Bodemgebruik

Indicator - Actualisering: september 2025

Het Gewest heeft een oppervlakte van 162 km²

Het Brussels Gewest heeft een oppervlakte van 162 km2. Dat is 1 km2 meer sinds 2018 als gevolg van een nieuwe berekeningsmethode op Europees niveau (BISA, 2019).

De bebouwde oppervlakte neemt toe sinds 30 jaar

De totale gekadastreerde bebouwde oppervlakte is sinds 1990 over het algemeen toegenomen. Gemiddeld met 41 ha per jaar over het laatste decennium. Dat is het equivalent van 44 voetbalterreinen van het Koning Boudewijn stadion per jaar in oppervlakte! Sinds 2020 wordt echter een vertraging van deze groei waargenomen. 

De verstedelijking en verdwijning van niet-bebouwde oppervlakken wordt bevestigd door de analyse van lucht- en satellietfoto’s. Ze heeft als logisch gevolg een ondoorlaatbaarheid van de bodem: 53% in 2022 (59% als het Zoniënwoud niet wordt meegerekend). Dit verschijnsel, dat de gemeenten op zeer ongelijke wijze treft, is sinds 1993 lineair toegenomen in de hele regio en is sinds 1955 verdubbeld (WEO, 2023 - voor meer details, zie Ondoorlaatbaarheid van Brusselse bodems). 

Volgens de statistieken over de gekadastreerde oppervlakten van het Brussels Grondgebied (d.w.z. ongeveer 8/10e van de reële oppervlakte van het Gewest), waren de woningen begin 2024 goed voor 40% van de gewestelijke gekadastreerde oppervlakte. Met andere woorden, meer dan een derde van het regionale gekadastreerde grondgebied wordt ingenomen door woningen (inclusief stadstuinen).

Bodemgebruik op basis van de gekadastreerde oppervlakte (12.851 ha) (2024)

Bronnen: BISA op basis van de gegevens van de FOD Economie - Statistics Belgium & Algemene Administratie van de Patrimoniumdocumentatie

Desondanks blijft het Brussels Gewest een relatief groen karakter behouden, zoals blijkt uit het aandeel groene ruimten, zoals bossen, tuinen en parken, landbouwgronden, weides, graslanden en boomgaarden, braakliggende terreinen en niet te vergeten het Zoniënwoud (30% van het gekadastreerde grondgebied begin 2024) en het aandeel woningen met tuin (33% volgens een enquête die in de zomer van 2020 is gehouden – Dedicated, 2020). Infrarood-luchtfoto’s van 2023 hebben aangetoond dat het gewestelijk grondgebied voor ongeveer 49% bedekt was met vegetatie (voor meer details, zie Vegetatiebedekking in het Brussels Gewest). Maar de groene ruimtes en de vegetatie zijn zeer ongelijk verdeeld over het gewestelijke grondgebied.

Meer woningen en appartementsgebouwen… en minder huizen met twee gevels

Met uitzondering van een stagnatie tussen 2009 en 2011 als gevolg van de financiële crisis en een andere stagnatie in 2020 en 2021 als gevolg van de gezondheidscrisis, was het aantal gebouwen tussen 2001 en 2021 blijven stijgen: gemiddeld ongeveer 100 gebouwen extra per jaar. Maar sinds 2022 is deze groei gestopt: het aantal gebouwen is in 2022 zelfs gedaald (-40) en vervolgens in 2023 gestagneerd, om begin 2024 uit te komen op een totaal van bijna 194.800. Deze ontwikkeling is te verklaren door de voortdurende daling van het aantal niet-residentiële gebouwen, die de afgelopen twee jaar de eveneens voortdurende stijging van het aantal residentiële gebouwen niet meer compenseert.

Ook het aantal woningen is sinds 2001 gegroeid. Maar in tegenstelling tot het aantal gebouwen kende het slechts één groeifase (tussen 2008 en 2011) en deze groei zette zich ook na 2022 voort. Met gemiddeld 5.000 extra eenheden per jaar sinds 2011 bedroeg het aantal woningen begin 2024 bijna 606.400 (omgerekend 9% meer dan in 2014).

Deze trends gaan gepaard met een voortdurende evolutie van de typologie van de gebouwen. Hoewel huizen met twee gevels nog altijd meer dan de helft van de gebouwen in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest vertegenwoordigen, vindt er een herverdeling plaats ten voordele van appartementsgebouwen. Deze laatste nemen met gemiddeld 700 gebouwen per jaar toe, omgerekend + 69% tussen 2001 en 2024. Deze stijging gaat ten koste van handelsgebouwen en huizen met twee gevels, die er tussen 2001 en 2024 respectievelijk 28% en 7% op achteruit gaan. Tegelijk is er een zwakke toename van het aantal huizen met drie of vier gevels (+ 4% voor elk van deze categorieën over deze periode).

Evolutie van het type gebouwen: vergelijking 2001-2024

Bronnen: BISA op basis van de gegevens van de FOD Economie - Statistics Belgium & Algemene Administratie van de Patrimoniumdocumentatie (opmerking: het totaal van de percentages wijkt af van 100% vanwege afrondingen)

Ten slotte is het aantal garages, parkings of overdekte parkeerplaatsen in huizen, appartementsgebouwen en handelsgebouwen tot 2022 sterk gestegen (+29% ten opzichte van 2001). Het Gewest telde in die periode jaarlijks gemiddeld ongeveer 3.100 extra parkeerplaatsen. Het aantal garages daalde in 2022, maar steeg het jaar daarop weer tot een totaal van bijna 285.700 eenheden begin 2024.

Opgemerkt moet worden dat de informatie met betrekking tot woningen gebaseerd is op gegevens uit het kadaster, dus op officieel geregistreerde informatie. De regio telt echter in werkelijkheid meer woningen, met name als gevolg van de opsplitsing van gebouwen in meerdere niet-geregistreerde individuele eenheden, vertragingen bij het overschrijven/corrigeren van informatie, enz. Aan de hand van de gegevens uit de Census 2021 (Statbel) kan deze onderschatting voor dat jaar worden geraamd op bijna 40.000 woningen (BISA).