Mobiliteit en vervoer

Indicator - Actualisering: oktober 2025

Voor het jaar 2022 schat Brussel Mobiliteit dat er op een doordeweekse werkdag gemiddeld 4,6 miljoen verplaatsingen (te voet en met de fiets inbegrepen) gebeuren op het Brussels grondgebied. Verkeer dat het Gewest binnenkomt of verlaat, is goed voor 29% van deze verplaatsingen. Dit aantal werd geschat op 4,7 miljoen in 2018. Volgens dezelfde bron reden in 2022 elke weekdag gemiddeld 374.000 voertuigen het Brussels Gewest binnen. 

2/3 van de verplaatsingen van de Brusselaars gebeurt te voet, met het openbaar vervoer of met de fiets

Een enquête naar het verplaatsingsgedrag (EVG) van de Brusselaars werd uitgevoerd tussen november 2023 en november 2024. Een eerste enquête was 2 jaar eerder uitgevoerd, aan het einde van de gezondheidscrisis en vlak daarna. Volgens de auteurs van de enquête moeten vergelijkingen tussen deze 2 enquêtes om methodologische redenen met voorzichtigheid worden gemaakt (Indiville, 2025).

Hoe verplaatsen Brusselaars zich?

• Brusselaars verplaatsen zich het vaakst te voet (het belangrijkste vervoermiddel voor 31% van de verplaatsingen) en gebruiken vrij vaak het openbaar vervoer (metro, tram, bus) (27%) of de fiets, al dan niet elektrisch (9%). Samen zijn deze 3 vervoerswijzen goed voor twee derde van de verplaatsingen.
• Ze gebruiken de auto minder dan een op de drie keer (29%).

De trein wordt slechts gebruikt voor 2% van de verplaatsingen.

Voor 1 verplaatsing op 3 verkiezen Brusselaars te voet te gaan

Bron : Onderzoek naar het verplaatsingsgedrag 7 (OVG, 2023-2024), Brussel Mobiliteit, verdeling van het gemiddeld aantal verplaatsingen per inwoner per dag volgens de belangrijkste vervoerswijze (N=5914)

Brusselaars verplaatsen zich gemiddeld 2,7 keer per dag (d.w.z. naar schatting iets meer dan 3 miljoen verplaatsingen voor alle Brusselaars ouder dan 6 jaar) en in 86% van de gevallen binnen het Gewest. Slechts een kwart van de verplaatsingen heeft te maken met werk of het volgen van lessen (gevoelig minder dan in 2010).  In 30% van de gevallen worden verplaatsingen gemaakt met een combinatie van verschillende vervoerswijzen.Terwijl de Brusselaars de auto slechts gebruiken voor 23% van hun verplaatsingen binnen de hoofdstad, stijgt dit percentage tot 55% voor verplaatsingen van en naar het Gewest. Het autogebruik blijft hoog onder de Brusselaars.

In vergelijking met de vorige enquête, die werd uitgevoerd in een post-covid context, is het aantal verplaatsingen te voet gedaald, terwijl het gebruik van het openbaar vervoer is toegenomen. Misschien is dit een effect van de pandemie, die leidde tot een verminderd gebruik van het openbaar vervoer.

56% van de Brusselse gezinnen heeft geen auto

Globaal gezien blijft het aantal geregistreerde motorvoertuigen in het Brussels Gewest (d.w.z. auto's inclusief bedrijfswagens, bussen en autocars, vrachtwagens en bestelwagens, motorfietsen ...) toenemen. Het aantal steeg met 9% tussen 2005 en 2024 en met 2% tussen 2023 en 2024 (voor het wagenpark, meer informatie in de focus op milieukenmerken van het Brussels wagenpark. Aan de andere kant daalt het autobezit in Brussel gestaag. (BISA 2025).

Sinds 2019 maakt Statbel gebruik van een dubbele koppeling tussen enerzijds de jaarlijkse populatie- en wagenparkbestanden (DIV) en anderzijds de fiscale gegevens (Belcotax) om het aantal bedrijfswagens te tellen. Volgens deze bron bezat 56% van de Brusselse gezinnen in 2024 geen auto (Statbel, 2025). Dat is twee keer meer dan het Belgische gemiddelde. Over het algemeen neemt het autobezit bij de Brusselse gezinnen toe van het centrum naar de Brusselse rand (Ermans T, Henry A. in BISA 2022).

Rekening houdend met de Brusselse context gaat het voor een aanzienlijk aandeel van de ingeschreven voertuigen in het Brussels Gewest om bedrijfsvoertuigen. Tussen 2019 en 2022 daalde het aantal privéwagens met 5%, terwijl het aantal bedrijfswagens in het Brusselse wagenpark met 8% toenam. In 2022 waren er 52.204 bedrijfswagens gekoppeld aan huishoudens in Brussel (website Brussel Mobiliteit, 2025). In dat opzicht beschikten 22% van de werknemers die een contract van onbepaalde duur hebben en in Brussel werken over een bedrijfswagen in 2022, volgens de gegevens van Securex   

Steeds grotere en zwaardere auto's

Sinds enkele jaren worden auto's steeds zwaarder en groter, met gevolgen voor energieverbruik en CO2-uitstoot, files, verkeersveiligheid en grondstoffenverbruik. Tussen 2013 en 2023 is het gemiddelde gewicht van nieuw ingeschreven auto’s in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest met 17% gestegen (10% voor privéauto’s, 17% voor voertuigen ingeschreven door een bedrijf). Auto's ingeschreven door een bedrijf zijn ook veel zwaarder (1.711 kg) dan recent ingeschreven personenwagens (1.463 kg) (Leefmilieu Brussel en Brussel Mobiliteit 2024).

Gemotoriseerd verkeer is prioritair in 53% van de openbare ruimte

Volgens een recente studie (BRAT, 2025 voor Chercheurs d'air) wordt meer dan de helft van  de Brusselse openbare ruimte (53,2% van 2.676 ha) ingenomen  door infrastructuur die voornamelijk bestemd is voor auto's, bestelwagens en vrachtwagens. De analyse houdt geen rekening met bepaalde ruimten zoals het kanaal, parken, tunnels, viaducten of de ring.  Dit ruimtebeslag is sinds 2014 slechts licht gedaald (met ongeveer -2%), terwijl de modale keuzes in dezelfde periode aanzienlijk zijn veranderd.

Aandeel openbare ruimte voor elke vervoerswijze - 2024 (%)
Bron : BRAT/Chercheurs d'air 2025 - Analyse van de modal split van de openbare ruimte in het BHG

1 op de 2 werknemers is een pendelaar

De omvang van het woon-werkverkeer is een belangrijke factor in de gewestelijke mobiliteit, aangezien ongeveer 403.000 Vlamingen of Walen in het Brussels Gewest werken, ofwel 1 op de 2 werknemers. Het aantal Brusselaars dat in Vlaanderen of Wallonië werkt, ligt bijna vijf keer lager.

Bovendien neemt het volume van de tewerkstelling in het Gewest aanzienlijk toe (+13% tussen 2017 en 2024), wat een impact heeft op de pendelstromen. Deze trend wordt echter gedeeltelijk getemperd door de toename van telewerkenWerk verrichten buiten het kantoor, b.v. thuis, met behulp van computers en telecommunicatiemiddelen na de gezondheidscrisis (zie hieronder).

In 2021 hebben werknemers van grote bedrijven het openbaar vervoer vooral ingeruild voor de fiets en de auto

Gegevens over woon-werkverkeer worden geleverd door de verslagen over de bedrijfsvervoerplannen.

De laatste balans werd opgesteld voor 2021, in een context waarin de coronacrisis nog een sterke impact had. Deze dekt 39% van de banen in Brussel (313 ondernemingen). Daaruit blijkt dat de belangrijkste woon-werkvervoerswijzen die worden gebruikt door werknemers in het Brussels Gewest waarop de BVP’s betrekking hebben, in volgorde van belangrijkheid de volgende zijn:

• de wagen (35%)
• de trein (32%)
• het openbaar vervoer (18%): MIVB (voornamelijk) /TEC/ De Lijn
• de fiets (7,6%)
• te voet(4,3%)
• de moto (1,3%)
• de carpoolingSysteem om met een aantal mensen gezamenlijk in één auto naar en van het werk te gaan, waarbij de kosten door de deelnemers worden gedeeld. (1,1%)
• de bedrijfspendelbussen (0,2%) 

Uit de BVP’s van 2021 blijkt een sterke daling van het aandeel van het openbaar vervoer, in het bijzonder van het spoor. Er is een lichte toename van het gebruik van de auto. Deze staat weer op de eerste plaats wat betreft het totale verplaatsingsgedrag van Brusselaars en pendelaars. Tot slot is de stijging van het fietsgebruik nog versneld: het aandeel fietsers is gestegen van 4,4% naar 7,6%, een stijging van 75% op 4 jaar.  Daarnaast is er een explosieve toename van telewerkenWerk verrichten buiten het kantoor, b.v. thuis, met behulp van computers en telecommunicatiemiddelen (zie hieronder) waardoor, volgens de analyse van gegevens van de BVP 2021, een derde van de woon-werkverplaatsingen voor de betrokken bedrijven kon worden vermeden.

De coronacrisis heeft een rol gespeeld in deze ontwikkelingen, aangezien het gebruik van het openbaar vervoer om gezondheidsredenen enigszins gedaald is ten gunste van individuele vervoerswijzen. Daarnaast hebben lockdowns en telewerken geleid tot minder gebruik van de auto, waardoor er ruimte vrijkwam op de weg en in bedrijfsparkeergarages. De fiets heeft ook geprofiteerd van de nieuwe voorzieningen die tijdens de coronaperiode zijn voorzien.

Over het algemeen verschillen de vervoerswijzen die werknemers gebruiken aanzienlijk naargelang hun woonplaats, en in het bijzonder naargelang ze in het Brussels Gewest wonen (37% van de respondenten) of daarbuiten (63% van de respondenten, hierna “pendelaars” genoemd).

Met een modaal aandeel van 41% van de verplaatsingen zijn bus, tram en metro veruit de meest gebruikte vervoerswijzen voor woon-werkverplaatsingen van Brusselse werknemers in BVP-bedrijven. De pendelaarskiezen duidelijk vaker voor de trein (48%) en de wagen (41%). 

Voor woon-werkverplaatsingen bij BVP-bedrijven is de wagen de voornaamste verplaatsingswijze voor 27% van de Brusselaars en 41% van de pendelaars

Bron: Bedrijfsvervoerplannen 2021, Leefmilieu Brussel, 2023

In 2011 was het aandeel automobilisten zeer vergelijkbaar bij de Brusselse werknemers (35%) en pendelaars (38%), maar hun evolutie is verschillend. Bij de Brusselaars is het aandeel van de auto gestaag gedaald, ook tijdens de coronacrisis, tot 27% in 2021. Enkel bij de pendelaars zien we in de laatste periode dat er terug meer wordt gekozen voor de auto (ten nadele van de trein), na een status quo die sinds 2011 aanhield. Aan de Brusselse zijde is het gebruik van de MIVB, dat sinds 2011 een stijgende trend vertoonde, de voorbije periode sterk gedaald. Brusselaars zijn massaal overgeschakeld op actieve vervoerswijzen: fietsen vertegenwoordigt nu meer dan 14% van het modale aandeel en te voet 11%. Onder pendelaars is het gebruik van de fiets ook sterk gestegen. Daarbij was de ontwikkeling van elektrische fietsen een katalysator.

De gezondheidscrisis heeft het gebruik van telewerken versneld

Volgens de EAK werkte 43,9% van de werknemers in Brussel in 2024 soms of meestal van thuis, wat beduidend hoger is dan het Belgische gemiddelde (33%). Deze verhoudingen zijn sinds 2022 relatief stabiel gebleven. Vóór de gezondheidscrisis, in 2019, werkten slechts 23,9% van de Brusselse werknemers en 18,9% van de Belgische werknemers van thuis. De pandemie heeft ook geleid tot een verschuiving van occasioneel naar structureel telewerk en een toename van het aantal dagen telewerk.

TelewerkenWerk verrichten buiten het kantoor, b.v. thuis, met behulp van computers en telecommunicatiemiddelen leidt tot een aanzienlijke vermindering van het woon-werkverkeer. De FOD Mobiliteit schat dat telewerken in België 32 miljoen kilometer per dag aan woon-werkverkeer bespaart, waarvan 14 miljoen met de auto (BeMob-enquête over telewerken in België in 2025). De werkgerelateerde verplaatsingen die worden vermeden, worden echter gedeeltelijk vervangen door andere verplaatsingen die bijvoorbeeld verband houden met veranderingen in levensstijl of woonplaats.  Telewerken heeft ook een invloed op de timing van verplaatsingen (aankopen die overdag worden gedaan in plaats van 's avonds of in het weekend, het vermijden van verplaatsingen tijdens de spits ...) en op de keuze van de vervoerswijze (werknemers zijn bijvoorbeeld meer geneigd om met de fiets naar het werk te gaan als ze er niet elke dag heen hoeven). 

Recente trends in het wegverkeer blijven moeilijk in te schatten

Over de periode 2012-2018 lieten de gegevens van de vijfjaarlijkse telcampagnes van Brussel Mobiliteit een lichte daling zien van het aantal voertuigen dat in het Gewest reed (- 4% over de hele dag).  Bovendien blijkt uit de gegevens op de website van Brussel Mobiliteit (november 2023) over het aantal gemotoriseerde voertuigen (voertuig-km) op het Brusselse wegennet dat er de voorbije twintig jaar een bijna continue daling is geweest. Geschat wordt dat het aantal tussen 2000 en 2019 met 6% is gedaald.

Volgens Brussel Mobiliteit zijn sinds het einde van de gezondheidscrisis, die gekenmerkt werd door een zeer sterke vermindering van het verkeer, de stromen van de verschillende vervoersmodi toegenomen, in het bijzonder voor de actieve vervoersmodi en het openbaar vervoer. Ondanks de toenemende beschikbaarheid van gegevens over mobiliteitsstromen voor de verschillende vervoerswijzen, blijft het moeilijk om veranderingen in verkeersvolumes te beoordelen, met name vanwege de impact van werkzaamheden op de gegevens van camera's in de gewestelijke tunnels.

Wat de files betreft, tonen vergelijkingen van reistijden (binnen en buiten de spits) uitgevoerd door Brussel Mobiliteit een relatieve stabiliteit in de afgelopen jaren, vooral voor de ochtendspits. De wagens die in België rondrijden vervoeren gemiddeld 1,35 passagiers (2017). De jongste cijfers die beschikbaar zijn voor het Brussels Gewest geven een bezettingsgraad van 1,3 passagiers weer (2012) (BISA, online statistieken, gegevens ‘Mobiliteit en Vervoer’).

Beheer van goederenstromen: een cruciale stedelijke uitdaging

Het goederentransport is een sector die sterk blijft groeien. Volgens het Federaal Planbureau (2022) zullen bij een ongewijzigd beleid de goederenstromen (in tonkilometers) in België tussen 2019 en 2040 met 20% stijgen. Het vervoer over de weg zal tot 2040 de belangrijkste transportmodus blijven (77% van de tonkilometers) omwille van haar flexibele karakter, hoewel goederenvervoer per spoor en via het water belangrijke alternatieven zijn om onder andere het wegverkeer te ontlasten en omdat ze in sommige gevallen efficiënter en milieuvriendelijker zijn.   De vraag naar spoorvervoer zal het meeste stijgen (groei van meer dan 28% van de t-km tegen 2040).

Ook in het Brussels Gewest domineert het wegvervoer grotendeels het goederenvervoer. En volgens Brussel Mobiliteit zal de stroom goederenvervoer in de hoofdstad toenemen, voornamelijk door veranderingen in de leveringsmethoden. Bovendien is volgens dezelfde bron "een kleine helft van het vervoer slecht georganiseerd en goed voor een disproportioneel deel van de afgelegde kilometers" (d.w.z. voertuigen met weinig passagiers). Logistiek is daarom een zeer belangrijke uitdaging voor het Gewest.

In 2022 vertegenwoordigen bestelwagens (<3,5 t) 10,5% van het verkeer op het Brusselse wegennet (11% in 2021, 8% in 2012).  De toename van het aantal bestelwagens houdt gedeeltelijk verband met de invoering van een kilometerheffing. Dit geldt alleen voor voertuigen die 3,5 ton of meer wegen. De groei van e-commerce heeft ook een grote impact: tussen 2019 en 2020 nam het volume van express- en pakketdiensten in België met 45% toe. De bouwsector is veruit de grootste gebruiker van bestelwagens (website Brussel Mobiliteit). De afstanden afgelegd door vrachtwagens (> 3,5 ton) in het Gewest zijn de afgelopen jaren relatief stabiel gebleven (58,1 miljoen km in 2024, 60,2 in 2017).

Waterwegen (kanalen) worden vooral gebruikt voor het vervoer van grote hoeveelheden zware goederen, voornamelijk bouwmaterialen (60% in 2023) en, in mindere mate, brandstoffen (15%). In 2023 werd 4,8 miljoen ton goederen via de Brusselse wegen van of naar Brussel vervoerd. Dit tonnage varieert enigszins van jaar tot jaar, maar er is geen echte trend.

Het gebruik van het spoor voor het vervoeren van goederen in Brussel blijft zeer beperkt (Brussel Mobiliteit, 2017). In 2023 bedroeg het goederenvolume dat op het nationale Infrabel-netwerk werd vervoerd 55,2 miljoen ton, wat overeenkomt met 11% van het totale goederenvervoer (weg, binnenvaart, luchtvervoer en spoorvervoer). Net als bij het vervoer over water, laat een onderzoek van de gegevens voor de afgelopen jaren geen duidelijke trend zien.   

Sinds eind juni 2024 is de voorhaven van Brussel opnieuw aangesloten op het Belgische spoorwegnet, wat de concessiehouders van de Haven in staat moet stellen om het spoor te gebruiken voor vrachtvervoer.

Als onderdeel van de Shifting economy-strategie (Gewestelijke strategie voor economische transitie) en het Good Move-plan (Gewestelijk Mobiliteitsplan 2020-2030) lanceerde het Gewest in april 2023 de Green Deal voor emissiearme stedelijk logistiek, een publiek-private alliantie gericht op het versnellen van de transitie van de logistieke sector naar minder vervuilende mobiliteit. Door zich aan te sluiten bij de Green Deal verplicht elke ondertekenende organisatie zich tot het implementeren van individuele concrete maatregelen op dit gebied.

Na een sterke daling omwille van de coronacrisis, wordt er weer meer gebruikgemaakt van de MIVB

Tot in 2019 (het jaar vóór de coronapandemie) tonen de gegevens een zeer sterke stijging van het aantal verplaatsingen met het stedelijk openbaar vervoer en – in mindere mate – met de trein:

• Het aantal verplaatsingen met de MIVB is sinds 2000 meer dan verdubbeld of zelfs verdrievoudigd, afhankelijk van het gebruikte type openbaar vervoer.
• De gegevens voor treinen hebben betrekking op het aantal passagiers dat op een trein stapt in een van de Brusselse stations. Dat aantal is tussen 2000 en 2019 met 18% gestegen. De stations op de Noord-Zuidverbinding zijn sterk oververtegenwoordigd: 80% van de reizigers die op een trein stapt in het BHG, maakt daar gebruik van.

Tijdens de coronacrisis en de periode onmiddellijk daarna is het gebruik van het openbaar vervoer aanzienlijk gedaald (met 50% voor de treinen bijvoorbeeld). Dit kan onder andere worden verklaard door de impact van de coronapandemie (modaliteitsverschuiving die zich voortzet) en de opkomst van telewerkenWerk verrichten buiten het kantoor, b.v. thuis, met behulp van computers en telecommunicatiemiddelen.  Het MIVB-reizigersaantal stijgt echter opnieuw en bereikte in 2024 94% van het niveau van 2019, ondanks de groei van het fietsverkeer en de veralgemening van telewerk. In datzelfde jaar werd 35% van de verplaatsingen met de MIVB met de metro afgelegd, 35% met de tram en 30% met de bus. Terwijl het aantal passagiers stijgt, neemt het aanbod van het openbaar vervoer gestaag toe (BISA 2025). Het aantal passagiers dat de trein neemt, is ook bijna terug op het niveau van 2019 (-4%). 

Het aantal verplaatsingen met de fiets blijft stijgen

Het aantal fietsers blijft stijgen, met een gemiddelde jaarlijkse groei van 12% in de periode 2010-2024 (Provélo, 2025). Bijna één op de twee fietsers gebruikt in 2024 een elektrische fiets.  In 10 jaar tijd is de lengte van de fietspaden (gemarkeerd of afgescheiden) die bestemd zijn voor fietsers of gedeeld worden met voetgangers bijna verdubbeld. Desondanks vertegenwoordigt volgens een recente studie (Chercheurs d'air en BRAT 2025) de ruimte voor tweewielers (aparte fietspaden) nog steeds slechts 2,4% van de openbare ruimte. Sinds 2022 vertoont het aantal fietsers dat betrokken is bij ongevallen een dalende trend, na een sterke stijging.

Net als in 2010 wordt ongeveer 1 op de 3 verplaatsingen van Brusselaars te voet afgelegd. Na een stijging in 2022 en 2023 lijkt het aantal voetgangersongevallen opnieuw af te nemen.

Let op de sterke groei van het gebruik van steps in de afgelopen jaren (een gemiddelde van ongeveer 25.000 ritten per dag in 2024 volgens Brussel Mobiliteit). Dit gaat gepaard met een hoog aantal ongevallen met lichamelijk letsel (541 in 2024 volgens Vias). Sinds begin 2024 is er een restrictiever kader voor deze vervoerswijze. Dit verklaart waarschijnlijk de daling in het gebruik van deelsteps tussen 2023 en 2024. 

Om levens op de weg te sparen en vooral de levenskwaliteit te verbeteren, is het Brussels Hoofdstedelijk Gewest sinds 1 januari 2021 een ‘Stad 30’. Rijden met maximaal 30 km/u in de straten van de hoofdstad is daarom de algemene regel geworden. Er zijn echter uitzonderingen op bepaalde hoofdwegen, waar de maximumsnelheid 50 of 70 km/u is, en in ontmoetingszones, waar de maximumsnelheid 20 km/u is. Tegenwoordig beslaan de zones 30 ongeveer 85% van de totale weglengte.

Luchtverkeer nog steeds onder het niveau van vóór de gezondheidscrisis

Het luchtverkeer op Brussels Airport kreeg begin jaren 2000, midden in de groeifase, een opdoffer door het faillissement van Sabena. In twee jaar tijd daalde het met bijna 20%. Daarna is het tot 2019 in totaal met ongeveer 10% gedaald tot ongeveer 235.000 bewegingen in dat jaar.

Zoals de meeste vervoermiddelen nam het luchtverkeer opnieuw af als gevolg van de coronacrisis (-50% in 2021 in vergelijking met 2019) en nieuwe werkmethoden (vergaderingen op afstand). Sindsdien is het gestaag gestegen, maar in 2024 lag het nog steeds 15% onder het niveau van vóór de crisis.