Totale afvalproductie

Indicator - Actualisering: Juni 2026

Wist je dat in 2023 in totaal zo’n 2,10 miljoen ton afval werd geproduceerd in het Brussels Gewest? Daarvan is 54% afkomstig van de bouwsector. Een groot deel van het afval wordt gerecycleerd, soms hergebruikt. Een groot deel wordt nog steeds verbrand met energierecuperatie. Lees hier waar al het afval in Brussel vandaan komt en hoe het wordt verwerkt.

Afvalproductie in Brussel

In 2023 werd in het Brussels Gewest 2,10 miljoen ton afval ingezameld, op basis van de gerapporteerde hoeveelheden van de verschillende afvalinzamelaars die actief zijn in Brussel.

• Daarvan bestaat het grootste deel (54%) uit bouw- en sloopafval (BSA).
• Het stedelijk afval, geproduceerd door huishoudens of bedrijven , zorgt voor 32% van al het Brusselse afval.
• 10% van het ingezamelde afval is afkomstig van afvalverwerkingsinstallaties en waterzuiveringsstations.
• Andere sectoren produceren 1% of minder van al het afval. Het aandeel van het industriële afval is slechts 0,2%. De industrie (met uitzondering van de bouwsector) neemt een beperkte plaats in binnen de Brusselse economie  en produceert daarom weinig afval.

Over de laatste vier jaar zien we een sterke daling van de totale hoeveelheid afval die het Gewest produceert, ondanks de bevolkingstoename. Het verschil is vooral toe te schrijven aan de hoeveelheid bouw- en sloopafval (BSA). De exacte reden hiervoor is niet gekend, al is de productie van BSA wel afhankelijk van het aantal en de grootte van de bouwwerven, een factor die elk jaar sterk kan variëren. Over de laatste 5 jaar zien we het BSA dan ook sterk fluctueren, met een piek in 2020. 

De bouwsector produceert het meeste afval in het Brussels Gewest

Bron: rapportage van afvalinzamelaars
Cijfers worden afgerond weergegeven

Ter situering: volgens de gegevens van Statbel werd in België in 2022 in totaal 62 miljoen ton afval geproduceerd. Terwijl op nationaal niveau de bouwsector en de industrie het grootste deel van het afval produceren, wordt het Brusselse afval vooral gekenmerkt door het grote aandeel bouw- en sloopafval en het zeer beperkte aandeel van de industrie (0,2%). Deze cijfers zijn echter gebaseerd op een andere methodologie en zijn daarom niet rechtstreeks vergelijkbaar.

Verwerking van het afval in Brussel

De Europese kaderrichtlijn betreffende afvalstoffen (2008/98/EG, gewijzigd door 2018/851) legt de lidstaten een hiërarchie op voor de manier waarop afval beheerd moet worden en werd opgenomen in de Brusselse ordonnantie betreffende afvalstoffen:

1. Preventie: voorkomen van het ontstaan van afval
2. HergebruikHergebruik is het behouden van een object om het te hergebruiken zoals het is, eventueel na een voorbereidingsfase voor hergebruik. Voorbeeld: bakstenen worden ontmanteld en hergebruikt voor een nieuwe muur, na te zijn schoongemaakt en gecontroleerd.: voor dezelfde of voor een andere functie
3. RecyclingElke nuttige toepassing waardoor afvalstoffen opnieuw worden bewerkt tot producten, materialen of stoffen, voor het oorspronkelijke doel of voor een ander doel. Dit omvat het opnieuw bewerken van organisch afval, maar het omvat niet energieterugwinning, noch het opnieuw bewerken tot materialen die bestemd zijn om te worden gebruikt als brandstof of als opvulmateriaal.
4. Nuttige toepassingGenerische term die de processen en gedragingen omvat betreffende materiaal- en organische recycling en energievalorisatie van afval, alsook hergebruik en regeneratie.: in de praktijk komt dit vaak neer op verbranden met energieterugwinning
5. Verwijdering: verbranden zonder energieterugwinning of storten

Door het streven naar een zo hoogwaardig mogelijke toepassing van materialen en hulpbronnen wordt de levensduur ervan verlengd, vermindert de nood aan grondstoffen en de impact op het milieu en wordt er minder afval gecreëerd. Elke kilo afval die wordt vermeden bespaart wereldwijd namelijk 60 kilo aan natuurlijke hulpbronnen. En minder afval betekent ook minder vuilniswagens op straat, minder uitstoot, minder lawaai, etc.

Daarom wordt in het Gewestelijk Programma voor Circulaire EconomieDe circulaire economie is een productie- en consumptiemodel dat bestaat uit het zo lang mogelijk delen, hergebruiken, repareren, renoveren en recycleren van bestaande producten en materialen, zodat ze hun waarde behouden. (GPCE, 2016) benadrukt dat we de overgang moeten maken naar een circulaire economie waarin hulpbronnen in een kringloop worden gebracht om hun waarde zoveel mogelijk te bewaren. Deze doelstellingen zijn nu opgenomen in de economische transitiestrategie van Brussel, de Shifting Economy.

Het meeste afval wordt verwerkt aan de hand van verbranding met energierecuperatie, recyclage of hergebruik (2023)

Bron: rapportage van afvalinzamelaars

¹ met het oog op hergebruik, recyclageRecyclage is de vernietiging van afval om nieuwe materialen te produceren. Voorbeeld: inert afval wordt vermalen om granulaten te produceren die in wegfunderingen worden gebruikt of terugwinning van energie door verbranding

Afval dat in Brussel wordt geproduceerd wordt vaak gesorteerd of verwerkt buiten het Brussels Gewest. De cijfers die hier worden weergegeven, betreffen dus deze van het afval dat in Brussel wordt ingezameld, maar niet noodzakelijk binnen het Gewest wordt behandeld. Daarom kan afval wel nog worden verwijderd door verbranding zonder energiewinning of door het te storten ook al worden dergelijke technieken niet meer op het Brussels grondgebied uitgevoerd. Bovendien wordt een deel van het afval dat bestemd is voor verbranding met energieterugwinning of recyclageRecyclage is de vernietiging van afval om nieuwe materialen te produceren. Voorbeeld: inert afval wordt vermalen om granulaten te produceren die in wegfunderingen worden gebruikt gestockeerd, zowel in Brussel als in sorteercentra buiten de gewestgrenzen, voor de volgende stap van het verwerkingsproces wordt bepaald.

Bouw- en sloopafval (BSA)  

Zo’n 94% van al het bouw- en sloopafval wordt gerecycleerd of hergebruikt, meestal buiten het Gewest. Het gaat voornamelijk om recyclageRecyclage is de vernietiging van afval om nieuwe materialen te produceren. Voorbeeld: inert afval wordt vermalen om granulaten te produceren die in wegfunderingen worden gebruikt van inert afval, metalen en in mindere mate hout. De grootste stroom, het inert afval zoals steenpuin, wordt meestal verbrijzeld en gerecycleerd (gedowncycled) tot granulaten voor opvul- of funderingsmateriaal. Slechts 1% wordt verbrand met terugwinning van energie, voornamelijk omdat bouw -en sloopafval hoofdzakelijk bestaat uit niet-brandbaar afval. De 5% van het BSA die wordt ‘verwijderd’, betreffen onder andere asbest en gevaarlijk afval. Deze stromen mogen niet nuttig worden toegepast voor de veiligheid van mens en milieu.

Door de inzet van het Brussels Gewest via de Renolution-strategie om selectieve afbraak en hergebruikHergebruik is het behouden van een object om het te hergebruiken zoals het is, eventueel na een voorbereidingsfase voor hergebruik. Voorbeeld: bakstenen worden ontmanteld en hergebruikt voor een nieuwe muur, na te zijn schoongemaakt en gecontroleerd. van bouwmaterialen te stimuleren, om de kwaliteit van de afvalrecyclage in de sector te verbeteren maar ook om duurzamer te bouwen, is er een toename van hergebruik in de bouwsector en van circulaire bouwprojecten. Ook de nieuwe regelgeving inzake uitgegraven grond en gerecycleerde granulaten afkomstig van afbraakwerken, de Brudalex 3.0, zou ervoor moeten zorgen dat deze stroom makkelijker kan worden hergebruikt. Toch wordt het principe van hergebruik in het algemeen in de sector nog relatief weinig toegepast. Voor meer details, raadpleeg de indicator over het bouw- en sloopafval.

Stedelijk afval

In 2023 werd het grootste deel van het stedelijk afval in Brussel verbrand met energieterugwinning, voornamelijk restafvalRestafval is het afval dat overblijft na het sorteren van recycleerbaar afval.. Het hergebruik- en recyclingpercentage bedroeg 35%. De hoeveelheid stedelijk afval die elk jaar wordt geproduceerd is min of meer stabiel. Het huishoudelijk afval, goed voor ongeveer de helft van het stedelijk afval, is in 2023 licht afgenomen met 243 kg per inwoner ten opzichte van vorige jaren (gemiddeld 273 kg/inw/jaar). Om de doelstellingen te halen zouden we minder afval moeten produceren en beter sorteren zodat meer afval kan worden gerecycleerd of hergebruikt. Voor meer details, raadpleeg de indicator over het stedelijk afval.

Afval van andere sectoren

Het afval van de overige sectoren (de landbouw, industrie, installaties voor afvalbeheer en waterzuivering, de medische en diergeneeskundige sector etc.) werd in 2023 voor 95% hergebruikt, gerecycleerd of verbrand met energieterugwinning, met minstens 19% aan recyclage of hergebruik. 5% werd verwijderd zonder valorisatieElke handeling met als voornaamste resultaat dat afvalstoffen een nuttig doel dienen door hetzij in de betrokken installatie, hetzij in de ruimere economie andere materialen te vervangen die anders voor een specifieke functie zouden zijn gebruikt, of waardoor de afvalstof voor die functie wordt klaargemaakt.. De grootste stroom is het afval van installaties voor afvalbeheer of van waterzuivering, van zowel afvalwaterWater dat in huishouding of industrie dienst heeft gedaan en gewoonlijk met verschillende stoffen beladen is. als voor de bereiding van water voor menselijke consumptie en water voor industrieel gebruik. Voor meer details over de productie en behandeling van afvalwaterslib, raadpleeg de indicator over slib en sedimenten.