Beheer, sortering en inzameling van niet-huishoudelijk afval: verplichtingen en procedure (FAQ)

Een traceerbaarheidsdocument is een document dat de gegevens bevat die toelaten om de afvalstoffen te volgen van bij de productie tot de uiteindelijke verwerking. 

Een traceerbaarheidsdocument bevat voor alle afvalstoffen:

• de datum van vervoer, afgifte of indien van toepassing de frequentie van de ophaling;
• de naam, het adres en het ondernemingsnummer van de afvalstoffenhouder/producent en het adres van inontvangstneming van de afvalstoffen, indien verschillend;
• de naam, het adres en het registratie  of erkenningsnummer van de inzamelaar, handelaar of makelaar, indien van toepassing;
• de naam, het adres en het registratienummer van de vervoerder(s), indien van toepassing;
• de naam, het ondernemingsnummer en het adres van de uitbatingszetel van de onderneming waar de afvalstoffen worden afgegeven;
• de aard van de verwerking (D  of R-code – bijlage I en II van de richtlijn 2008/98/EG);
• de hoeveelheid in ton, kg, m³ of indien van toepassing de verzamelstaat van de opgehaalde hoeveelheden;
• de omschrijving van de afvalstoffen;
• de code van de Europese afvalstoffenlijst;

Het document bevat bijkomend voor gevaarlijke afvalstoffen:

• de samenstelling en de fysische eigenschappen van de afvalstoffen;
• het type en het aantal verpakkingen;
• speciale instructies voor het vervoer indien van toepassing.

Elk document met de nodige informatie kan als een traceerbaarheidsdocument worden beschouwd.

Voorbeelden:

• een document of een contract dat door de inzamelaar, handelaar, makelaar aan de afvalstoffenhouder/producent wordt bezorgd,
• een document of contract dat door de inzamel  of verwerkingsinrichting wordt afgeleverd,
• een factuur,
• een vrachtbrief (CMR),
• een verzendingsnota,
• een weegbon,
• een vervoersdocument voor de grensoverschrijdende overbrenging,
• … 

De opdrachtgever van de overdracht van de afvalstoffen stelt het traceerbaarheidsdocument op.

De opdrachtgever kan de oorspronkelijke producent, de huidige houder of de gekozen inzamelaar, handelaar of makelaar zijn.

De opdrachtgever zoekt de gepaste bestemming voor de afvalstoffen. Hij is verantwoordelijk voor de opmaak van het traceerdocument, ondertekent het voor het vervoer en overhandigt het document aan de vervoerder.

De vervoerder, aangeduid door de opdrachtgever, ontvangt het document van de opdrachtgever.

Bij elke overdracht van afvalstoffen wordt een traceerbaarheidsdocument opgesteld.

Een overdracht van afvalstoffen gebeurt bij afgifte door: 

• de houder/producent aan een inzamelaar, handelaar of makelaar of aan een inzamel  of verwerkingsinrichting,
• de inzamelaar, handelaar of makelaar aan de inzamel  of verwerkingsinrichting.

Ja, in uitzonderlijke gevallen kan de overdracht van afvalstoffen gebeuren met een periodiek traceerbaarheidsdocument of zonder een traceerbaarheidsdocument.

Een periodiek traceerbaarheidsdocument (bv. een trimestrieel of jaarlijks overzicht van de ingezamelde hoeveelheden) kan worden opgesteld bij de afgifte van:

• niet-gevaarlijke niet-huishoudelijke afvalstoffen ingezameld bij de eerste afvalproducent (bv. regelmatige inzameling van glasafval bij horecabedrijven);
• afvalstoffen aan een inrichting die afvalstoffen inzamelt als nevenactiviteit op hetzelfde bedrijventerrein.

Er is geen traceerbaarheidsdocument nodig wanneer de houder zijn eigen afvalstoffen binnen het BHG hergroepeert tussen zijn verschillende exploitatiezetels.

Bij werken door professionelen (bv. loodgieter, koeltechnicus, verwarmingstechnicus, elektricien, tuinaannemer,…) aan een installatie of op de site van een derde kunnen afvalstoffen ontstaan. De professioneel kan zorgen voor het goede beheer van deze afvalstoffen. Hij zal dan de afvalstoffen meenemen en instaan voor de inzameling en/of verwerking van de afvalstoffen.

In dat geval wordt hij beschouwd als de afvalstoffenhouder die afvalstoffen produceert in het kader van zijn professionele activiteit aan een installatie of op de site van een derde.

Om de traceerbaarheid van deze afvalstoffen te garanderen geeft hij een traceerbaarheidsdocument af aan de eigenaar en/of beheerder van de installatie of de site waar de afvalstoffen worden geproduceerd.

Het traceerbaarheidsdocument kan de factuur zijn voor de uitgevoerde werken, die de gegevens van de afvalstoffen duidelijk vermeldt.

Het traceerbaarheidsdocument is aanwezig tijdens het vervoer.

Echter, in de volgende gevallen kan het vervoer van afvalstoffen gebeuren zonder een traceerbaarheidsdocument: 

• de inzameling van niet-gevaarlijke, niet-huishoudelijke afvalstoffen in één ophaalronde, op voorwaarde dat de vervoerder beschikt over de lijst van ophaalpunten in het voertuig;
• de inzameling van marktafval en afvalstoffen afkomstig van het reinigen van riolen in één ophaalronde;
• het vervoer van afvalstoffen onderworpen aan de uitgebreide producentenverantwoordelijkheid door de kleinhandelaar naar zijn uitbatingszetel;
• het vervoer door de houder/producent, die zelf geen uitbater van een inzamel  of verwerkingsinrichting is, van zijn eigen afvalstoffen rechtstreeks naar:
  • een inzamel  of verwerkingsinrichting van afvalstoffen voor zover de vervoerde hoeveelheid afvalstoffen niet groter is dan 500 kg, of
  • een inrichting, gelegen binnen het Brussels Hoofdstedelijk Gewest, die het inzamelen van afvalstoffen als nevenactiviteit uitoefent.

Wanneer afvalstoffen worden overgebracht naar een ander land zijn Europese procedures en documenten van toepassing.

Meer informatie over de FAQ "Grensoverschrijdende overbrenging van afvalstoffen".

Het gebruik van een elektronisch traceerbaarheidsdocument is nu mogelijk op voorwaarde dat Leefmilieu Brussel het systeem (de ondersteunende software) voor het beheer en het afleveren van de traceerbaarheidsdocumenten heeft goedgekeurd. 

Leefmilieu Brussel heeft in samenwerking met de andere gewesten en de belangrijkste stakeholders een set van criteria opgesteld waaraan zo een systeem moet voldoen. 

Deze voorwaarden en de procedure die gevolgd moeten worden om de goedkeuring van Leefmilieu Brussel te verkrijgen voor zo een systeem zijn beschreven in de infofiche (.pdf).

Momenteel zijn de volgende systemen goedgekeurd:

Systeem  | Drielettercode

• DASHDOC BE | DAS
• Digiform | DGF
• FormDesk (Vesta Group) | FDS
• HEMMIS-GeoGroep | HEW
• HEMMIS-GRCT | HEG
• HOLDING DM-De Meuter | TDM
• Logistiek zonder papier  |  LZP
• OMS Software | OMS
• Pionira | PIO
• Ubidata | UBI
• TrustTeam | ZEN
• WasteDesk (Vesta Group) | WDS

Opgepast: Het gebruik van elektronische traceerbaarheidsdocumenten is nog niet van toepassing voor de overbrenging van afvalstoffen naar een ander land.

Het register bevat alle traceerbaarheidsdocumenten.

Het register kan bestaan uit een verzameling van papieren documenten, elektronische documenten, gescande documenten, contracten,…

Elke beheerder van afvalstoffen houdt een afvalstoffenregister bij:

• de houder/producent van niet-huishoudelijke afvalstoffen;
• de inzamelaar, handelaar, makelaar van afvalstoffen;
• de uitbater van een inzamel  of verwerkingsinrichting van afvalstoffen;
• de vervoerder van afvalstoffen.

De beheerder houdt de traceerbaarheidsdocumenten minstens 5 jaar bij.

Alle traceerbaarheidsdocumenten die het goede beheer van de afvalstoffen kunnen aantonen worden op regelmatige basis verzameld.

Het afvalstoffenregister ligt ter inzage op: 

• de uitbatingszetel van de houder/producent,
• de maatschappelijk zetel van de inzamelaar, handelaar of makelaar,
• de uitbatingszetel gelegen in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest van de inzamel  of verwerkingsinrichting,
• het binnenschip.

De beheerder toont het afvalregister op eenvoudig verzoek aan de bevoegde inspectiediensten.

Het afvalstoffenrapport bevat de jaartotalen van de hoeveelheden per afvalstof volgens:

• omschrijving van de afvalstof en code van de Europese afvalstoffenlijst,
• naam, adres en ondernemingsnummer van de afvalstoffenhouder/producent met uitzondering van de huishoudens,
• naam, adres en registratie  of erkenningsnummer van de inzamelaar, handelaar of makelaar, indien er beroep werd gedaan op een inzamelaar, handelaar of makelaar,
• naam, ondernemingsnummer en adres van de uitbatingszetel van de onderneming waar de afvalstoffen worden afgegeven,
• aard van de verwerking (D  of R-code – bijlage I en II van de richtlijn 2008/98/EG).

Twee groepen van professionele beheerders stellen jaarlijks afvalstoffenrapporten op:

• de inzamelaar, handelaar of makelaar dient, per maatschappelijke zetel, een afvalstoffenrapport in voor de afvalstoffen die ingezameld, verhandeld en gemakeld werden in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest;
• de uitbater van een inzamel  of verwerkingsinrichting dient, per exploitatiezetel gelegen binnen het Brussels Hoofdstedelijk Gewest, twee afvalstoffenrapporten in:
• voor de afvalstoffen die in deze inrichting in ontvangst werden genomen,
• voor de afvalstoffen die na hergroepering, sortering of verwerking deze inrichting opnieuw verlaten (inrichting als nieuwe producent van afvalstoffen).

Elke andere beheerder van afvalstoffen (een houder/producent, de uitbater van een inzamelinrichting van afvalstoffen als nevenactiviteit of een vervoerder) zal enkel op vraag van Leefmilieu Brussel het afvalstoffenrapport opstellen en indienen.

Ja, er bestaat een modelformulier voor: 

• de inzamelaar, handelaar of makelaar van afvalstoffen,
• deinzamel  en verwerkingsinrichting van afvalstoffen als bestemming en als nieuwe producent van afvalstoffen,
• de houder/producent van afvalstoffen.

Voor elk modelformulier bestaat er een instructienota om de afvalstoffenbeheerder te begeleiden bij de opmaak van het afvalstoffenrapport.

Je kan deze formulieren met instructienota’s terug vinden op onze webpagina en op BRUDAWEB.

Het afvalstoffenrapport wordt ingediend voor 15 maart van het jaar volgend op het rapportagejaar.

Vanaf het rapportagejaar 2018 wordt het afvalstoffenrapport ingediend via BRUDAWEB.

Leefmilieu Brussel neemt vooraf schriftelijk contact op om de toegang tot BRUDAWEB mogelijk te maken.

Ja, inderdaad er bestaat een bijkomende rapportageplicht voor AEEA (afval van elektrische en elektronische apparaten). Om het beheer van deze afvalstoffen en de behaalde doelstellingen beter in kaart te brengen, zijn gegevens over de hoeveelheden AEEA ingezameld, voorbereid voor hergebruik, gerecycleerd, nuttig toegepast en uitgevoerd, per categorie (vb. warmte- of koude-uitwisselende paparatuur, schermen, lampen, …) nodig.

Iedereen die AEEA inzamelt, verhandelt, makelt, verwerkt, hergebruikt of uitvoert naar een ander land is verplicht hierover te rapporteren.

Om aan deze verplichting te voldoen werd de Belgische online toepassing  BeWeee ontwikkeld en in 2019 door de drie gewesten goedgekeurd.

Merk op: de gewone traceerbaarheidsregeling voor deze afvalstof blijft onveranderd.

Dit regime is enkel bestemd voor het overbrengen van:

• niet-gevaarlijke, niet-gemengde afvalstoffen naar een EU-lidstaat of een OESO-land voor nuttige toepassing,
• afvalstoffen die bestemd zijn voor laboratoriumanalyse (binnen de EU) en die niet meer dan 25 kilo wegen.

Wanneer afvalstoffen op deze manier worden overgebracht, sluit de opdrachtgever voorafgaand een juridisch bindend contract af met de ontvanger van de afvalstoffen voor de nuttige toepassing van deze afvalstoffen. Dit geldt niet voor afvalstoffen die bestemd zijn voor laboratoriumanalyse.

De bijlage VII van de Verordening (EG) Nr. 1013/2006 is het modelformulier voor het vervoersdocument dat de begeleidende informatie bevat. Dit vervoersdocument wordt door de opdrachtgever opgemaakt, overhandigd aan de vervoerder van de afvalstoffen en vergezelt de afvalstoffen gedurende het traject van de producent tot de bestemming.

De kennisgevingsprocedure is van toepassing bij het overbrengen van:

• alle afvalstoffen tussen EU-lidstaten en/of EVA-landen (landen van de Europese Vrijhandelsassociatie) voor verwijdering,
• gevaarlijke, gemengde of niet-benoemde afvalstoffen tussen, van en naar EU-lidstaten en/of OESO-landen voor nuttige toepassing,
• niet-gevaarlijke, niet-gemengde afvalstoffen van en naar EU-lidstaten en derde landen, raadpleeg hiervoor de “landenlijst” opgenomen in de Verordening (EG) Nr. 1418/2007.

Neem bij voorkeur vooraf contact op met Leefmilieu Brussel in geval van overbrenging van afvalstoffen vanuit of naar het Brussels Hoofdstedelijk Gewest: wasteshipment@leefmilieu.brussels

Op basis van volgende informatie kan Leefmilieu Brussel alvast evalueren of de kennisgevingsprocedure van toepassing is: 

• de beschrijving van de afvalstoffen, met de code van de Europese afvalstoffenlijst,
• de bestemming en verwerkingswijze (nuttige toepassing of verwijdering) van de afvalstoffen.

Het verbod is van toepassing bij het overbrengen van:

• alle afvalstoffen vanuit EU-lidstaten naar een derde land voor verwijdering,
• gevaarlijke, gemengde of niet-benoemde afvalstoffen naar een derde land voor nuttige toepassing.

Een kennisgeving is een procedure waarbij een voorafgaande toestemming wordt gevraagd aan de bevoegde overheden van verzending, doorvoer en bestemming voor het overbrengen van afvalstoffen tussen verschillende landen.

De procedure, de termijnen en de modelformulieren zijn opgenomen in de Verordening (EG) Nr. 1013/2006.

De aanduiding van de kennisgever (het bedrijf dat de afvalstoffen wenst over te brengen) gebeurt volgens de hiërarchie die is opgenomen in de Verordening (EG) Nr. 1013/2006:

• de producent van de afvalstoffen,
• de vergunde nieuwe producent die handelingen verricht voor de overbrenging,
• de vergunde inzamelaar (vanuit 1 locatie samengesteld uit kleine hoeveelheden afvalstoffen van verschillende bronnen),
• de geregistreerde handelaar of makelaar gemachtigd door 1 van de bovenstaande actoren,
• de houder van de afvalstoffen indien de bovenstaande actoren onbekend of niet solvabel zijn.

De inzamelaar, handelaar of makelaar van afvalstoffen die als kennisgever wenst op te treden, dient te beschikken over een registratie (in geval van niet-gevaarlijke afvalstoffen) en/of een erkenning (indien het gaat over gevaarlijke afvalstoffen) in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest.

Een kennisgevingsnummer is een uniek nummer dat per dossier wordt toegekend door de bevoegde overheid van verzending.

Voor het Brussels Hoofdstedelijk Gewest wordt dit nummer toegekend door Leefmilieu Brussel. Een nieuw nummer kan worden wordt aangevraagd via wasteshipment@leefmilieu.brussels met vermelding van de coördinaten van de kennisgever, inclusief het ondernemingsnummer.

Leefmilieu Brussel bezorgt de aanvrager een kennisgevingsdocument, een vervoersdocument met het unieke kennisgevingsnummer en de lijst van de informatie die nodig is voor het opstellen van een volledig kennisgevingsdossier.

Een kennisgevingsdossier bevat: 

• het kennisgevingsdocument en het vervoersdocument juist en volledig ingevuld, de standaarddocumenten zijn opgenomen in bijlage I van de Verordening (EG) Nr. 1013/2006,
• het betaalbewijs van de administratieve kost,
• het afschrift van het contract tussen de kennisgever en de ontvanger van de afvalstoffen (en een schriftelijke machtiging van de producent indien de kennisgever een inzamelaar, handelaar of makelaar is),
• het origineel attest van de bankgarantie/borgsom (of gelijkwaardige verzekering),
• de afvalstoffengegevens (producent, productieproces, recente chemische analyse),
• de verwerkingsgegevens (verwerkingsinrichting, verwerkingsproces, vergunning, acceptatiecriteria,…),
• de vervoersgegevens (vervoerders, route,…).

Deze informatie wordt op een gestandaardiseerde manier in genummerde bijlagen opgenomen volgens de instructies opgenomen in de type-inhoud.

De toestemming voor een algemene kennisgeving voor nuttige toepassing of verwijdering bedraagt maximaal één kalenderjaar.

Wanneer de verwerkingsinrichting beschikt over een voorafgaande goedkeuring voor nuttige toepassing, kan een toestemming worden verleend voor maximaal 3 jaar. De verwerkingsinrichting in het land van bestemming moet deze goedkeuring bij zijn overheid aanvragen. Het bewijs van deze voorafgaande goedkeuring maakt deel uit van het kennisgevingdossier.

Deze informatie wordt op een gestandaardiseerde manier in genummerde bijlagen opgenomen volgens de instructies opgenomen in de type-inhoud.

Het kennisgevingsdossier wordt bij de bevoegde overheid van verzending ingediend. Voor het Brussels Hoofdstedelijk Gewest is dit Leefmilieu Brussel.

Eén exemplaar van het kennisgevingsdossier wordt per post bezorgd aan:

Leefmilieu Brussel 
Afdeling Inspectie en verontreinigde bodems 
Thurn & Taxis-site 
Havenlaan 86C/3000 
1000 Brussel

In geval van doorvoer wordt er een extra kopie van het dossier bijgevoegd per doorvoerland.

De administratieve kost per kennisgevingsnummer bedraagt 400 EUR, ongeacht of het Brussels Hoofdstedelijk Gewest het gewest van verzending of bestemming is.

Dit bedrag wordt voorafgaand aan het indienen van het kennisgevingsdossier overgemaakt op de rekening (BE62 0910 0985 8461 - swift GKCCBEBB) van Leefmilieu Brussel met vermelding van het kennisgevingsnummer.

De borgsom dekt de vervoerskosten, de kosten van nuttige toepassing of verwijdering en een eventuele opslagkost voor 90 dagen.

De borgsom kan worden aangesproken indien er problemen optreden tijdens het vervoer (bv. ongeval), bij de vaststelling van een illegale overbrenging wanneer de afvalstoffen niet op de geplande manier worden verwerkt.

Bij een kennisgeving met een toestemming voor één jaar wordt de hoogte van de borgsom bepaald als volgt:

• indien het land van bestemming een OESO-land is 
  borgsom =    totaal gevraagd tonnage van niet-gevaarlijke afvalstoffen X 2 EUR

en met een minimum van 1200 EUR;

borgsom =     totaal gevraagde tonnage van gevaarlijke afvalstoffen X 8 EUR

en met een minimum van 4800 EUR; 

• indien het land van verzending een OESO-land is, voor bestemming in het gewest 
  borgsom =    totaal gevraagde tonnage van niet-gevaarlijke afvalstoffen X 4 EUR

en met een minimum van 2400 EUR;

borgsom =    totaal gevraagde tonnage van gevaarlijke afvalstoffen X 16 EUR

en met een minimum van 9600 EUR.

Bij een kennisgeving met een toestemming voor 3 jaar wordt de borgsom (voor het totaal gevraagde tonnage voor de 3 jaar) gehalveerd met uitzondering van de minimum bedragen.

De borgsom is geldig gedurende de hele periode van de voorziene overbrenging en de periode van verwerking. Deze periode bedraagt 2 jaar voor een gewone kennisgeving en 4 jaar voor een kennisgeving met toestemming voor 3 jaar.

De borgsom wordt door Leefmilieu Brussel vrijgegeven na afloop van de toegestane periode van overbrenging en na controle van ontvangst van alle verwerkingsattesten.

Ja, een modelformulier is hier te vinden.

Ja, de lijst met kennisgevingen (.xlsx) en toestemmingen wordt regelmatig geactualiseerd.

Alle vervoersdocumenten worden binnen de opgelegde termijn verstuurd naar Leefmilieu Brussel via e-mail (wasteshipment@leefmilieu.brussels) of per fax (+32(0)2 775 76 52) en aan de andere betrokken bevoegde overheden.

Op dit ogenblik bestaan er in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest nog geen elektronische vervoersdocumenten voor de overbrenging van afvalstoffen naar andere landen.

Leefmilieu Brussel volgt de Europese evolutie op dit gebied nauwgezet op en zal zich bij het EDI-project (Electronic Data Interchange) aansluiten van zodra dit operationeel wordt.

De gekozen vervoerders beschikken steeds over een kopie van de volledige kennisgevingsdocumenten met de toestemmingen van de betrokken overheden en het vervoersdocument met het gepast volgnummer.

Ja, bepaalde elementen van een kennisgeving kunnen na toestemming wijzigen.

De kennisgever contacteert voorafgaand de bevoegde overheden om na te gaan of een wijziging toegestaan is of niet.

Wanneer er sprake is van een wezenlijke wijziging is een nieuwe kennisgeving vereist, tenzij alle betrokken bevoegde overheden van oordeel zijn dat de voorgestelde wijzigingen geen nieuwe kennisgeving noodzakelijk maken.

Voor de Verordening (EG) Nr. 1013/2006 is een overbrenging illegaal wanneer deze gebeurt:

• zonder kennisgeving van de betrokken bevoegde overheden,
• zonder toestemming van de betrokken bevoegde overheden,
• met een vervalste verkregen toestemming,
• zonder feitelijke overeenstemming met de kennisgeving of de vervoersdocumenten,
• op een wijze die in strijd is met communautaire of internationale regelgeving voor wat betreft de nuttige toepassing of verwijdering.

• Verordening (EG) Nr. 1013/2006 betreffende de overbrenging van afvalstoffen
• Verordening (EG) Nr. 1418/2007 van de Commissie van 29 november 2007 betreffende de uitvoer, met het oog op terugwinning, van bepaalde in bijlage III of IIIA bij Verordening (EG) Nr. 1013/2006 van het Europees Parlement en de Raad genoemde afvalstoffen naar bepaalde landen waarop het OESO-besluit betreffende het toezicht op de grensoverschrijdende overbrenging van afvalstoffen niet van toepassing is
• Ordonnantie van 14 juni 2012 betreffende afvalstoffen
• Besluit van 1 december 2016 van de Regering van het Brussels Hoofdstedelijke Gewest betreffende het beheer van afvalstoffen

Bekijk ook de presentatie “Gewest- en grensoverschrijdende aspecten” die over dit onderwerp beschikbaar is (pg 23 tot 65).

• Type inhoud
• Kennisgevingsdocument
• Vervoersdocument
• Borgsom
• Traceerbaarheidsregeling voor het beheer van niet-huishoudelijke afvalstoffen

Stuur je vraag naar wasteshipment@leefmilieu.brussels.