Gefluoreerde broeikasgassen: regels en verplichtingen

Sinds de invoer van de Verordening (EU) 2024/573 gelden er nieuwe regels rond gefluoreerde broeikasgassen (F-gassen). Welke impact heeft dit voor u en uw sector? Een geleidelijke uitfasering van F-gassen moet ervoor zorgen dat tegen 2050 geen HFK’s meer gebruikt worden in de EU. Daarnaast zijn de eisen voor controle, onderhoud en terugwinning van deze gassen verstrengd. Ook de opleiding en certificering voor personeel dat met deze gassen werkt, wordt uitgebreid naar nieuwe sectoren, zoals de airconditioning van zware voertuigen en buiten gebruik gestelde voertuigen.

Wat zijn F-gassen?

Gefluoreerde gassen (F-gassen) werden ontwikkeld om ozonafbrekende stoffen (OAS) te vervangen. Het werd echter al snel duidelijk dat gefluoreerde gassen een grote invloed hebben op de opwarming van de aarde omdat ze de warmte van de zon vasthouden en zo bijdragen aan het broeikaseffectAlgehele temperatuurstijging op aarde die het gevolg is van het door luchtvervuiling verhoogde kooldioxidegehalte in de dampkring, waardoor de warmte die de door het zonlicht verwarmde aardbodem uitstraalt niet in voldoende mate uit de atmosfeer kan ontsnappen..

Gefluoreerde gassen omvatten fluorkoolwaterstoffen (HFK's), perfluorkoolwaterstoffen (PFK's), zwavelhexafluoride (SF6) en andere gefluoreerde verbindingen. Fluorkoolwaterstoffen vormen ongeveer 90% van alle gefluoreerde gassen. Deze weinig bekende gassen zijn uitgebreid aanwezig in ons dagelijks leven.

Waarvoor worden F-gassen gebruikt?

Gefluoreerde gassen worden gebruikt in alledaagse producten, apparatuur en processen zoals koeling, airconditioning, warmtepompen, isolatie, brandbeveiliging, elektrische stroomonderbrekers en spuitbussen, maar ook in industriële processen.

Gefluoreerde gassen worden nog steeds gebruikt in veel toepassingen. Maar gezien hun negatieve impact op de opwarming van de aarde, legt de Europese regelgeving voorwaarden op, waaronder een beperking van het op de markt brengen van producten met F-gassen. De industrie ontwikkelt duurzamere alternatieven.

Elk F-gas heeft een andere impact op de opwarming van de aarde, afhankelijk van het aardopwarmingsvermogenIn het kader van de EPB-regelgeving is dit een indicator die de potentiële bijdrage aan de opwarming van de aarde kwantificeert van een goed en/of een technische installatie gedurende zijn levenscyclus. Deze indicator is het resultaat van een berekening die wordt uitgevoerd volgens een gedefinieerde berekeningsmethode. (GWP). Het is daarom beter om alternatieve gassen te gebruiken, zoals kooldioxide (R744), propaan (R290) of ammoniak (R717).

De Europese wetgeving: strengere regels voor het gebruik van F-gassen

Met de Verordening (EU) 2024/573 wil de Europese Unie het effect van gefluoreerde gassen op de klimaatveranderingWijst op trage variaties van de klimaatskenmerken mettertijd, op een welbepaalde plaats: opwarming of afkoeling. Sommige vormen van luchtvervuiling, veroorzaakt door menselijke activiteiten, zijn een bedreiging voor het klimaat in de zin dat er een globale opwarming zou kunnen ontstaan. Dit verschijnsel kan belangrijke schade veroorzaken: stijging van de zeeniveaus, verergering van de uiterste klimaatsverschijnselen (droogtes, overstromingen, wervelstormen, enz.), destabilisatie van de bossen, bedreiging voor de zoetwatervoorraden, moeilijkheden voor de landbouw, woestijnvorming, vermindering van de biodiversiteit, verspreiding van tropische ziekten, enz. beperken. De Europese regels vragen tegen 2050 om de geleidelijke uitbanning van fluorkoolwaterstoffen (HFK's), de meest voorkomende gefluoreerde gassen. Jaar per jaar wordt de invoer en productie van HFK’s verder beperkt. Tegen 2030 moeten de HFK’s die in de EU op de markt worden gebracht al verminderd zijn tot 95% van het niveau van 2015.

Wat betekent dit voor mijn activiteiten in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest?

In het Brussels Hoofdstedelijk Gewest hebben verschillende sectoren te maken met de toepassing van de Europese verordening over gefluoreerde gassen:

• koelbedrijven, -technici en installateurs van warmtepompen
• technici die werken aan de airconditioning van voertuigen
• elektriciteitstransport en -distributie
• aannemers, sloopbedrijven en afvalinzamelaars van bouwplaatsen die isolatieschuim gebruiken

Welke invloed heeft de nieuwe wetgeving op deze sectoren?

Koeling, airconditioning en warmtepompen

Heeft u een koelinstallatie of een warmtepomp? Of bent u een koeltechnisch bedrijf, een koeltechnicus, of een installateur van warmtepompen, koel- of airconditioningsystemen? Dan moet u bepaalde regels naleven. Koelinstallaties, airconditioningsystemen en warmtepompen kunnen namelijk HFK’s bevatten als koelmiddel. Leefmilieu Brussel heeft een webpagina gepubliceerd die enerzijds uitlegt welke exploitatievoorwaarden u moet respecteren en of u al dan niet maatregelen moet nemen; en anderzijds welke stappen professionals uit de sector moeten ondernemen.

Airconditioning van voertuigen

Het merendeel van de airconditioningsystemen in voertuigen bevatten HFK’s of HFO’s (Hydro-Fluor-Olefine) als koelvloeistof. Elke persoon die handelingen verricht aan airconditioningsystemen in voertuigen is volgens de Europese en Brusselse reglementering verplicht om een praktische en theoretische opleiding te volgen in een opleidingscentrum dat erkend is door één van de Gewesten van het land of door een ander Europees land.

Elektriciteitstransport en -distributie

Houdt uw beroepsactiviteit het gebruik in van een statische transformator in? Dan kan de verordening gevolgen hebben voor uw dienstverlening. Uw transformator is meestal verbonden met één of meerdere elektrische schakelapparaten of stroomonderbrekers. Het gefluoreerd gas SF6 wordt in deze apparatuur vaak gebruikt om ze te isoleren en kortsluiting te voorkomen.

De Europese regelgeving stelt dat het verboden is om SF6 te gebruiken wanneer er technisch geschikte alternatieven beschikbaar zijn. Gezien het huidige tekort aan elektrische schakelaars en stroomonderbrekers met alternatieven voor SF6, kunt u een afwijking aanvragen om schakelaars die SF6 bevatten toch nog in gebruik te nemen. Meer informatie hierover vindt u op onze pagina over de exploitatievoorwaarden voor statische transformatoren.

Producenten en gebruikers van isolatieschuim

Er wordt momenteel een proces overwogen/ontwikkeld om de HFK's in isolatieschuim terug te winnen.