest werden verricht in het kader van de toepassing van de ordonnanties betreffende "verontreinigde bodems" sinds 2005.
In die periode werden 9.927 verkennende bodemonderzoeken (VBO) uitgevoerd om een eventuele verontreiniging van de bodem of het grondwater aan het licht te brengen. Daarvan werden er 845 VBO’s uitgevoerd met minieme behandeling sinds de invoer van de procedure in 2017. Minder dan half zoveel (3.588) gedetailleerde bodemonderzoeken werden uitgevoerd dan VBO’s, om de omvang en het type van de verontreiniging te bepalen. In totaal werden er 1.186 sanerings- of risicobeheersvoorstellen en 532 behandelingen van beperkte duur (BBD) opgesteld. We zien, sinds de invoer van de procedure voor BBD in 2017 voor een versnelde en meer gerichte behandeling van een bodemverontreiniging, een afname van de jaarlijkse hoeveelheid sanerings- en risicobeheersvoorstellen. Sinds 2005 werden 1.188 eindbeoordelingen conform verklaard, goed voor een totale behandelde oppervlakte van 1.282 ha (zie hieronder).
We stellen vast dat het aantal bodemonderzoeken per jaar sinds 2005 steeg, piekte rond 2015, en nadien daalde. Dit geldt zowel voor verkennende, gedetailleerde als risico-onderzoeken. De hoeveelheid bodembehandelingen per jaar neemt daarentegen sinds 2005 gestaag toe. Dat wordt weerspiegeld in zowel het aantal eindbeoordelingen als de som van het aantal sanerings- en risicobeheersvoorstellen en BBD's. Door de invoer van de onderzoeksplicht werden namelijk meer en meer risicogronden onderzocht en verontreinigingen vastgesteld die moesten worden aangepakt, waardoor het aantal sanerings- en risicobeheersprojecten steeg en minder nieuwe bodemonderzoeken nodig waren.
Focusverschuiving van onderzoek naar aanpak
Bron: Leefmilieu Brussel, onderafdeling Bodems, 2026
Het overgrote deel van de verontreinigingen die werden vastgesteld sinds 2017, waren weesverontreinigingen. Dat zijn verontreinigingen waarvoor er geen verantwoordelijke kan worden geïdentificeerd (zie definitie hieronder).
Polluenten
De meest frequente polluenten van de bodem (in termen van aantal percelen) zijn zware metalenVerzamelnaam voor een groep metalen met een relatief grote dichtheid, zoals lood, kwik, zink en cadmium. Deze metalen komen van nature in het milieu voor en zijn in veel gevallen zelfs nodig voor bepaalde natuurlijke processen. In hogere concentraties zijn ze echter meestal giftig. De voornaamste bronnen van zware metalen zijn de non-ferro-industrie, de verbranding van fossiele brandstoffen en van afval en het verkeer., polycyclische aromatische koolwaterstoffenDit zijn van aardolie afgeleide samengestelde organische vloeistoffen op basis van koolstof en waterstof. Stookolie, benzine en andere soorten minerale oliën behoren daartoe. Deze oliën hebben de eigenheid dat ze een geringe dichtheid hebben. Wanneer ze in de bodem dringen, kunnen ze het grondwater bereiken en er een drijflaag op vormen. (PAK’s) en minerale oliën. Voor het grondwater zijn dit zware metalen, gechloreerde koolwaterstoffen en minerale oliën (zie onderstaande grafiek).
Sinds de start van de PFAS-analysecampagnes in 2021 en de integratie van PFAS in bodemonderzoeksprocedures werd op 132 percelen een verontreiniging vastgesteld: op 60 percelen in de bodem en op 98 percelen in het grondwater.
Zware metalen zijn de meest vastgestelde polluenten in de bodem en het grondwater (2005-2025)
Bron: Leefmilieu Brussel, onderafdeling Bodems, 2026
Behandeling van verontreinigde bodems
Tussen 2005 en 2026 werden 2.053 percelen in het Brussels Gewest herbestemd na behandeling door saneringHet behandelen van de verontreiniging die een gebied aantast (bodem, water) om dat gebied in zijn oorspronkelijke staat te herstellen of ten minste wettelijk bepaalde waarden te bereiken. of risicobeheer, wat correspondeert met 1.282 ha (zie hierboven). Op die manier werden de gronden opnieuw beschikbaar gemaakt voor de ontwikkeling van economische, residentiële en recreatieve activiteiten. Alle werken samen waren goed voor een totale kostprijs van ongeveer € 554,1 miljoen, dat komt overeen met zo’n € 43 per m2. In 2025 werd 89,1 ha behandeld, wat € 6 miljoen kostte.
Evolutie van de oppervlakte van de behandelde percelen en van de kostprijs van de behandeling (2005-2025)
Bron: Leefmilieu Brussel, onderafdeling Bodems, 2026
De saneringswerkzaamheden en risicobeheersmaatregelen die op deze percelen zijn uitgevoerd hadden betrekking op een volume van:
Lees de transcriptietekst
20 miljoen m3 vervuilde grond, wat overeenkomt met ongeveer 2.800 FIFA-voetbalvelden van 1m dik. En 8 miljoen m3 vervuild water, of het equivalent van bijna 3.300 olympische zwembaden.
Een bodem- of grondwaterverontreiniging kan op veel verschillende manieren worden behandeld. In functie van de grootte en het type van de verontreiniging en van het geaffecteerde terrein wordt de juiste methode gekozen. Uit de 23 technieken die in het Brussels Gewest worden gebruikt, zijn de meeste toegepaste technieken uitgraven van verontreinigde grond, het oppompen en behandelen van het grondwater (‘pump and treat’) of een combinatie van beide technieken. Deze behandelingen werden tussen 2005 en 2025 gebruikt op 74% van de behandelde percelen (of 1385 percelen). Vervolgens zijn de meest courante technieken gestimuleerde bioremediatie en natuurlijke afbraak (respectievelijk gebruikt op 87 en 88 percelen).
Financiële en administratieve steunmaatregelen
Voor de uitvoering van bodemonderzoeken of bodembehandelingswerken kan in bepaalde gevallen beroep worden gedaan op Leefmilieu Brussel of andere instellingen voor financiële, technische en/of administratieve steun.
- De bodempremie
Leefmilieu Brussel kent, onder bepaalde voorwaarden, premies toe aan de personen die verplicht zijn of waren bodemonderzoeken of –behandelingswerken uit te voeren. Premies worden enkel toegekend bij weesverontreinigingen of wanneer er geen verontreiniging werd vastgesteld. De premies worden voor een groot deel gefinancieerd door de geïnde retributies op de bodemattesten (zie indicator ‘Inventaris van de bodemtoestand’).
Wat is een weesverontreiniging?
Een weesverontreiniging is een verontreiniging waarvoor er geen verantwoordelijke gekend is, waarvan de veroorzaker niet meer bestaat of die werd veroorzaakt voor 20/01/2005 door personen die geen eigenaar of exploitant van het terrein (meer) zijn.
Sinds 2007 werden door het Brussels Gewest 6.176 premies voor een totaal bedrag van zo’n €21,3 miljoen toegekend als financiële ondersteuning voor de uitvoering van studies (verkennend bodemonderzoek, gedetailleerd onderzoek, risico-onderzoek, risicobeheersvoorstel, saneringsvoorstel en eindevaluatie) en werken voor de behandeling van weesverontreiniging van bodems. Zoals wordt geïllustreerd door onderstaande grafiek, schommelde het aantal uitgegeven premies per jaar de laatste jaren tussen de 300 en 400. Tussen 2016 en 2020 werden er elk jaar minder premies toegekend, maar steeg het jaarlijks toegekende budget wel. Dit kan verklaard worden door een afname in het aantal uitgevoerde bodemstudies, en een aanzienlijk toegenomen premiebedrag voor het uitvoeren van bodemstudies en voornamelijk, bodemwerkzaamheden zoals saneringen en risicobeheer (zie hierboven ‘Evolutie van bodemonderzoeken en bodembehandelingswerken’).Vanaf 2020 daalden zowel het aantal toegekende premies als het toegekende premiebedrag elk jaar. Dit kan erop wijzen dat steeds minder dossiers met weesverontreiniging in aanmerking kwamen voor financiële ondersteuning, onder meer doordat een groot deel van de historische verontreinigingen reeds werd onderzocht of behandeld en er minder nieuwe dossiers werden opgestart.
Totaalbedrag van premies toegekend voor bodemstudies en bodembehandelingswerken en aantal premies (2007-2025)
Bron: Leefmilieu Brussel, onderafdeling Bodems, 2026
- BOFAS, het Bodemsaneringsfonds voor tankstations
In 2004 werd het BOFAS-fonds opgericht voor de bodemsanering van publieke tankstations in België. Bij historische bodemverontreiniging, veroorzaakt door tankstations, kon tot eind 2019 een aanvraag voor operationele en/of financiële tussenkomst bij de saneringHet behandelen van de verontreiniging die een gebied aantast (bodem, water) om dat gebied in zijn oorspronkelijke staat te herstellen of ten minste wettelijk bepaalde waarden te bereiken. van verontreinigingen gelinkt aan het tankstation worden ingediend. De erkenning van BOFAS loopt af op 31/12/2027. Sinds de opstart van het fonds werden 227 geldige aanvragen ontvangen voor terreinen in Brussel.
- Bij 123 dossiers gaat het om een terugbetaling, waarvan er 100 dossiers werden afgerond en er 23 dossiers nog open staan. Voor terugbetalingsdossiers is de tussenkomst van BOFAS geplafonneerd op € 62.000 per dossier. In totaal werd reeds € 5.135.750,93 besteed, maar dit kan nog oplopen aangezien er nog dossiers moeten worden afgerond.
- Bij 104 dossiers heeft Bofas zelf de behandeling geleid en gefinancierd. Die tussenkomst was niet geplafoneerd. Al deze dossiers werden afgerond, voor een totaalbedrag van € 12.522.769,32.
- Het Promaz-fonds voor mazoutvervuilingen
Promaz is een Belgisch bodemsaneringsfonds voor verontreinigingen die zijn ontstaan door lekkende mazouttanks en/of -leidingen die gebruikt worden of werden voor de verwarming van gebouwen. Het fonds biedt begeleiding en financiële steun bij de sanering van dergelijke bodemverontreiniging. Eigenaars en exploitanten hadden tot 28 februari 2025 de tijd om hun aanvraag in te dienen. Tussen 28 februari 2022 en 28 februari 2025 ontving het Promaz vzw 377 interventieaanvragen voor terreinen in Brussel, waarvan er 244 ontvankelijk werden verklaard en 70 nog moeten worden behandeld. Een groot deel hiervan heeft betrekking op de terugbetaling van reeds uitgevoerde werken.
Sindsdien is een nieuwe fase van start gegaan: Promaz blijft tussenkomen voor bodemverontreinigingen ten gevolge van een mazoutlek, op voorwaarde dat de verontreiniging na 28 februari 2025 werd vastgesteld. Voor nieuwe incidenten kan dus nog steeds een aanvraag worden ingediend.
- Aankoopcentrale voor bodemonderzoeken
Het doel van de aankoopcentrale is om overheidsorganisaties te ondersteunen bij hun bodemonderzoeken en werken voor de behandeling van bodemdegradaties. Dankzij de 7 geselecteerde bodemdeskundigen vereenvoudigt de centrale de administratieve formaliteiten en garandeert zij lage prijzen voor de uitvoering van de onderzoeken. De aankoopcentrale is bestemd voor gemeentelijke, gewestelijke en federale overheidsorganisaties die onderworpen zijn aan de regelgeving inzake overheidsopdrachten en die een bodemonderzoek willen laten uitvoeren op een site in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest.
Sinds 2017 werd 9,7 miljoen euro besteed via de aankoopcentrale, goed voor de uitvoering van 893 projecten door 53 overheidsorganisaties.
Onderzoekscampagnes uitgevoerd door Leefmilieu Brussel
- De publieke behandeling voor complexe bodemverontreinigingen
Wanneer bepaalde verontreinigingssituaties te ingewikkeld raken kan dit leiden tot blokkering van het behandelingsproces en de ontwikkeling van een terrein hinderen, zoals bij verontreinigingen die zich over meerdere percelen hebben verspreid (buurtvervuiling) en bij grote industriële braakliggende terreinen. Het mechanisme van de publieke behandeling werd gecreëerd om dergelijke situaties op te lossen en zodoende de sites zo snel mogelijk te kunnen herstellen en herbestemmen. Voor de geselecteerde dossiers neemt het Gewest dan de plaats in van de houders van de verplichting voor de uitvoering van bodemonderzoeken en -behandelingswerkzaamheden van weesverontreinigingen. Deze kunnen dan genieten van de nodige financiële, technische en administratieve ondersteuning van Leefmilieu Brussel, in samenwerking met CityDev.brussels. Zo werd in 2025 bijvoorbeeld de voormalige site van het bedrijf SICLI in Ukkel, dat verontreinigd is met PFAS, onderzocht met behulp van de publieke behandeling.
Sinds de start van het project in 2017 werden 118 terreinen onderzocht (zo’n 1063 ha) waarvoor een bedrag van €411.900 werd besteed. Er werden nog geen verontreinigde percelen behandeld met de steun van de publieke behandeling.
Oppervlakte en aantal bestudeerde percelen behandeld door het mechanisme van de publieke behandeling
Lees de transcriptietekst
2017: 0 hectare, 2018: 43,03 hectare of 24 percelen, 2019: 0 hectare, 2020: 2 hectare of 7 percelen, 2021: 103 hectare of 16 percelen, 2022: 885,55 hectare of 33 percelen, 2023: 7,8 hectare of 4 percelen, 2024: 0 hectare, 2025: 20,9 hectare of 34 percelen.
- De PFAS campagnes
Geconfronteerd met de PFAS-problematiek volgt Leefmilieu Brussel deze stoffen van nabij op en heeft het de aanwezigheid ervan (of de potentiële aanwezigheid ervan) in de bodems en het grondwater binnen het Gewest in kaart gebracht. Daartoe werden ongeveer 3.500 locaties geïdentificeerd als verdacht wat PFAS betreft, wegens activiteiten of incidenten die aanleiding kunnen geven tot een lozing van deze stoffen in het milieu, zoals het gebruik van PFAS-houdend blusschuim. De kaart wordt dagelijks bijgewerkt om de meest recente informatie weer te geven.
Sinds 2021 heeft Leefmilieu Brussel analysecampagnes uitgevoerd naar PFAS op verdachte locaties met een theoretisch risico op verontreiniging. Sinds 2022 wordt bovendien rekening gehouden met deze stoffen in bodemonderzoeken om eventuele verontreinigingen op te sporen. Er werden ook Brusselse normen vastgesteld om het beheer van PFAS in bodems en grondwater te omkaderen. De sinds 2022 voorgestelde waarden zijn officieel van toepassing sinds de inwerkingtreding van het besluit van 30 mei 2024 tot wijziging van het besluit van 29 maart 2018, dat de interventie- en saneringsnormen vastlegt.
Tot op heden werden 390 percelen onderzocht op de aanwezigheid van PFAS in de bodem en/of het grondwater. Op 132 percelen werd een verontreiniging vastgesteld, waarvan 98 een verontreiniging van het grondwater vertonen, 60 een bodemverontreiniging en 26 zowel een bodem- als een grondwaterverontreiniging.
De code van goede praktijk voor PFAS, die sinds 2022 ter beschikking wordt gesteld van deskundigen, werd meermaals geactualiseerd om het beheer van PFAS-verontreinigingen te verbeteren. Hierdoor kan voortaan sneller worden opgetreden wanneer een verontreiniging wordt vastgesteld, door aangepaste maatregelen ter bescherming van de gezondheid te nemen, zoals een verbod op het telen van groenten en fruit, het consumeren van eieren van ter plaatse gehouden kippen of, indien nodig, het opleggen van noodmaatregelen bij een aanzienlijke verontreiniging in een wijk met gevoelige functies (moestuinen, speelpleinen, kinderdagverblijven, scholen enz.).
Leefmilieu Brussel heeft een risicoanalyseStudie waarin de risico's op een verontreiniging voor de volksgezondheid en het leefmilieu worden beoordeeld. In het raam van bodemonderzoeken kan een dergelijke studie ook worden uitgevoerd om de te nemen bewarende maatregelen en de mate van urgentie voor sanering te bepalen. gefinancierd naar aanleiding van een PFAS-verontreiniging die werd vastgesteld in een wijk van Sint-Jans-Molenbeek, evenals PFAS-analyses in de tuinen van woningen rond de Sicli-site in Ukkel. In samenwerking met de betrokken gemeenten werden verschillende infosessies georganiseerd voor de omwonenden, niet alleen om hun toestemming te verkrijgen voor het uitvoeren van de analyses, maar ook om de conclusies en aanbevelingen mee te delen.
Met het oog op transparantie heeft Leefmilieu Brussel in 2022 een webpagina online geplaatst die gewijd is aan PFAS in de bodem en het grondwater van het Gewest. Deze pagina wordt regelmatig bijgewerkt en werd aangevuld met een FAQ die in 2023 werd uitgebreid en in 2025 werd geactualiseerd. Ze informeert de burgers over de risico’s van PFAS, de uitgevoerde analyses, de geldende regelgeving en de maatregelen die worden genomen om eventuele verontreinigingen te beheren. Daarnaast heeft Leefmilieu Brussel ook een artikel gepubliceerd waarin de tien meest gestelde vragen over PFAS worden beantwoord.
Inventaris van de bodemtoestand
Indicator - Actualisering: Juli 2026
In 2026 bevatte de bodeminventaris 15.292 kadastrale percelen, wat overeenkomt met 21% van de gewestelijke oppervlakte. Bijna de helft hiervan zijn percelen die als mogelijk verontreinigd worden beschouwd. En van de meer dan 11.000 onderzochte en/of behandelde percelen is nog 61% verontreinigd.
Evolutie van de inventaris
Sedert 2001 houdt Leefmilieu Brussel een inventaris van de bodemtoestand bij. Die bevat alle terreinen waar een vermoeden van of een reële bodem- en/of grondwaterverontreiniging bestaat. Die verontreiniging kan veroorzaakt zijn door een professionele risicoactiviteit op de site (zoals een tankstation, een opslagplaats of een werkplaats) of door een incident (een stookolielek, naburige verontreiniging, enz.).
De inventaris wordt voortdurend bijgewerkt op basis van gemelde incidenten, gerealiseerde onderzoeken en behandelingen en afgeleverde of stopgezette milieuvergunningen. De inventaris telt momenteel 15.292 percelen, wat overeenstemt met ongeveer 21% van de gewestelijke oppervlakte (wanneer de percelen daadwerkelijk verontreinigd blijken, kan het zijn dat de verontreiniging slechts een deel van de site betreft).
De percelen die zijn opgenomen in de inventaris van de bodemtoestand, zijn onderverdeeld in verschillende toestandscategorieën, zoals bepaald door de Bodemordonnantie (dd. 23 juni 2017):
- categorie 0: mogelijk verontreinigd;
Percelen waarop een risicoactiviteit wordt of werd uitgeoefend, waar een ongeluk of leegstand plaatsvond waarbij verontreinigende stoffen betrokken waren, of waar de verontreiniging van een naburig perceel zich naartoe kan hebben verspreid.
Een risicoactiviteit is een professionele activiteit die de bodem of het grondwater kan verontreinigen. De lijst van risicoactiviteiten is een selectie uit de lijst van ingedeelde inrichtingen (dus onderworpen aan een milieuvergunningDe milieuvergunning, voorheen 'commodo-incommodo'- exploitatievergunning genoemd, is een document met de technische voorschriften die de exploitant van een installatie (bv. tankstation, drukkerij, stomerij, enz.) moet naleven. De door de administratie vastgelegde voorwaarden zijn bedoeld om de bescherming te waarborgen tegen de gevaren, hinder of ongemakken die een installatie of activiteit direct of indirect kan veroorzaken voor het milieu, de gezondheid of de veiligheid van de bevolking, met inbegrip van personen die zich binnen de grenzen van een installatie bevinden zonder daar als werknemer te kunnen worden beschermd. Meer informatie over de milieuvergunning of een voorafgaande melding) op basis van de mogelijkheid dat ze een bodemverontreiniging veroorzaken, zowel actueel als historisch.
Voor de terreinen opgenomen in de inventaris als categorie 0, dient de verkoper of de overdrager/stopzetter van een risico-activiteit een verkennend bodemonderzoek uit te uitvoeren en de verplichtingen op zich te nemen die uit een vastgestelde verontreiniging van de bodem zouden voortvloeien (zie indicator hierboven: ‘Identificatie en behandeling van verontreinigde bodem en financiële steunmaatregelen’ ).
- categorie 1: niet verontreinigd;
- categorie 2: licht verontreinigd zonder risico;
- categorie 3: verontreinigd waarbij de risico’s aanvaardbaar zijn (gemaakt) door ze onder risicobeheer te stellen;
- categorie 4: verontreinigd en in onderzoek of behandeling
- gecombineerde categorie 0+: reeds onderzocht en/of behandeld maar mogelijk opnieuw of nog verontreinigd;
Volgens de inventaris werden 11.264 percelen reeds onderzocht of behandeld (categorieën (0+) 1, 2, 3 en 4) waarvan 61% nog verontreinigd is. Dat zijn 6.822 percelen (cat (0+) 3 of 4) of 12% van de Gewestelijke oppervlakte waarop een verontreiniging werd vastgesteld. Van de percelen ingeschreven in de bodeminventaris, wordt bijna de helft (42%) als mogelijk vervuild beschouwd (cat 0 of 0+). Die 6.412 mogelijk vervuilde percelen beslaan ongeveer 1/9e van de oppervlakte van het Brussels Gewest. In totaal zijn zo’n 11.655 percelen in het Brussels Gewest (potentieel) verontreinigd volgens de bodeminventaris. Het aantal percelen die zich in categorie 0 bevinden neemt af na verloop van tijd terwijl het aantal in de andere categorieën toeneemt of stabiel blijft. Dat is omdat deze laatste categorieën overeenkomen met de reeds bestudeerde percelen. Naargelang de bodemonderzoeken en de eventueel daaropvolgende bodemwerkzaamheden vorderen veranderen de bestudeerde percelen namelijk van categorie 0 naar categorie 1, 2 of 3.
Evolutie van het aantal percelen in de verschillende categorieën van de inventaris
Bron: Leefmilieu Brussel, onderafdeling Bodems, 2026
De meest voorkomende risicoactiviteiten op sites in de inventaris, die momenteel of in het verleden aanwezig zijn (of waren), zijn:
- opslagplaatsen voor ontvlambare vloeistoffen (inclusief stookolietanks en tankstations; op 69% van de percelen in de inventaris),
- de werkplaatsen voor het onderhoud van voertuigen (29% van de percelen in de inventaris),
- verfspuitcabines (17% van de percelen in de inventaris),
- opslag van gevaarlijke producten (10% van de percelen in de inventaris)
- de werkplaatsen voor metaalbewerking (10% van de percelen in de inventaris).
De inventaris is voor iedereen toegankelijk. Er zijn twee manieren om te weten te komen of een terrein al dan niet in de inventaris van de bodemtoestand is opgenomen: de kaart van de bodemtoestand en het bodemattest.
De kaart van de bodemtoestand
De inventaris van de bodemtoestand werd verwerkt in een onlinekaart die kosteloos kan worden geraadpleegd. De kaart werd eind 2013 gepubliceerd door Leefmilieu Brussel teneinde een snelle toegang te garanderen tot de informatie over de bodemkwaliteit van de Brusselse terreinen. De kaart toont de terreinen opgenomen in de inventaris waarvan de gedetailleerde informatie al werd gevalideerd, ingedeeld volgens de 5 voormelde categorieën. Voor elk van de in kaart gebrachte terreinen werd een identificatiefiche opgemaakt die verder ook het adres, de kadastrale gegevens, kwetsbaarheidszone, geschiedenis van de risicoactiviteiten, een samenvatting van uitgevoerde bodemstudies enz. vermeldt. De informatie op de kaart, die doorlopend wordt bijgewerkt, wordt gegeven ter informatie; deze gegevens vervangen de bodemattesten niet.
Kaart van de inventaris van de bodemtoestand: Brussels Gewest (juli 2026)
Bron: Leefmilieu Brussel, onderafdeling Bodems, 2026
Het bodemattest
Bij de verkoop van een terrein in Brussel of bij de overdracht van een risicoactiviteit aan een andere exploitant, is de overdrager wettelijk verplicht een bodemattest voor te leggen. Dat bodemattest vermeldt of het terrein al dan niet is opgenomen in de inventaris van de bodemtoestand en, in voorkomend geval, welke gedetailleerde informatie erin terug te vinden is. De attesten worden afgeleverd door Leefmilieu Brussel en zijn sinds 1 november 2010 betalend (€48 / kadastraal perceel sinds april 2023). Het geïnde bedrag wordt voornamelijk gebruikt voor het financieren van de bodempremies (zie indicator ‘Identificatie en behandeling van verontreinigde bodem en financiële steunmaatregelen’)
Goed om te weten
Tussen 2005 en december 2025 werden er in het totaal 493.413 bodemattesten afgeleverd. Het totale bedrag van de geïnde retributies voor deze attesten liep op tot meer dan 14 miljoen euro.
Om te downloaden
Methodologische fiches
- Indicator: Identificatie en behandeling van verontreinigde bodems (.pdf)
- Indicator: Financiële steunmaatregelen voor bodemonderzoek en behandelingswerken van verontreinigde bodems (.pdf)
- Indicator: Inventaris van de bodemtoestand (.pdf)
Tabellen met gegevens
- Gegevens in verband met de bodemonderzoeken en bodembehandelingswerken (.xls)
- Gegevens in verband met de inventaris van de bodemtoestand (.xls)
Fiche(s) van de Staat van het Leefmilieu
Nuttige links
- Leefmilieu Brussel – Welke wetgeving bestaat er in verband met de bodem?
- Leefmilieu Brussel – Wat zijn de verschillende studies van vervuilde bodems?
- Leefmilieu Brussel – Behandeling van vervuilde bodems en saneringstechnieken
- Leefmilieu Brussel – Bodempremies
- Leefmilieu Brussel - Beroep doen op een aankoopcentrale voor bodemonderzoeken
- Leefmilieu Brussel – PFAS in het water en de bodem in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest
- Leefmilieu Brussel – De 10 meest gestelde vragen over PFAS
- Leefmilieu Brussel – Is uw bodem verontreinigd? Raadpleeg de kaart met de inventaris van de bodemtoestand
- Kaart : Bodemtoestand
- Kaart : PFAS: analyses en vermoeden van verontreiniging