Be.SHARE: een Europees project voor duurzame energie-uitwisseling in de stad

Het project Be.SHARE wordt gedragen door Leefmilieu Brussel namens het Brussels Hoofdstedelijk Gewest en in samenwerking met de intercommunales Vivaqua en Sibelga, de onderneming Karno, de Vrije Universiteit Brussel (VUB) en de vzw Samenleven. Het project werd geselecteerd door het European Urban Initiative (EUI), in het kader van zijn European Innovative Actions-programma, en zal een financiering van bijna 5 miljoen euro ontvangen van de Europese Unie.

Met dit project wil Leefmilieu Brussel de uitrol van een stedelijk warmte- en koudenet op wijkniveau begeleiden en zijn eigen rol in de toekomstige ontwikkeling van zo’n net in het hele Gewest testen.

Een innovatief project

Be.SHARE is een van de 20 Europese laureaten binnen de 3de projectoproep van het European Urban Initiative (EUI) gewijd aan energietransitie en stedelijke innovatie.   

Dit project voor een lagetemperatuurnetwerk bestaat uit lokale en koolstofvrije productie-eenheden, gaande van geothermie in het publieke domein (recuperatie van energie uit de ondergrond van onze parken en straten) en riothermie (recuperatie van energie uit ons afvalwaterWater dat in huishouding of industrie dienst heeft gedaan en gewoonlijk met verschillende stoffen beladen is.). Dit systeem laat toe om op een efficiënte manier warmte en koude uit te wisselen met diverse gebruikers uit de wijk.  

De Noordwijk is bijzonder interessant omdat ze beschikt over verschillende types gebouwen met zeer gevarieerde bestemmingen, gaande van kantoren tot woningen. Dit maakt directe energie-uitwisseling mogelijk op basis van complementaire behoeften: op bepaalde momenten van de dag of het jaar kan via het lagetemperatuurnet rechtstreeks warmte worden uitgewisseld tussen een glazen kantoortoren die oververhit is en woningen die nog verwarming nodig hebben.

Dit lagetemperatuurnet, dat in de toekomst uitgebreid kan worden door andere gebouwen aan te koppelen, is een primeur in het Brussels Gewest.

Een belangrijke stap naar een rechtvaardige transitie

Be.SHARE is meer dan een technologisch project: de uitvoering van dit project in de Noordwijk zorgt er ook voor dat koolstofarme warmte beschikbaar kan worden gesteld aan diverse gebruikers, waaronder de huurders van de 200 sociale woningen van de Lakense Haard. 

Het project steunt op een innovatief bestuur, waarbij publieke actoren, private actoren en burgers betrokken zijn, en op een sterke sociale insteek. Die sociale insteek bestaat erin de huurders van de sociale woningen tijdens participatieve workshops te begeleiden, zodat ze meer inzicht krijgen in het nieuwe energiesysteem en kunnen werken aan een duurzame verandering in hun energiegedrag. Deze gezinnen zijn nauw betrokken bij het hele project, van ontwerp tot uitvoering, waardoor een rechtvaardigere en inclusievere energietransitie wordt gewaarborgd.

Een aanzienlijke vermindering van de CO2-uitstoot

Dit systeem zal de CO2-uitstoot van het Gewest met ongeveer 1.500 ton per jaar verminderen en zo de klimaatveranderingWijst op trage variaties van de klimaatskenmerken mettertijd, op een welbepaalde plaats: opwarming of afkoeling. Sommige vormen van luchtvervuiling, veroorzaakt door menselijke activiteiten, zijn een bedreiging voor het klimaat in de zin dat er een globale opwarming zou kunnen ontstaan. Dit verschijnsel kan belangrijke schade veroorzaken: stijging van de zeeniveaus, verergering van de uiterste klimaatsverschijnselen (droogtes, overstromingen, wervelstormen, enz.), destabilisatie van de bossen, bedreiging voor de zoetwatervoorraden, moeilijkheden voor de landbouw, woestijnvorming, vermindering van de biodiversiteit, verspreiding van tropische ziekten, enz. helpen bestrijden. Het is een schoolvoorbeeld van een nieuwe generatie stedelijke warmte- en koudenetten, die onafhankelijk zijn van fossiele brandstoffen en bijdragen tot de geleidelijke uitfasering van deze energiebronnen. 

Bovendien helpt de koeling van kantoorgebouwen via het koelnetwerk om de effecten van stedelijke hitte-eilanden tegen te gaan. Deze technologie zorgt er namelijk voor dat klassieke airconditioningsystemen op basis van aerothermische warmtepompen vermeden kunnen worden. Wat verschillende postieve effecten met zich meebrengt, want de klassieke systemen zijn vaak ook een bron van geluidsoverlast en dragen bij aan de saturatie van het elektriciteitsnetwerk.

Een wil tot overdracht en verspreiding

Het bijzondere aan het Europese EUI-programma is dat het zorgt voor kennisoverdracht naar andere Europese steden. Het Be.SHARE-project heeft tot doel om de in het Brussels Gewest verworven expertise en ontwikkelde innovaties te delen met alle partners en geïnteresseerde actoren, waaronder deze 3 Europese steden: Manresa in Spanje, Leeuwarden in Nederland en Jablonec nad Nisou in Tsjechië. 

Op die manier wordt de bijdrage aan de strijd tegen CO2-uitstoot vertienvoudigd, zowel in Brussel als daarbuiten. Bovendien zullen andere actoren kunnen profiteren van de goede praktijken die op het vlak van bestuur en burgerparticipatie zijn ingevoerd.

Maak kennis met het Be.SHARE-projectteam van Leefmilieu Brussel

LB coördineert het project, volgt de communicatie en de kapitalisatie op, en staat in voor de kennisoverdracht met de Europese partnersteden: Manresa in Spanje, Leeuwarden in Nederland en Jablonec Nad Nisou in Tsjechië. LB is ook verantwoordelijk voor het opzetten van een innovatieve governance en is medeontwikkelaar van het luik ‘participatie met eindgebruikers’. Laten we meer te weten komen over dit project via het team achter de schermen: We beginnen met Tine Cooreman, sponsor van het project.