U bent hier

Cartografie van de koelte-eilanden in Brussel

Een nieuwe studie, die Leefmilieu Brussel heeft besteld, zet de koele zones van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest in kaart. Welk idee schuilt hierachter?  De koelste zones lokaliseren ingeval van grote hitte en aantonen waar zich risicozones bevinden, waartegen men bij voorrang concrete acties kan ondernemen.

Wanneer de warmte de stad overmeesterd kan de situatie snel verstikkend worden en dit met de nodige gevolgen op de gezondheid en het milieu. Door de klimaatsverandering zullen de periodes met grote warmte waarschijnlijk frequenter worden, ze zullen ook langer en intenser worden. De hittegolven zoals in 2003 en 2006 zouden de norm kunnen worden in de komende decennia.

Daarenboven komt nog dat de steden meer onderhevig zullen zijn aan periodes met hittegolven dan op andere plaatsen: een fenomeen ten gevolge van de “stedelijke hitte-eilanden-effect”. Om ons beter te kunnen beschermen heeft Leefmilieu Brussel een studie* besteld ten einde de koele zones in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest in kaart te kunnen brengen.

* gerealiseerd door  VITO

Stedelijke hitte-eilanden

Indien aan een aantal specifieke voorwaarden voldaan is, kan de luchttemperatuur tijdens de nacht tot 10°C hoger zijn in steden dan in landelijke of beboste aangrenzende zones of ten opzichte van regionale gemiddelde temperaturen. Dit fenomeen valt te verklaren door de vervanging van begroeide en waterdoorlatende bodems door gebouwen en niet-waterdoorlatende verhardingen alsook door drukkere menselijke activiteiten in de stad.

Hittegolven die mogelijks de dood tot gevolg kunnen hebben

Onder alle extreme weersomstandigheden, zijn de hittegolven bij de dodelijkste in Europa. Door de grote bevolkingsdichtheid (risicogroepen), hun infrastructuur en economische activiteit, zijn de steden het meest kwetsbaar voor extreme weersomstandigheden. De toename van hittegolven, nog eens versterkt door het fenomeen van de “hitte-eilanden” heeft de neiging om meer dodelijke slachtoffers te eisen bij de stadsbevolking.

Koele zones opsporen

De nieuwe studie besteld door Leefmilieu Brussel en gerealiseerd door de “Vlaamse Instelling voor Technologisch Onderzoek » (VITO), heeft de koele zones in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest in kaart gebracht. Wat is de bedoeling van deze studie? De koelste zones te identificeren en aan te raden tijdens periodes van grote hitte en te benadrukken waar zich de hitte-eilanden bevinden, namelijk zones die het grootste risico met zich meebrengen en waar in de eerste plaats iets aan gedaan moet worden.

3°C meer, 3 keer meer hittegolven

De resultaten van de studie tonen aan dat in de zomer de luchttemperaturen gemiddeld 3°C hoger liggen in het centrum van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest ten opzichte van zijn landelijke omgeving. In het bijzonder zijn het de nachttemperaturen die hoger liggen, met bijhorende gevolgen voor de nachtrust en de gezondheid van de inwoners. Er zijn gemiddeld 3 keer meer hittegolven in het centrum van Brussel dan in de landelijke omgeving van de stad.  

Schaduw en water

De nieuwe kaarten opgemaakt naar aanleiding van deze studie laten toe om koelte-eilanden te identificeren. Deze kaarten houden niet alleen rekening met luchttemperaturen, maar ook met de blootstelling aan zonnestralen, de wind en de luchtvochtigheid, die een invloed hebben op de stress ten gevolge van de hitte, en zijn daarom gedetailleerder en geschikter dan voorheen. Ze benadrukken dat de schaduw van bladrijke bomen, idealiter in combinatie met “waterpartijen” (vijvers, fonteinen, waterlopen, etc.), de meest efficiënte voorwaarden vormen om de stress die ontstaat door hitte in buitenruimten te verminderen.  

Meer groene en blauwe maatregelen

Maar het verkoelende effect van « groene en blauwe elementen » is erg lokaal : het volstaat niet dat er een boom op een plein staat, opdat het hele plein een verkoelend effect heeft. Het is daarom nodig om deze “groene en blauwe” maatregelen op grote schaal toe te passen, en liefst in combinatie met elkaar. Het is niet altijd vanzelfsprekend om bomen aan te planten in een stad, maar het voordeel van dit soort maatregelen is dat ze eveneens een positief effect hebben op de levenskwaliteit en de aantrekkelijkheid van de stad.  

De kaart van fonteinen

Datum van de update: 07/11/2018