Versterkte muziek: de inzet van de volksgezondheid

Focus - Actualisering: juni 2026

Muziekliefhebbers luisteren overal, langdurig en vaak met verhoogde volume naar versterk muziek. Bijna 1 op de 2 bezoekt regelmatig horecazaken waar versterkte muziek wordt afgespeeld, en bijna 1 op de 5 gaat vaak naar culturele en feestelijke evenementen. Toch hebben 4 tot 5 op de 10 mensen al hinder ondervonden of gehoorpijn ervan als gevolg van langdurige blootstelling. Vooral de blootstelling van jongeren is zorgwekkend: ze gaan vaker uit, luisteren graag naar luide muziek, maar zijn zich niet altijd bewust van de risico’s voor hun gezondheid.

2 enquêtes over de gewoonten en de beleving van het publiek

Er werden twee enquêtes uitgevoerd naar de perceptie van versterkt geluid onder mensen die regelmatig plaatsen bezoeken waar versterkte muziek wordt afgespeeld:

• Het eerste onderzoek vond plaats in 2017, het jaar waarin het gewestelijk besluit inzake versterkt geluid (zie kader hieronder) werd aangenomen. Hieraan namen 414 personen deel. De enquête werd afgenomen op festivals, openluchtevenementen, in concertzalen, cafés en discotheken.
• Het tweede onderzoek vond plaats in 2022, onder 986 burgers. Deze enquête werd uitgebreid naar andere locaties, waaronder danscafés en cafés met optredens, feestzalen, bioscopen, snackbars, restaurants enzovoort.

Beide onderzoeken hadden onder meer als doel de gezondheidseffecten van het luisteren naar versterkte muziek en de bewustwording van het publiek hierover te evalueren. Het eerste onderzoek probeerde daarnaast het luistergedrag in het dagelijks leven in kaart te brengen, terwijl het tweede onderzoek zich richtte op de perceptie van de geluidsomgeving op de bezochte locaties.

Het besluit onderscheidt 3 drempels voor geluidsniveaus, gebaseerd onder meer op aanbevelingen van de Wereldgezondheidsorganisatie (WGO):

Ook de lage frequenties, die in de hedendaagse muziek steeds vaker voorkomen en hinderlijk zijn voor de omgeving, worden eveneens in aanmerking genomen dankzij een weging die is afgestemd op de gevoeligheid van het menselijk oor voor deze frequenties. Ze worden uitgedrukt in dB(C).

Voor meer informatie, kunt u onze webpagina over deze regelgeving inzake versterkt geluid  raadplegen evenals onze gids voor organisatoren van evenementen en beheerders van etablissementen.

Wat zijn de praktijken van het luisteren naar versterkte muziek?

Uit de onderzoeken is gebleken dat de ondervraagde doelgroep in zeer grote mate wordt blootgesteld aan versterkt geluid, in het bijzonder jongeren. Laten we eraan herinneren dat het publiek bestaat uit mensen die uitgaansplekken bezoeken en muziekliefhebbers; het is dus niet representatief voor de gehele bevolking.

Volgens het onderzoek uit 2017:

• 96% van de respondenten luistert thuis naar muziek en 87% van hen doet dat elke dag langer dan een uur.
• Meer dan de helft van de respondenten (52%) zegt graag naar luide muziek te luisteren.
• Dat cijfer is nog hoger bij de jongeren van 16 tot 24 jaar: meer dan 70%.

Volgens het onderzoek uit 2022:

• De drukst bezochte plekken waar versterkte muziek wordt uitgezonden, zijn eetzaken: restaurants, cafés en snackbars. Bijna 1 op de 2 ondervraagden gaat er meerdere keren per maand heen.
• Daarna volgen de culturele en feest etablissementenbioscopen staan op de eerste plaats, gevolgd door verschillende soorten zalen en vóór de discotheken. Ongeveer 20% van de ondervraagden gaat er meerdere keren per maand heen.
• Het is geen verrassing dat leeftijd een bepalende factor is voor de frequentie en de verscheidenheid van de uitgaanslocaties: de 18-34-jarigen gaan vaker uit en bezoeken meer verschillende uitgaansgelegenheden dan de 35-54-jarigen en zeker dan de 55-plussers.

Hoe beoordelen ze de geluidsomgeving op uitgaanslocaties?

Een grote meerderheid van de ondervraagden (tussen 66% en 76%, afhankelijk van de locatie, volgens het onderzoek uit 2022) vond dat het geluidsniveau in de bezochte etablissementen in het algemeen aanvaardbaar was. En over het algemeen waren ze redelijk tevreden over de geluidskwaliteit (tussen 47% en 64%), vooral in concertzalen (66%) en bioscopen (77%).

Het geluidsvolume werd daarentegen ervaren als:

• Te hoog volgens 63% van de ondervraagden in de discotheken en volgens 54%, in danscafés en cafés met optredens;
• Soms ondraaglijk volgens een kleine meerderheid van de ondervraagden (van 52% tot 59%) in de locaties die in de eerste plaats bestemd zijn voor het afspelen van muziek, namelijk festivals, concerten, discotheken, zalen voor dansavonden of familie-evenementen, maar ook in danscafés en cafés met live-optredens.
• Een belemmering voor communicatie, waardoor mensen worden gedwongen te schreeuwen om gehoord te worden, volgens meer dan 60% van de ondervraagden, op alle hierboven genoemde locaties, met discotheken op de eerste plaats (67%).
• Zo hoog dat 57% van de ondervraagden om deze reden al eens een plek heeft verlaten, zo blijkt uit het onderzoek van 2022. Dat is twee keer zoveel als bij de vorige enquête in 2017 (29%). De meest getroffen locaties waren horecazaken. Een van de verklaringen voor het verschil tussen de twee enquêtes is dat horecazaken in de enquête van 2022 beter vertegenwoordigd zijn: mensen verlaten cafés en bars namelijk gemakkelijker dan voorstellingen of concerten, waarvoor ze vaak inkomgeld hebben betaald als ze last hebben van het lawaai.

Volgens het onderzoek uit 2022 zijn 55-plussers aanzienlijk meer geneigd om het geluidsniveau op de plaatsen die zij bezoeken als hoger te beoordelen dan andere leeftijdsgroepen.

Jongvolwassenen zijn zich minder bewust van de risico’s voor hun gezondheid

Een overweldigende meerderheid van het publiek is zich ervan bewust dat het luisteren naar luide muziek negatieve gevolgen heeft voor de gezondheid: 86% bij de enquête van 2017, 76% in 2022. Voor uitbaters van gelegenheden waar versterkte muziek wordt afgespeeld, loopt dit percentage zelfs op tot 95% (enquête onder ongeveer honderd uitbaters van dergelijke etablissementen, 2022).

Dit besef wordt sterker naarmate men ouder wordt. Met andere woorden, jongeren zijn zich hier minder van bewust dan ouderen:

• Volgens het onderzoek uit 2017 weet een vijfde van de 16- tot 34-jarigen (21%) niet dat het luisteren naar muziek op een hoog volume gevolgen heeft voor de gezondheid, tegenover bijna de helft van de 55-plussers (46%). Een derde van de 16- tot 19-jarigen geeft bovendien aan niet op de hoogte te zijn van de risico’s.
• Uit het onderzoek van 2022 bleek dat een kwart van de 18- tot 34-jarigen (26%) zich hier niet van bewust was, terwijl dit bij de 55-plussers slechts 19% was.

Welke gevolgen voor de gezondheid?

De resultaten met betrekking tot de gevolgen voor de gezondheid zijn zorgwekkend:

• 4 tot 5 op de 10 mensen (39% in 2017 en 53% in 2022) hebben al last gehad van of pijn aan hun oren gevoeld als gevolg van blootstelling aan versterkt geluid tijdens een evenement of na een bezoek aan een uitgaansgelegenheid.
• In 2017 waren jongeren hier minder door geraakt dan ouderen: 33% voor de leeftijdsgroep van 16-34 jaar, tegenover 50% voor de leeftijdsgroep van 35-54 jaar en 46% voor de leeftijdsgroep van 55 jaar en ouder.
• In 2022 was het juist zo dat hoe jonger de ondervraagden waren, hoe meer ze erdoor werden geraakt. Zo bedroeg dit percentage 62% onder de 18- tot 34-jarigen, terwijl het bij de 35- tot 54-jarigen 54% bedroeg en bij de 55-plussers 37%.
• Deze verschillen tussen de twee enquêtes kunnen verklaard worden door verschillen tussen de steekproeven. In 2022 werden twee keer zoveel mensen ondervraagd, en bovendien was de vertegenwoordiging van de leeftijdsgroepen heel anders (in 2022 waren er veel minder jongvolwassenen en veel meer 55-plussers). Het aanbod aan locaties was ook uitgebreider, wat betekent dat er ook meer verschillende soorten mensen bij betrokken waren.
• De meest voorkomende symptomen zijn gefluit, gegons, oorsuizen en vervolgens hoofdpijn.
• In de enquête van 2022 vermeldden 55-plussers ook vaker concentratieproblemen en een algemene vermindering van hun welzijn.

Het percentage ondervraagden dat negatieve gevolgen van geluidsoverlast voor hun gezondheid heeft ondervonden, varieert van 1 tot 2 op de 3 personen, afhankelijk van de leeftijdsgroep

Bron: Enquêtes onder het grote publiek over versterkte muziek, 2017 (N = 414 respondenten waarvan 250 in de leeftijdscategorie 16 tot en met 34 jaar, 129 in de leeftijdscategorie 35 tot en met 54 jaar en 35 van 55 jaar en ouder) & 2022 (N = 986 respondenten waarvan 329 in de leeftijdscategorie 18 tot en met 34 jaar, 413 in de leeftijdscategorie 35 tot en met 54 jaar en 244 van 55 jaar en ouder).

De belangrijkste waargenomen symptomen zijn gehoorstoornissen: gefluit, gegons en oorsuizen

Bron: Enquêtes onder het grote publiek over versterkte muziek, 2017 & 2022. Percentage van de respondenten die ooit hinder hebben ondervonden of gehoorklachten hebben ervaren als gevolg van versterkte muziek.

De blootstelling van jongeren wordt ook in andere onderzoeken aan de orde gesteld en vormt wereldwijd een punt van zorg. Volgens de WGO lopen ‘meer dan een miljard mensen in de leeftijd van 12 tot 35 jaar het risico op gehoorverlies als gevolg van langdurige en overmatige blootstelling aan luide muziek en andere recreatieve geluiden’ (‘WGO publiceert een nieuwe norm om de toenemende dreiging van gehoorverlies aan te pakken ’, persbericht van 2 maart 2022). Volgens een analyse op basis van meer dan 30 studies die tussen 2000 en 2021 zijn gepubliceerd, wordt bijna 1 op de 2 jongeren (48 %) blootgesteld aan gevaarlijke geluidsniveaus in uitgaansgelegenheden en gebruikt bijna 1 op de 5 (24 %) persoonlijke luisterapparatuur op volumes die het gehoor kunnen beschadigen (BMJ Global Health, 2022).

Wat zijn de vooruitzichten?

In 2022, vijf jaar na de inwerkingtreding van het besluit inzake versterkt geluid, zou het geluidsniveau in de betreffende locaties volgens de deelnemers aan de enquête weinig of niet zijn veranderd: zij gaven de verbetering van de geluidsniveaus een score van 5,4 op 10.

Het publiek beschouwt de wetgeving inzake versterkt geluid over het algemeen als noodzakelijk om de volksgezondheid te beschermen. Toch voelt het zich er niet echt bij betrokken. Ongeveer honderd beheerders van etablissementen die in 2022 werden geïnterviewd, gaven bovendien aan dat 28% van hun klanten niet begreep waarom het geluidsniveau moest worden beperkt. Sensibilisering blijft daarom noodzakelijk.

De middelen waarmee klanten worden geïnformeerd over de geluidsniveaus (geluidsniveaudisplays, pictogrammen, Happy Ears-posters, enz.) worden door minder dan de helft van de bezoekers opgemerkt. Bovendien wordt hun betekenis niet goed begrepen. De communicatie over deze punten zou moeten worden versterkt, ook voor de betrokken uitbaters.