Elektronisch versterkt geluid

U bent een liefhebber van muziek en films en u bezoekt concerten, discotheken, festivals, cinema’s ... Dan wordt u blootgesteld aan versterkt geluid.

U bent uitbater van een café, een restaurant, een bowling, een fitness ... Dan verspreidt uw etablissement wellicht versterkt geluid.

U organiseert gratis of betalende evenementen zoals concerten, shows, dansfeesten, festivals, buurtfeesten ... Dan verspreidt u tijdens uw evenement versterkt geluid.

Al deze activiteiten kunnen voortdurend of occasioneel elektronisch versterkt geluid voortbrengen, zowel wanneer ze binnen als wanneer ze buiten plaatsvinden. Of u nu versterkt geluid beluistert of verspreidt, het is belangrijk om op de hoogte te zijn van de wetgeving inzake versterkt geluid, de daarin bepaalde geluidsniveaus en de maatregelen voor het beheer ervan.

Oorsprong en risico’s

Geluid is een luchtverplaatsing die akoestische druk in het oor veroorzaakt. Deze akoestische druk wordt in decibel (dB) gemeten. 0 dB is de gehoordrempel, dus de laagste geluidsdruk waarbij het menselijk oor geluid kan waarnemen. We spreken van elektronisch versterkt geluid wanneer het vermogen met behulp van een elektronische versterker wordt verhoogd. De wetgeving die erop van toepassing is, betreft alle vormen van verspreiding van geluiden (muziek, stemmen enz.) die elektronisch versterkt worden, ongeacht of de geluidsbron permanent of tijdelijk is.

De culturele en vrijetijdssector produceert het vaakst elektronisch versterkt geluid. In het Brussels Hoofdstedelijk Gewest worden tal van feestelijke, culturele, sportieve en recreatieve evenementen en activiteiten georganiseerd, waarbij muziek en stemmen elektronisch versterkt worden. Deze evenementen kunnen zowel binnen als buiten plaatsvinden en gaan voornamelijk ‘s nachts en tijdens de zomer door.

Doorheen de jaren is de muziek-, film- en entertainmentwereld sterk veranderd. Het publiek is gewend geraakt aan almaar hogere volumes en zwaardere bassen. Zwaar versterkt geluid kan echter gehoorschade veroorzaken en blootstelling eraan is niet zonder risico’s. Om die reden keurde de Brussele Hoofdstedelijke Regering in 2018 een besluit over de voorwaarden voor het verspreiden van versterkt geluid in voor publiek toegankelijke inrichtingen goed.

Regels en verplichtingen

Om het publiek te beschermen tegen de risico’s van elektronisch versterkt geluid voorziet de Brusselse wetgeving in specifieke regels voor het verspreiden van versterkt geluid in publiek toegankelijke inrichtingen (winkels, horecazaken, discotheken, sportzalen, culturele centra enz.). De wetgeving biedt een duidelijk wettelijk kader voor elke praktijk en alle betrokken actoren.

De algemene regel is dat alle publiek toegankelijke inrichtingen versterkt geluid mogen verspreiden zonder speciale voorwaarden, zolang ze het maximale niveau van 85 dB(A) gemeten gedurende 15 opeenvolgende minuten niet overschrijden.

Verspreiden ze versterkt geluid boven de 85 dB(A), dan moeten de inrichtingen sensibiliseringsmaatregelen nemen volgens de regels bepaald door het Brussels Hoofdstedelijk Gewest. Deze regels voorzien in verschillende middelen en tools om gezondheidsrisico's te voorkomen.

De wetgeving voor versterkt geluid in een notendop

Door 3 geluidsdrempels te definiëren, bepaalt het besluit inzake versterkt geluid de algemene norm en 2 uitzonderingen op die norm:

1. 85 dB(A): de algemene norm.
   85 dB(A), gemeten gedurende 15 opeenvolgende minuten, is het maximale niveau aan elektronisch versterkt geluid dat publiek toegankelijke inrichtingen mogen verspreiden zonder bijzondere voorwaarden.

2. 95 dB(A): de uitzondering met bijzondere voorwaarden om te informeren.
   Wanneer het geluidsniveau een maximum bedraagt van 95 dB(A), gemeten gedurende 15 opeenvolgende minuten, moeten de uitbaters van de inrichting:
   • het publiek informeren over het verspreide geluidsniveau (via de geschikte pictogrammen)
   • het verspreide geluidsniveau in real time afficheren (via een meettoestel met display)
   • de verspreide geluidsniveaus registeren en de historiek van die registraties bewaren (via een registreertoestel), als ze na middernacht versterkt geluid verspreiden

3. 100 dB(A): de uitzondering met bijzondere voorwaarden om te informeren, te beschermen en te controleren.
   Wanneer het geluidsniveau een maximum bedraagt van 100 dB(A), gemeten gedurende 60 opeenvolgende minuten, moeten de uitbaters van de inrichting:
   • het publiek informeren over het verspreide geluidsniveau (via de geschikte pictogrammen)
   • het verspreide geluidsniveau in real time afficheren (via een meettoestel met display)
   • de verspreide geluidsniveaus registeren en de historiek van die registraties bewaren (via een registreertoestel)
   • gehoorbescherming (oordoppen) en een rustzone voor het gehoor (waar het maximale geluidsniveau 85 dB(A) bedraagt) voorzien voor het publiek
   • een referentiepersoon aanstellen om de naleving van de voorwaarden te verzekeren

Advies en ondersteuning

Voor ontvangers van versterkt geluid

De maatregelen die publiek toegankelijke inrichtingen moeten ondernemen, hebben als doel het publiek de mogelijkheid te geven zich te beschermen tegen de risico’s van elektronisch versterkt geluid. Maak dus gebruik van deze maatregelen en bescherm uzelf tegen gehoorschade!

Enkele maatregelen en adviezen voor het publiek:

• Zoek inrichtingen op die zich ertoe verbinden het maximale niveau van 85 dB(A) na te leven. Ze kunnen het ‘Happy Ears-pictogram’ voor geluidsniveau 85 db(A)
• Identificeer de geluidsniveaus van de inrichtingen door te kijken naar het ‘Happy Ears-pictogram’ (pictogram 85 dB(A), pictogram 95 dB(A), pictogram 100 dB(A)) dat ze afficheren en neem de nodige preventieve maatregelen bij uw bezoek aan deze inrichtingen.
• Informeer u op voorhand over de verspreide geluidsniveaus door te kijken of de tickets en affiches van het evenement een geluidsniveaupictogram (geluidsniveau 85 dB(A), geluidsniveau 95 dB(A), geluidsniveau 100 dB(A)) weergeven.
• Draag gehoorbescherming – bijvoorbeeld schuimrubberen oordopjes – tijdens uw bezoek aan concerten of discotheken, toch minstens gedurende een deel van de avond.
• Gun uw oren enkele uren rust nadat u ze hebt blootgesteld aan een versterkt geluidsniveau of neem een pauze in een ruimte van de inrichting waar het geluidsniveau minder hoog is.
• Houd voldoende afstand van de luidsprekers of boxen.
• Beperk het aantal keren per week dat u uw oren aan versterkt geluid blootstelt.
• Controleer het geluidsniveau van uw smartphone, autoradio of hifi-installatie.
• Vermijd het langdurig gebruik van een koptelefoon.
• Pas op met alcohol en alle middelen die de zintuigelijke waarnemingen vervormen en het gevoel van pijn verminderen.

Voor verspreiders van versterkt geluid

Leefmilieu Brussel helpt publiek toegankelijke inrichtingen die versterkt geluid verspreiden om de wetgeving te begrijpen en de nodige maatregelen te nemen. Meer informatie over de hulpmiddelen die Leefmilieu Brussel voorziet, vindt u op de pagina ‘Elektronisch versterkt geluid’ voor professionals.