De Good Soil-strategie: beschermen en verbeteren de Brusselse bodems

De Good Soil-strategie, die in mei 2024 door de Brusselse regering werd aangenomen, wil de eerste fundamenten leggen voor een geïntegreerd en duurzaam bodembeheer in het Brussels Gewest. Zijn voornaamste doel: een duurzaam bodembeheer, door te strijden tegen het geheel van bedreigingen – verharding, verdichting, erosie, het verlies van organische stof, verontreiniging, enz. – en door het bevorderen van levende bodems. Één van de prioriteiten is om tegen 2050 ook te evolueren naar een ‘nul bijkomend ruimtebeslag’ van bodems. Het perspectief is om verder te gaan in het verbeteren van het leefklimaat van de Brusselaars, door te antwoorden op de grote uitdagingen waar onze samenleving voor staat op het vlak van leefmilieu, klimaat, stedenbouw en socio-economie.

De bodem, een bron van levensbelang

In onze almaar meer verstedelijkte wereld hebben we steeds minder voeling met de bodem, hoewel die onmisbaar is voor het leven op aarde. De bodem levert de samenleving en het milieu heel wat voordelen op, zoals de filtratie van regenwater of de opbouw van het organische substraatLaag aarde voor planten. waarop de planten groeien waarmee we ons voeden.

De Good Soil-strategie zet alles in het werk om bodems in het Brussels Gewest in goede gezondheid te houden. En dit met name tegen de toenemende bedreigingen waar hij mee wordt geconfronteerd en die dikwijls worden versterkt door menselijke activiteiten.

In het Brusselse Gewest stelt men problemen van verontreiniging, verdichting, van gebrek aan organische stof en afdichting vast, die verlies van biodiversiteitDe diversiteit aan levende soorten die zich kunnen in stand houden en die zich zonder externe hulp kunnen voortplanten (fauna en flora). en organische stof veroorzaken. Op basis van analysecampagnes die uitgevoerd werden tussen 2021 en 2023 blijkt dat 40 % van de Brusselse bodems gedegradeerd tot sterk gedegradeerd zijn. Er werd een interactieve kaart gemaakt van de kwaliteit van de Brusselse bodems en hun ecosysteemdienstenAlle diensten die de bodem levert aan het milieu en de facto aan onze samenleving: levering van drinkwater, beperking van overstromingen, opslag van atmosferische koolstof, ontwikkeling van flora en fauna, enz.), die zal evolueren als gevolg van toekomstige analysecampagnes en IBKB-studies die op verschillende Brusselse sites zullen worden uitgevoerd.

Progressieve maatregelen om de bodemkwaliteit te verbeteren

Sinds de eerste bodemordonnantie uit 2005, is de bescherming van de Brusselse bodems vooral gericht op het beheer van chemische verontreinigingen. Dankzij de acties van het Gewest konden meerdere terreinen (1.150 ha/1.330 ha) worden gesaneerd en herbestemd voor nieuwe activiteiten, om de leefomgeving te verbeteren en tegelijkertijd de ontwikkeling van een duurzamere economie mogelijk te maken.

Wat stelt de Good Soil-strategie voor?

• Een duidelijke visie tegen 2050, met kwaliteitsvolle Brusselse bodems die integraal deel uitmaken van een duurzaam, welvarend Gewest, waar bewoners zich bewust zijn van de waarde van bodem, ze respecteren en ze als een meerwaarde beschouwen voor de attractiviteit en de duurzame ontwikkelingOntwikkelingswijze die voorziet in de behoeften van de huidige generatie zonder daarmee voor de toekomstige generaties de mogelijkheden in gevaar te brengen om ook in hun behoeften te voorzien. Het gaat dus om een demarche die ernaar streeft de continuïteit van de economische en sociale ontwikkeling in de tijd voort te zetten, met eerbied voor het leefmilieu en zonder de natuurlijke hulpbronnen die nodig zijn voor de menselijke activiteiten in gevaar te brengen. van de stad.
• 29 doelstellingen tegen 2030, met algemene doelstellingen, die beleids- en maatschappelijke aspecten beogen, en specifieke doelstellingen, die gericht zijn op de diensten die door de ecosystemen geleverd worden (voedsel- en watervoorziening, klimaatregulering, voordelen inzake opleiding of vrije tijd, het behoud van andere ecosystemen, enz.), en het versterken van circulaire economieDe circulaire economie is een productie- en consumptiemodel dat bestaat uit het zo lang mogelijk delen, hergebruiken, repareren, renoveren en recycleren van bestaande producten en materialen, zodat ze hun waarde behouden. (beheer van uitgegraven gronden, nutriënten- en koolstofcycli).
• 52 maatregelen om de doelstellingen van een duurzaam en geïntegreerd bodembeheer te behalen: kennisversterking, een aanpassing van de wetgeving, de bewustmaking van alle betrokken spelers, het opzetten van partnerschappen, enz.
• Het behoud van kwaliteitsvolle bodems wordt ingevuld dankzij het principe: ‘de goede bodem voor het goede gebruik’. Het identificeren van kwaliteitsvolle bodems gebeurt dankzij de Index voor Bodemkwaliteit in Brussel (IBKB) die toelaat om gedegradeerde bodems toe te wijzen aan bebouwing en kwaliteitsvolle bodems aan andere functies zoals landbouw, natuur, de strijd tegen overstromingen en koelte-eilanden.

De Good Soil-strategie sluit aan bij de bodemstrategie voor 2030 van de Europese Commissie, die aanzet om bodems op een duurzame manier te beheren en te gebruiken. De bodemkwaliteit zal het succes garanderen van andere strategieën zoals voor voedsel en biodiversiteitDe diversiteit aan levende soorten die zich kunnen in stand houden en die zich zonder externe hulp kunnen voortplanten (fauna en flora).. Volgens de Europese Commissie is de kost van nietsdoen ten opzichte van bodems ongeveer 50 miljard €/jaar. In het Brussels Gewest heeft de Good Soil-strategie de taak om een essentiële tool te zijn om andere bestaande plannen en netwerken zoals Good Food, het groene en blauwe netwerk, maar ook het GBP (Gewestelijk Bestemmingsplan) te verbinden en te vervolledigen.

Tools voor burgers

Wilt u de bodemkwaliteit van uw tuin of terrein evalueren ? Leefmilieu Brussel stelt u de tool Test je bodem. Dat is een snelle en eenvoudige test om thuis uit te voeren.

Daarnaast vindt u op de blog van Leefmilieu Brussel een praktische gids voor een tuin met een levende bodem. Die bevat heel wat tips om uw bodem te voeden en te verbeteren.

Concrete voorbeelden van goede praktijken

Ontdek hieronder 2 getuigenissen die concrete acties illustreren in het kader van de Good Soil-strategie. Deze maatregelen maken het mogelijk om de waarde van de bodem te herstellen, te respecteren en te beschouwen als een troef om Brussel aangenamer en duurzamer te maken.

Naar een Zoniënwoud in evenwicht: een plan voor duurzaam beheer

In het Zoniënwoud is de bodem bijzonder leemachtig en zuur, waardoor een verhoogde bescherming nodig is om verdichting te voorkomen. Het Beheerplan verplicht de bosexploitanten – net als de wandelaars – om enkel bepaalde routes in het woud te volgen. Dit om deze uitzonderlijke site te beschermen.

Waarom de bodemkwaliteit in Brussel analyseren?

De bodem is een centraal onderdeel van ons ecosysteemGeheel van de planten- en dierengemeenschappen in een territorium, beschouwd in hun wisselwerking met de milieufactoren.. Daarom voert Leefmilieu Brussel regelmatig campagnes uit voor de analyse van de bodemkwaliteit. Het doel: de praktijken voor het beheer van gronden bijsturen voor een optimaal gebruik ervan, of het nu gaat om het bewerken van een collectieve moestuin of het behouden van kwetsbare gebieden in groene ruimten.

Oproep aan Leefmilieu Brussel voor een gratis analyse van uw bodem.