Sociaal Klimaatplan voor een eerlijkere klimaattransitie

De invoering van een nieuwe Europese koolstofmarkt die zal uitbreiden naar de bouw- en wegtransportsector staat bekend als ETS 2 (het emissiehandelssysteem). Het doel: de doelstelling om de uitstoot van broeikasgassen tegen 2030 met 55% te verminderen ondersteunen. ETS 2 zal leiden tot een prijsstijging van fossiele brandstoffen zoals benzine, stookolie en aardgas. Om die effecten te verzachten, heeft de Europese Unie een Sociaal Klimaatfonds (SKF) opgericht om kwetsbare huishoudens, vervoergebruikers en micro-ondernemingen  te ondersteunen door middel van de verordening 2023/955 tot oprichting van dat fonds. Het fonds van 86,7 miljard euro voor alle lidstaten  zal toegankelijk zijn via sociale klimaatplannen die op nationaal niveau worden opgesteld. Het aandeel van België bedraagt 2,21 miljard euro, waarvan 25% afkomstig is van een cofinanciering.

Sociaal Klimaatplan in het Brussels Gewest

In België wordt het Sociaal Klimaatplan beheerd op federaal en gewestelijk niveau. Voor het Brussels Gewest heeft de regering de coördinatie toevertrouwd aan Leefmilieu Brussel in samenwerking met Brussel Huisvesting, Brussel Mobiliteit en Brussel Economie en Werkgelegenheid (voor het luik micro-ondernemingen). Het Brussels Sociaal Klimaatplan, dat de voorschriften van de Europese verordening volgt, wordt momenteel uitgewerkt. Eenmaal de Europese Commissie het plan heeft goedgekeurd, zal het Brussels Hoofdstedelijk Gewest maatregelen kunnen nemen om de impact van ETS 2 op kwetsbare groepen, die harder worden getroffen door nieuwe systeem, te verzachten. 

In het kader van verordening 2023/955 tot oprichting van het Sociaal Klimaatfonds kunnen de volgende maatregelen worden genomen om het effect van energie- en brandstofkosten op kwetsbare huishoudens, vervoersgebruikers en micro-ondernemingen te beperken: 

• tijdelijke rechtstreekse inkomenssteun. Die moet tijdelijk en degressief zijn en mag niet meer dan 37,5% van het bedrag van het fonds vertegenwoordigen
• maatregelen en investeringen om de energie-efficiëntie van gebouwen te verhogen en de verwarming en koeling van gebouwen koolstofvrij te maken
• maatregelen om de toegang tot emissievrije of emissiearme mobiliteit en vervoer te verbeteren

Op welke doelgroepen hebben de maatregelen betrekking?

De doelgroepen van het Sociaal Klimaatplan zijn kwetsbare huishoudens, vervoersgebruikers en micro-ondernemingen. Dat zijn groepen die in energie- of vervoersarmoede leven of groepen die bijzonder hard worden getroffen door ETS 2.

Maatregelen in verband met klimaatgovernance

Het Sociaal Klimaatplan maakt deel uit van het Lucht-Klimaat-Energieplan (LKEP), dat het Brussels Gewest in 2023 heeft goedgekeurd. Het LKEP heeft als doel de CO₂-uitstoot met 47% te verminderen tegen 2030. Het LKEP houdt ook rekening met de sociale aspecten van de energietransitie, waaronder armoedekwesties. Tegelijkertijd wil Leefmilieu Brussel met zijn  RENOLUTION-strategie voor duurzame renovatie de samenhang van zijn klimaat-, energie- en sociaal beleid waarborgen. De uitvoering van het Sociaal Klimaatplan draagt dus bij tot de verwezenlijking van de klimaatdoelstellingen van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest én garandeert tegelijk een grotere sociale rechtvaardigheid.