U bent hier

Strategie ‘Low Emission Mobility’

Om de luchtkwaliteit en de gezondheid van de Brusselaars te verbeteren en tegelijk de klimaatdoelstellingen van het Akkoord van Parijs te respecteren, heeft de Brusselse Hoofdstedelijke Regering zich tot doel gesteld om tegen 2030 dieselvoertuigen te verbieden en benzine, lpg en cng-voertuigen te verbieden tegen 2035, rekening houdend met de sociaaleconomische situatie van gezinnen en bedrijven.

Luchtkwaliteit, volksgezondheid en klimaat

Het wegverkeer is een van de voornaamste bronnen van luchtverontreinigende stoffen en broeikasgassen in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest (BHG). Het was in 2019 in zijn eentje verantwoordelijk voor 61% van de stikstofuitstoot, (NOx) en 26% van de uitstoot van fijne deeltjes PM2.5. Het transport is ook een van de grootste bronnen van broeikasgasuitstoot: in 2019 was het goed voor 26% van de totale uitstoot van koolstofdioxide (CO2) in Brussel en die uitstoot is sinds 1990 constant gebleven, terwijl veel andere sectoren hem wisten te verminderen.

Deze emissies dragen bij tot de opwarming van de aarde en een verslechtering van de luchtkwaliteit. Slechte luchtkwaliteit leidt tot ruim 900 vroegtijdige overlijdens per jaar, ademhalings- en hart- en vaatziekten en andere gezondheidsproblemen bij de inwoners van Brussel. Deze gevolgen voor de gezondheid treffen vooral de meest kwetsbaren (kinderen, ouderen en chronisch zieken) en doen zich sterker gevoelen in achtergestelde buurten waar het wegverkeer intensiever is.

In het licht daarvan heeft de Brusselse regering haar ambitie bevestigd om de Lage- Emissiezone (LEZ) verder te ontwikkelen, om diesel uiterlijk tegen 2030 te bannen en benzine, lpg en cng uiterlijk tegen 2035. Doelstelling: een gezond milieu tot stand brengen en de mobiliteit koolstofvrij maken, zodat iedereen zich in het Brussels Gewest kan verplaatsen zonder te vervuilen en zonder zijn gezondheid of die van anderen in gevaar te brengen.

2018-2019: Raadpleging van de belanghebbenden

Om te bepalen hoe deze doelstellingen kunnen worden bereikt heeft Leefmilieu Brussel een raadpleging gelanceerd met de belanghebbenden en de beroepssectoren die betrokken zijn bij de uitfasering van de verbrandingsmotoren.

Dit overleg heeft het mogelijk gemaakt om in te gaan op de verschillende aspecten van een dergelijke programmering (impact op het milieu en op de mobiliteit, sociaaleconomische en budgettaire impact), alsook de beschikbaarheid van alternatieve technologieën, de noodzakelijke infrastructuur en de alternatieven voor de auto. Dit zijn de verslagen van die overlegronde:

2020: Effectenstudies

Na deze raadpleging heeft Leefmilieu Brussel ook verschillende studies laten uitvoeren om de impact te beoordelen van de geleidelijke afschaffing van diesel en benzine op verschillende gebieden (sociaaleconomisch, energie, mobiliteit, lucht, klimaat, gezondheid, openbaar wagenpark…) en om zo bij te dragen tot dat beleid. Hieronder volgen de belangrijkste resultaten en analyses van deze verschillende studies:

  • Studie ‘Impact op de gezondheid’

Uit deze studie is gebleken dat de verwachte verbetering van de luchtkwaliteit als gevolg van de uitfasering van de verbrandingsmotor en de uitvoering van het Good Move-plan tussen 100 en 110 vroegtijdige sterfgevallen per jaar zal voorkomen, het aantal NO2-gerelateerde ziekten met 25% zal doen dalen en een besparing van 100-350 miljoen euro aan gezondheidsgerelateerde uitgaven zal opleveren.

  • Studie ‘Impact op de uitstoot van het transport’

Prognoses tonen aan dat het geleidelijke verbod op diesel en vervolgens benzine, in combinatie met de vermindering van het verkeer overeenkomstig het Good Move-plan, een vermindering kan opleveren van 75% van de transportgerelateerde CO2-uitstoot tegen 2030 (in vergelijking met een scenario zonder de uitfasering van verbrandingsmotoren en zonder Good Move). Dit levert een belangrijke bijdrage tot de doelstelling van klimaatneutraliteit die het Brussels Hoofdstedelijk Gewest tegen 2050 wil bereiken.

  • Studie ‘Technologische evoluties en impact op leefmilieu en energie’

Deze studie suggereert dat elektrificatie van voertuigen de meest relevante technologische keuze voor de toekomst is. Uit een vergelijkende analyse van de milieueffecten over de gehele levensduur van alle verschillende soorten brandstoffen en motoriseringstechnologieën blijkt dat er twee oplossingen zijn om het gemotoriseerde vervoer te decarboniseren: vermindering van het gewicht (waardoor minder energie nodig is, ongeacht de gebruikte brandstof) en elektrificatie (de elektromotor is veel efficiënter en maakt het gebruik van minder koolstofintensieve energiebronnen mogelijk). Tegelijkertijd is het een prioriteit om het gebruik van de auto verder terug te dringen en de voorkeur te geven aan actieve (lopen, fietsen) en collectieve vervoerswijzen (deelauto's en openbaar vervoer) om de impact van het vervoer te verminderen en de stad duurzamer te maken. Maar de elektrificatie van de motorvoertuigen die nog op de weg zijn, blijft een winnende strategie en het Brussels Gewest bereidt zich voor om deze transitie op een ambitieuze en doordachte manier aan te vatten. 

  • Studie ‘Sociaaleconomische impact’

Dankzij de evolutie naar meer betaalbare prijzen en de ontwikkeling van de tweedehandsmarkt, is de transitie naar elektrische aandrijving vanuit sociaaleconomisch oogpunt geloofwaardig. Voor sommige sectoren is deze transitie interessant en stimuleert zij innovatie. Anderzijds kan voor sommige kleine en middelgrote ondernemingen met een laag inkomen en zelfstandigen met zware bedrijfsvoertuigen steun noodzakelijk zijn. 

Voor individuele personen blijkt uit de studie dat er over de beschouwde tijdshorizon in het algemeen geen negatief effect is. Er moeten echter begeleidende maatregelen worden genomen om ervoor te zorgen dat deze transitie eerlijk en inclusief blijft. 

  • Studie ‘Impact op de mobiliteit van personen en goederen’

Uit de enquête blijkt dat de lage-emissiezone geen belangrijke modal-shifthefboom mag zijn zonder de alternatieven voor de auto te verbeteren: terwijl een klein deel van de Brusselaars die door de LEZ worden getroffen van plan is geen auto meer te kopen, wil een meerderheid van de pendelaars een auto kopen die aan de LEZ-criteria voldoet.

Een samenvatting van de verschillende uitgevoerde studies is te vinden in aanhangsel 3 van de Roadmap (hieronder beschikbaar) en de volledige studies kunnen onderaan deze pagina worden gedownload.

Ontwerp van roadmap: op weg naar emissiearme mobiliteit

Op basis van de resultaten van de raadpleging van de belanghebbenden en de effectenstudies is een ontwerp van roadmap opgesteld. In dat ontwerp van roadmap  ‘Low Emission Mobility’ wordt de strategie uitgestippeld die nodig is voor de uitfasering van voertuigen met verbrandingsmotor (diesel en benzine) in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest. Het presenteert de doelstellingen per voertuigcategorie, het tijdschema voor de Brusselse lage-emissiezone voor de periode 2025-2035 en de verschillende voorstellen voor maatregelen om deze transitie te verwezenlijken, met bijzondere aandacht voor de meest kwetsbare groepen. Over het ontwerp van roadmap zal overleg worden gepleegd met de belanghebbenden, zodat het kan worden verfijnd en geoperationaliseerd, en er zal rekening worden gehouden met de behoeften van de verschillende actoren in het Brussels Gewest. Het Brussels Gewest is dus op een ambitieuze maar geloofwaardige manier bezig met het terugdringen van de vervoersemissies en sluit zich aan bij andere steden zoals Londen, Parijs en Amsterdam, die het voortouw willen nemen.

Datum van de update: 19/07/2021