Het beleid rond duurzame mobiliteit: voor een betere luchtkwaliteit in Brussel

Het Brussels Hoofdstedelijk Gewest streeft ernaar om tegen 2035 de richtwaarden van de Wereldgezondheidsorganisatie te bereiken. Deze referentiedrempels voor de belangrijkste luchtverontreinigende stoffen zullen het mogelijk maken om de luchtkwaliteit en de gezondheid en het welzijn van de hele bevolking te verbeteren. 

Wat zijn momenteel de negatieve effecten van het wegverkeer op de hele gemeenschap? Het overwicht van voertuigen met een verbrandingsmotor heeft veel gevolgen voor de volksgezondheid. Maar naast de luchtvervuiling zijn de geluidshinder, broeikasgassen, het afval van de automobielsector en de ruimtelijke ordening ook hinderlijke facetten van het wegtransport, en meer in het bijzonder van de personenauto.

De impact van het wegverkeer beperken

Het gemotoriseerde transport zorgt voor allerlei problemen die rampzalige gevolgen kunnen hebben voor de gezondheid, het klimaat, de kwaliteit van het leefmilieu en andere economische en maatschappelijke aspecten.

Voor minder luchtvervuiling zorgen

Het wegverkeer ligt aan de basis van de uitstoot van allerlei soorten vervuilende stoffen die een impact hebben op onze gezondheid en het leefmilieu. Dit zijn de meest verontrustende stoffen:

• Fijnstof PM_2,5

Die fijne deeltjes zijn zowel van natuurlijke als menselijke oorsprong. De deeltjes die uitgestoten worden door onze activiteiten zijn voornamelijk afkomstig van de verbranding in residentiële en kantoorgebouwen en het wegtransport. Ze kunnen diep in de longen penetreren waardoor ze een gezondheidsrisico inhouden. Volgens de laatste beschikbare inventaris voor het Brussels Hoofdstedelijk Gewest is de sector van het wegtransport verantwoordelijk voor 21% van de lokale uitstoot van PM_2.5. Ten eerste zijn er de microdeeltjes die rechtstreeks door de uitlaat van het voertuig worden uitgestoten en ten tweede zijn er de emissies die het gevolg zijn van wegslijtage en slijtage van remmen en banden.

• Broeikasgassen

De menselijke activiteiten zoals het verbranden van fossiele energie, industriële processen, veeteelt, afvalverwerking, koeling en airconditioning liggen aan de basis van de uitstoot van broeikasgassen in de atmosfeer. Door de stijging van de concentratie van broeikasgassen verergert het broeikaseffectAlgehele temperatuurstijging op aarde die het gevolg is van het door luchtvervuiling verhoogde kooldioxidegehalte in de dampkring, waardoor de warmte die de door het zonlicht verwarmde aardbodem uitstraalt niet in voldoende mate uit de atmosfeer kan ontsnappen. dat verantwoordelijk is voor de klimaatopwarming. CO₂ is veruit het broeikasgasGas dat een gedeelte van de zonnestralen absorbeert en herverdeelt onder de vorm van stralingen, die andere gasmoleculen ontmoeten en zodoende het proces herhalen en het broeikaseffect veroorzaken, met een warmteverhoging als gevolg. De belangrijkste broeikasgassen waarvan de oorsprong voornamelijk met menselijke activiteiten verband houden zijn kooldioxide (CO2), methaan (CH4) en troposferisch ozon (O3). dat het meeste wordt uitgestoten in het Brussels Gewest en is verantwoordelijk voor ongeveer 90% van de rechtstreekse uitstoot van broeikasgassen.

In 2021 was 25% van de CO₂-uitstoot in het Brussels Gewest te wijten aan het wegverkeer. Er moet worden opgemerkt dat sinds de jaren 1990 het aandeel van CO₂ emissies door het verkeer niet is afgenomen.

• De niet-methaanhoudende vluchtige stoffen (NMVOC)

De uitstoot van NMVOC is afkomstig van industriële processen (ontvetten, voedingsindustrie, behandeling van koetswerk ...) en het gebruik van producten in huishoudens (schoonmaakproducten, cosmetica, parfums, verf ...), maar ook van het transport en de verbranding in residentiële en tertiaire gebouwen. De NMVOC kunnen kankerverwekkende of giftige effecten hebben. Het is ook mogelijk dat ze in de atmosfeer worden getransformeerd en in de zomer leiden ze tot ozonpieken. Het zijn ook voorlopers van secundair fijnstof. In 2021 was in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest 25% van de VOC-uitstoot te wijten aan het wegverkeer.

• De NOx (of stikstofoxide)

Die irriterende gassen kunnen de longfunctie beïnvloeden en hebben daarom een aanzienlijke impact op de gezondheid. Ze dragen ook bij aan de vorming van ozonpieken en zijn, naast andere gassen, medeverantwoordelijk voor zure regenFenomeen waarbij schadelijke gassen (voornamelijk zwaveldioxide en stikstofoxide) zich verbinden met watermoleculen uit de atmosfeer om zuren (zwavel- en salpeterzuur) te vormen. Deze zuren, aanwezig in regenwater, tasten de planten en dieren aan, maar ook het architecturaal patrimonium omdat ze talrijke materialen beschadigen.. In 2021 was in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest 53% van de NOx-uitstoot te wijten aan het wegverkeer.

De gewestelijke plannen om het verkeer en de impact ervan te beperken

Met het oog op de versnelling van de transitie naar een koolstofarme mobiliteit in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest en om het hoofd te bieden aan de gezondheidsproblematiek en aan de klimaatveranderingWijst op trage variaties van de klimaatskenmerken mettertijd, op een welbepaalde plaats: opwarming of afkoeling. Sommige vormen van luchtvervuiling, veroorzaakt door menselijke activiteiten, zijn een bedreiging voor het klimaat in de zin dat er een globale opwarming zou kunnen ontstaan. Dit verschijnsel kan belangrijke schade veroorzaken: stijging van de zeeniveaus, verergering van de uiterste klimaatsverschijnselen (droogtes, overstromingen, wervelstormen, enz.), destabilisatie van de bossen, bedreiging voor de zoetwatervoorraden, moeilijkheden voor de landbouw, woestijnvorming, vermindering van de biodiversiteit, verspreiding van tropische ziekten, enz., wordt het mobiliteitsbeleid transversaal aangepakt. Meerdere actieplannen worden verwezenlijkt om de nood aan gemotoriseerde verplaatsingen te beperken, actieve mobiliteit aan te moedigen, een aangenamer levenskader te voorzien en over het algemeen bij te dragen aan een doelstelling om koolstofneutraal te zijn tegen 2050.

• Good Move-plan

Good Move is het gewestelijk mobiliteitsplan voor het Brussels Hoofdstedelijk Gewest. Het werd ingevoerd in 2020 en heeft als doel om de leefomgeving van de Brusselaars te verbeteren door de verplaatsingsgewoontes te laten evolueren.

• Geluidsniveau: Quiet.brussels

Geluidshinder heeft meerdere gevolgen in het dagelijks leven. De geluidshinder ligt aan de basis van allerlei steeds vaker voorkomende gezondheidsproblemen, in het bijzonder het risico op hart- en vaatziektes. In 2019 heeft de Brusselse Hoofdstedelijke Regering het ‘Quiet.brussels’-plan ingevoerd zodat iedereen toegang heeft tot rustige plekken en de aantrekkelijkheid van de stad behouden kan blijven.

• Lucht-, Klimaat- en Energieplan (LKEP)

Het nieuwe Brusselse Lucht-, Klimaat- en Energieplan (LKEP) dat werd ingevoerd in 2023, stelt nieuwe concrete acties vooral op het vlak van de uitstoot van broeikasgassen en het bereiken van de WHO-drempelwaarden voor luchtverontreinigende stoffen.