Het LEZ4ALL-project zal een onderzoek lanceren om de behoeften van de professionele mobiliteits- en sociale sectoren te identificeren die beïnvloed worden door lage-emissiezones. Vervolgens worden innovatieve benaderingen van sociale steun voor emissiearme mobiliteit getest in verschillende Europese steden, waaronder Brussel. Op basis van deze ervaringen zullen opleidingsmodules worden gemaakt en op grote schaal worden verspreid. Het doel is om praktische ondersteuning te bieden voor spelers in het veld, best practices en een beter begrip van de sociale kwesties in verband met de LEZ’s.
Wat is het LEZ4ALL-project?
Het Europese LEZ4ALL-project (‘LEZ voor iedereen’) wil rekening houden met de behoeften van alle doelgroepen, in het bijzonder de meest kwetsbaren op het vlak van mobiliteit, bij de opzet en uitvoering van lage-emissiezones (LEZ). Het project wordt uitgerold in Brussel, Barcelona en Lyon en wil een rechtvaardigere transitie stimuleren in grote Europese steden.
Hoe van een LEZ een hefboom maken voor sociale en ecologische rechtvaardigheid?
Gecoördineerd door Auxilia, in samenwerking met de Universiteit Antwerpen, Leefmilieu Brussel en het Área Metropolitana de Barcelona, slaat het LEZ4ALL-project een brug tussen twee werelden die zelden met elkaar in dialoog gaan: duurzame mobiliteit en sociaal werk. Via enquêtes, onderzoek, proefprojecten en opleidingen wil het project zowel:
- de mobiliteits- en leefmilieusectoren én beleidsmakers bewust maken van de uitdagingen waarmee kwetsbare doelgroepen geconfronteerd worden door de invoering van een LEZ;
- actoren uit de sociale sector informeren, zodat ze burgers beter kunnen begeleiden bij deze nieuwe maatregelen.
Het LEZ4ALL-project bevordert de uitwisseling tussen Europese steden die voor gelijkaardige uitdagingen staan, zodat ze samen kunnen toewerken naar een rechtvaardigere transitie.
LEZ: een paradox?
Lage-emissiezones (LEZ’s) roepen een echt spanningsveld op als het gaat om sociale rechtvaardigheid:
- Enerzijds zijn ze essentieel om de luchtkwaliteit in steden te verbeteren. Luchtvervuiling treft namelijk in de eerste plaats mensen in kwetsbare situaties, die dagelijks blootgesteld worden aan fijn stof dat bijzonder schadelijk is voor de gezondheid.
- Anderzijds riskeren lage-emissiezones deze mensen net uit te sluiten die wel afhankelijk zijn van de wagen om zich te verplaatsen, maar beperkte middelen hebben om hun voertuig te vervangen.
Welke hefbomen zet het LEZ4ALL-project in?
Het project bestaat uit vier onderdelen:
- Onderzoek op het terrein
Uitgevoerd door de Universiteit Antwerpen. Dit onderzoek brengt via een vragenlijst en kwalitatieve interviews de noden op het vlak van opleiding en inclusie in kaart van professionals uit de mobiliteits-, milieu- en sociale sectoren met betrekking tot de lage-emissiezones. Het doel is om het kennisniveau en het bewustzijn van het probleem te evalueren.
- Ontwikkeling van een tool en experimenten
Ontwerp van een unieke tool die de ondersteuningsmaatregelen, financiële hulp en alternatieven voor de wagen voor kwetsbare doelgroepen inventariseert. Concreet zullen er ook proefprojecten worden opgezet, zoals sociale begeleiding bij autodelen in Brussel of het inschakelen van mobiliteitsadviseurs in Barcelona.
- Opleidingen op maat
Er worden opleidingsmodules ontwikkeld om organisaties uit de mobiliteits- en sociale sector van de deelnemende steden uit te rusten, op maat van hun rol en link met de lage-emissiezones.
- Informeren en sensibiliseren
Er zijn tal van communicatie-acties gepland om het project bekend te maken: de deelname aan lokale, nationale en Europese evenementen, de verspreiding van onderzoeksresultaten en verslagen en zichtbaarheid geven aan oplossingen voor professionals en burgers.
Goed om te weten
Kerncijfers van het LEZ4ALL-project
- een looptijd van 2 jaar: van oktober 2024 tot september 2026
- 239.000 vroegtijdige overlijdens per jaar in Europa door luchtvervuiling
- 246 LEZ’s gepland in de Europese Unie
- 3 deelnemende metropolen: Lyon, Barcelona en Brussel
- 40 ambtenaren betrokken bij de proefprojecten op het terrein
- 6 focusgroepen om specifieke kwesties te onderzoeken
- 120 professionals opgeleid tegen eind 2026
- € 400.000 budget, gefinancierd door de EU als onderdeel van het Erasmus+-programma
Wie zijn de projectpartners?
Auxilia is een adviesbureau voor ecologische transitie dat publieke actoren begeleidt. Het werkt rond uiteenlopende thema’s zoals energie, klimaat, voeding, biodiversiteitDe diversiteit aan levende soorten die zich kunnen in stand houden en die zich zonder externe hulp kunnen voortplanten (fauna en flora). … Op het vlak van mobiliteit ligt de focus op minder koolstofuitstoot, alternatieven voor de wagen, inclusie en de sociale impact van LEZ’s. Auxilia ondersteunt steden zoals Lyon, Grand Paris, Limoges en La Rochelle bij de uitrol van hun LEZ.
De Area Metropolitana de Barcelona (AMB) is het openbaar bestuur dat 36 gemeenten groepeert, met in totaal 3,2 miljoen inwoners op een oppervlakte van 636 km². Het is de grootste metropool van het westelijke Middellandse Zeegebied en genereert de helft van het Catalaanse BBP. AMB staat in voor de implementatie van de LEZ’s, stelt de toegangs- en toelatingsregels op. Dit bestuur werkt hiervoor samen met AMB Informació i Serveis, de bijhorende publieke uitvoeringsinstantie.
Leefmilieu Brussel stuurt sinds 2018 de lage-emissiezone aan in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest. Ze zorgt voor de opvolging van de impact op de uitstoot, coördineert partners en informeert burgers, bezoekers en professionals. De administratie werkt samen met Brussel Mobiliteit voor de uitrol van de LEZ.
De Universiteit Antwerpen en haar onderzoekseenheid The Design Sciences Hub (DSH) zijn de vierde partner in het project. Dit onderzoekscentrum, opgericht in 2020, pakt stedelijke uitdagingen aan met een multidisciplinaire aanpak. Het verbindt academisch onderzoek met de praktijk en combineert onder andere stedenbouw, architectuur en mobiliteit. Vlaanderen en de Universiteit Antwerpen spelen ook een sleutelrol in mobiliteitsonderzoek.