U bent hier

Warmtepompen

Een warmtepomp maakt gebruik van de aanwezige energie in de lucht, in het water of in de bodem.

Op die manier voorziet ze uw woning van de nodige warmte en/of warm water.

 

 

 

 

 

 

 

Een warmtepomp heeft heel wat voordelen :

  • Ze zijn zuinig en gebruiksvriendelijk. Een warmtepomp is, mits hij perfect is afgestemd op uw behoeften, energiezuiniger dan de klassieke verwarmingssystemen. Bovendien zijn ze tegenwoordig heel gemakkelijk in gebruik. U heeft ook recht op een premie en de aankoop van een warmtepomp komt in aanmerking voor een Brusselse Groene Lening.
  • Ze hebben weinig onderhoud nodig. Een warmtepomp vergt veel minder onderhoud dan andere verwarmingssystemen.
  • Ze vereisen geen grote administratieve rompslomp. U kan uw huidige energieleverancier gewoon houden. Bovendien blijft uw kadastraal inkomen onveranderd.

Een warmtepomp is bijzonder interessant voor gebouwen met hoge energieprestaties.

Vaak is het interessant om een warmtepomp te combineren met een productiesysteem van groene elektriciteit, zoals fotovoltaïsche zonnepanelen.

Hoe werkt een warmtepomp?

Een warmtepomp werkt volgens hetzelfde principe als een koelkast, maar dan omgekeerd. In plaats van de warmte af te geven aan de lucht buiten de koelkast, zal de warmtepomp de warmte in de lucht, in het water of in de bodem opvangen en naar binnen in de woning brengen. Ook in de winter kan de warmtepomp de benodigde warmte leveren doordat de koude lucht van buiten wordt omgezet naar een warmere temperatuur.

Er zijn 3 types :

  • Een luchtwarmtepomp vangt de thermische energie in de buitenlucht op. 

Dit is één van de meest gebruikte types warmtepompen voor zowel bestaande woningen als nieuwbouw, omdat er geen ingrijpende aanpassingen voor nodig zijn. Bovendien kunnen er met dit systeem goede prestaties worden behaald omdat we in België een gematigd klimaat hebben.

  • Een hydrothermische warmtepomp gebruikt de energie uit water

Dit type warmtepomp is complexer, want dan moet u toegang hebben tot een grondwaterlaag, een vijver of een rivier, moet het debiet voldoende zijn en moet de kwaliteit van het water geschikt zijn.

  • Een geothermische warmtepomp maakt gebruik van de thermische energie in de bodem, die het hele jaar door vrij constant blijft. 

Voor dit type warmtepomp is ruimte nodig voor horizontale warmtewinning of zijn boringen vereist voor verticale warmtewinning. 

In de Gids Duurzame Gebouwen vindt u meer informatie over de werking van een warmtepomp.

Prestatiecoëfficiënt

Een warmtepomp verbruikt ook energie voor zijn werking. Dat kan gas of elektriciteit zijn. Een warmtepomp is dus alleen interessant als dit primair energieverbruik voldoende gecompenseerd wordt door de hoeveelheid warmte die ze overdraagt. Het rendement van een warmtepomp wordt gemeten aan de hand van een prestatiecoëfficiënt (COP) die bestaat uit de verhouding tussen de geproduceerde energie en de energie die nodig is voor de werking.  

Zo is een elektrische warmtepomp pas efficiënt en interessant voor het leefmilieu als de gemiddelde prestatiecoëfficiënt voor het stookseizoen ten minste 2.6 bedraagt. Dat betekent dat de warmtepomp tot 2,6 keer meer warmte moet produceren dan de elektriciteit die het verbruikt. Om die reden is het interessant om een warmtepomp te combineren met fotovoltaïsche zonnepanelen, zodat de benodigde elektriciteit om de warmtepomp te doen werken kan gehaald worden uit de productie van de fotovoltaïsche zonnepanelen.

In de Gids Duurzame Gebouwen vindt u meer info over de prestatiecoëfficient van een warmtepomp.

Realiseer uw project in 3 stappen

Het is belangrijk om uw project goed in te schatten en na te gaan of een warmtepomp voor uw woning of gebouw interessant is. U moet er zeker van zijn dat de energiewinst hoger zal uitvallen dan de energie die nodig is om de warmtepomp te doen werken. En zorg vooral dat u uw warmtepomp niet over dimensioneert : ze levert dan minder goede prestaties en valt duurder uit.

Hulp nodig? Maak gebruik van deskundig en gratis advies

Stap 1:  Bereken uw potentieel

De warmtepomp levert alleen goede prestaties als hij niet te klein, maar ook niet te krachtig is. Hij moet dus perfect afgestemd zijn op uw behoeften. Dus als u in de toekomst uw huis wilt isoleren, dan kan u daar best al rekening mee houden bij de berekening van de grootte van de warmtepomp.

Denk ook aan bijkomende verwarming als het extreem koud is (en koeling in tertiaire gebouwen als het extreem warm is). Over het algemeen wordt een warmtepomp gecombineerd met een verwarmingssysteem op lage temperatuur, via de vloer of de muren. Als de warmtebehoefte erg laag is, kan dat verwarmingssysteem achterwege worden gelaten door de warmtepomp aan de ventilatie te koppelen. In elk geval moet dit dan reeds voorzien zijn bij de start van het ontwerp van de nieuwbouw of het project van zware renovatie. 

Op basis van uw behoeften op het vlak van temperatuur en gebruik kan u de meest geschikte technologie kiezen. 

Hou bijvoorbeeld rekening met het volgende:

  • Een warmtepomp voor verwarming levert vaak goede prestaties op in goed geïsoleerde huizen. Dit komt doordat het temperatuurverschil tussen de bron en het verwarmingssysteem in zo’n woningen  klein is. 
  • Een warmtepomp die voor verwarming wordt geïnstalleerd kan ook voor sanitair warm water worden gebruikt. Maar aangezien dan naar een temperatuur van ongeveer 45°C wordt gestreefd voor het sanitair warm water, terwijl dat voor verwarmingswater slechts 30°C is, ligt het rendement van de warmtepomp vaak lager.
  • De aanvullende mogelijkheid tot koeling kan soms nuttig zijn, vooral in tertiaire gebouwen. De warmtepomp zal echter nooit uitsluitend worden gedimensioneerd op basis van de koelingsbehoeften. 

De keuze voor een specifieke technologie van warmtepomp hangt ook af van de toegang tot de bron van thermische energie (lucht, water of bodem).  

Wilt u bijvoorbeeld opteren voor een geothermische warmtepomp, dan moet u voor horizontale warmtewinning nagaan over hoeveel plaats u beschikt en of uw domein toegankelijk is voor boormachines. Voor verticale warmtewinning moet u laten nakijken wat het thermisch vermogen van de grond is. Bij een luchtwarmtepomp moet u warmtewisselaars kunnen plaatsen in uw gebouw.

Ten slotte moet u ook rekening houden met de verwarmingstoestellen in uw gebouw. 

Beschikt u bijvoorbeeld al over radiatoren, dan moet u vooraf nagaan of ze geschikt zijn voor het systeem.

Al deze elementen zijn doorslaggevend om de haalbaarheid van uw project te beoordelen.

Stap 2:  Kies een deskundige installateur

Een warmtepomp is een volledig systeem dat niet overhaast mag worden geïnstalleerd. Kies een deskundige installateur en eis een nauwkeurige offerte.

Om in aanmerking te komen voor de premie moet u een gecertificeerde installateur kiezen. Bepaalde ondernemingen beschikken ook over een extra label zoals QuestQuest is een onafhankelijke organisatie die labels toekent aan installateurs die zich onderscheiden door de kwaliteit van hun dienstverlening, hun technische deskundigheid en hun resultaatverbintenis. Vraag offertes bij meerdere installateurs om de aangeboden dienstverlening te vergelijken. Kijk niet alleen naar de deskundigheid en de referenties van de installateurs, maar bezoek eventueel een installatie die in uw buurt werd uitgevoerd. En denk erom dat kwaliteit zijn prijs heeft: laat u bij het kiezen niet te snel verleiden door het goedkoopste aanbod. 

Stel de juiste vragen aan de installateur van uw warmtepomp. 

Stel deze 6 vragen aan de installateur

  1. Heeft de warmtepomp (minder dan 70 KW) een energielabel A+ ? *
  2. Beschikt de warmtepomp over een geschikte luchtafvoer? *
  3. Beschikt de warmtepomp over een certificaat dat de onomkeerbaarheid garandeert (enkel voor particuliere woning)? *
  4. Welke garanties biedt de installateur ?
    1. Voor het materiaal: minstens 5 jaar op de pomp, minstens 2 jaar op de wisselstukken
    2. Voor de werking: De offerte moet een nauwkeurige schatting geven van de prestatiecoëfficiënt, evenals de verwachte productie. * De prestaties kunnen worden gegarandeerd via certificering en/of labeling. Meer info is beschikbaar in de Gids Duurzame Gebouwen. U kan in de offerte een opbrengstgarantie toevoegen die de installateur verplicht om u te vergoeden als de productie lager ligt dan de gewaarborgde productie. Een typebestek voor verwarming van woningen met behulp van een warmtepomp staat ter beschikking in de Gids Duurzame Gebouwen.
  5. Is er voorzien in een onderhoudscontract? Indien ja, wat is de kostprijs ervan en de voorwaarden? Voor grote installaties is het sterk aanbevolen om dit onderhoud van bij het begin van de installatie te voorzien in een clausule of een specifiek contract.
  6. Omvat de totaalprijs :
    1. een specifieke elektriciteitsmeter om het verbruik van de elektrische warmtepomp te controleren en bij grote installaties een warmtemeter waarmee de prestaties ervan rechtstreeks kunnen worden gemeten? Sommige fabrikanten integreren die meters in hun toestellen. Als dat niet zo is, moet u die laten installeren. *
    2. een goed geparametreerde regeling? Zo kan de temperatuur van het verwarmingswater optimaal worden geregeld, op basis van de werkelijke buitentemperatuur. Op die manier functioneert uw warmtepomp in de best mogelijke omstandigheden, waarbij het comfort van de gebruikers is gewaarborgd.
    3. de administratie voor de aanvraag van eventuele premies en/of steunmaatregelen?

* Deze elementen zijn noodzakelijk om aanspraak te kunnen maken op de financiële steunmaatregelen.

Eis een duidelijke verbintenis via de offerte van bovenstaande elementen, zodat u niet voor verrassingen komt te staan.

Deze vragen zullen u helpen om een deskundig installateur te kiezen.

Stap 3:  Maak de administratieve kant in orde

  • Milieuvergunning: Voor een particuliere woning is meestal geen milieuvergunning nodig, aangezien het vermogen voor een dergelijke warmtepomp niet meer dan 10 kW bedraagt.  

    Voor de tertiaire sector, waar de warmtepomp vaak ook voor koeling wordt gebruikt, geldt dat als uw warmtepomp meer dan 3 kg gereglementeerde koelvloeistoffen bevat of als het totaal vermogen van de compressors hoger is dan 10 kW, u een milieuvergunning nodig hebt (rubriek 132: Koelinstallatie/Klimaatregelingssysteem).

    Voor een open geothermisch systeem (dat put uit een grondwaterlaag) moet u beschikken over een toelating voor waterwinning en over een specifieke milieuvergunning (rubriek 62 voor het winnen en lozen van water).

    Voor de boringen die nodig zijn om een geothermische warmtepomp te installeren, moet u ook een aanvraag voor een stedenbouwkundige vergunning indienen bij uw gemeente.

  • Kadaster: De warmtepomp heeft geen enkele impact op de berekening van het kadaster voor uw woning. U moet alleen het kadaster verwittigen binnen de 30 dagen na de installatie van de warmtepomp.
  • Premies en andere steunmaatregelen: Het Brussels Hoofdstedelijk Gewest kent een energiepremie toe om de installatie van warmtepompsystemen aan te moedigen, die uitsluitend bestemd zijn voor de productie van verwarming en/of warm water. Die steun kan tot 50% van de installatiekost dekken. Voor particuliere woningen geldt deze premie enkel bij een niet-omkeerbare warmtepomp. Voor grote systemen, en zelfs kleine systemen in nieuwbouw, is een haalbaarheidsstudie door een studiebureau absoluut noodzakelijk. U hebt daarvoor recht op een energiepremie waardoor u minder betaalt voor de studie.  

    Uw haalbaarheidsstudie moet rekening houden met alle directe en indirecte kosten, onder andere eventuele nieuwe warmteafgifte-elementen (radiatoren, vloerverwarming, ventilatieconvectoren, …) of extra installatiekosten van de pomp zelf (bijvoorbeeld boringen voor een verticaal geothermisch systeem), maar ook met de steun die het Brussels Hoofdstedelijk Gewest toekent.

  • EPB-reglementering: Als de warmtepomp omkeerbaar is en het daadwerkelijk nominaal vermogen hoger is dan 12 kW (koelvermogen), valt de pomp binnen het toepassingsgebied van de EPB-klimaatregelingsreglementering. En als u een EPB-certificaat hebt, dan kan u dat laten aanpassen. Vraag dit aan de EPB-certificateur die het document heeft afgeleverd.

Profiteer maximaal van uw warmtepomp

Net zoals bij andere verwarmingssystemen, is het aanpassen van uw dagelijkse gewoonten belangrijk om optimaal van de warmtepomp te kunnen genieten.

Enkele tips:

  • Hou de binnentemperatuur zo constant mogelijk. 

Hoe minder deze op en neer gaat, hoe hoger het rendement van de warmtepomp. In het geval u een warmtepomp heeft, is het dus minder interessant om de verwarming lager of zelfs af te zetten ’s nachts, want dan zal hij minder efficiënt werken.

  • Gebruik de bijverwarming zo weinig mogelijk. 

Hoe vaker u deze gebruikt, hoe lager het rendement van de warmtepomp zal zijn.

  • Indien u de warmtepomp ook gebruikt voor warm water, beperk de temperatuur dan tot 45 à 50 graden. 

Want hoe hoger de temperatuur, hoe meer de warmtepomp moet werken en u dus meer primaire energie verbruikt. Na een lange afwezigheid is het echter aangeraden om het opslagvat gedurende 10 minuten tot 60°C op te warmen. Dit om een eventuele groei van de legionellabacterie uit te schakelen.

  • Indien u een omkeerbare luchtwarmtepomp heeft, gebruik dan deze actieve koeling zo weinig mogelijk. 

De warmtepomp zal namelijk in plaats van warmte te onttrekken aan de buitenlucht, warmte nemen via bijvoorbeeld de vloerverwarming of ventiloconvectoren.

Zorg voor een regelmatig onderhoud

Een warmtepompinstallatie vergt zeer weinig onderhoud maar moet regelmatig worden opgevolgd. Als u daar rekening mee houdt, kan u gedurende ten minste 15 jaar rekenen op een energiesysteem dat goede prestaties levert. Bepaalde elementen moeten regelmatig worden schoongemaakt, zoals de filters, of zijn onderhevig aan slijtage, zoals de compressor of het koelstofwater. In het geval u voor uw warmtepomp een milieuvergunning nodig heeft en/of indien ze valt onder de EPB-klimaat-regelingsreglementering, dan gelden er specifieke onderhoudsvoorwaarden.

Volg uw productie op: Net als bij elke installatie die energie produceert, is het aangewezen om de prestaties van uw warmtepomp op te volgen, zodat u een slechte werking snel opspoort en kan ingrijpen. Door middel van de elektriciteits- en warmtemeters kan u het elektriciteitsverbruik en de warmteproductie regelmatig opvolgen. Een onlinetool zoals EnergieID kan u hierbij helpen.

In de Gids Duurzame Gebouwen vindt u meer info over het onderhoud van uw warmtepomp.

Datum van de update: 13/11/2018