Studie om de afvalstromen van hout en fietsen toegankelijker te maken

Om ingezamelde afvalbronnen maximaal te valoriseren, zodat ze integraal deel uitmaken van de circulaire economieDe circulaire economie is een productie- en consumptiemodel dat bestaat uit het zo lang mogelijk delen, hergebruiken, repareren, renoveren en recycleren van bestaande producten en materialen, zodat ze hun waarde behouden., hebben Net Brussel en Leefmilieu Brussel een studie besteld en gecofinancierd die focust op 2 belangrijke stromen: hout en fietsen. Het onderzoek is uitgevoerd door de ICEDD, in samenwerking met Ecores.

Die studie is onderverdeeld in 2 hoofdpijlers:

• Identificatie van vraag en aanbod inzake toegang tot afvalstromen van hout en fietsen
• De identificatie van mogelijke operationele methoden om toegang te verlenen tot

Hieronder volgt een samenvatting van de ICEDD- en Ecores-rapporten.

Identificatie van vraag en aanbod inzake toegang tot afvalstromen van hout en fietsen (Pijler 1)

In het rapport van Pijler 1, presenteren ICEDD en Ecores de conclusies van de analyse van vraag en aanbod van de hout- en fietsstromen die verzameld werden door Bruxelles Propreté. Het volledige rapport kan op deze pagina geraadpleegd worden.

Houtstroom

1. Aanbod

   Wat de houtstroom betreft, heeft Net Brussel in 2021 de volgende hoeveelheden ingezameld:

   • 9921 ton hout in de recyparken, waarvan 100 ton A-hout en 9821 ton B-hout
   • Via huis-aan-huisophaling: ongeveer 4480 ton voor A- en B-hout samen

   De kwaliteit van de materialen wordt aanzienlijk aangetast door het inzamelingsproces.

   In september deed 21Solutions een sorteertest met containers B-hout om te bepalen welk aandeel van het B-houtafval valoriseerbaar is.

2. Vraag

   Er lijkt veel interesse voor hardhout en massief hout. Sommige spelers vermelden ook dat ze kunnen werken met niet-massief hout (mdf, osb enz.), maar niet allemaal.

   Sommige spelers maken zich zorgen over de staat van de beschikbare materialen, omdat de stromen ernstig beschadigd worden tijdens de inzameling. Tijdens de sorteertest die in september werd uitgevoerd met containers B-hout, hebben de spelers echter duidelijk aangegeven dat ze geïnteresseerd zijn in bepaalde fracties van de stroom.

   De structuren beschikken niet over de middelen om de logistiek stroomopwaarts af te handelen, d.w.z. om interessante stromen te identificeren, te sorteren, de materialen te beschermen tijdens de inzameling of om het hout voor te bereiden voordat het gerecycleerd wordt.    

3. Besluit: match tussen vraag en aanbod? 

   Er is een match tussen vraag en aanbod: de spelers zijn geïnteresseerd in de stroom die Net Brussel inzamelt, zowel voor A-hout als voor sommige fracties van het B-hout. Ze lijken echter weinig of geen middelen te hebben voor upstream logistiek (sorteren, transport, opslag) en de voorbereidingsfasen voor hergebruikHergebruik is het behouden van een object om het te hergebruiken zoals het is, eventueel na een voorbereidingsfase voor hergebruik. Voorbeeld: bakstenen worden ontmanteld en hergebruikt voor een nieuwe muur, na te zijn schoongemaakt en gecontroleerd. die nodig zijn voor terugwinning (vooral voor B-hout). 

   Om kanalen te organiseren rond de houtstromen die Net Brussel inzamelt, moeten publieke actoren betrokken worden bij de volgende activiteiten: sorteren, transport en opslag.

Fietsstroom

1. Aanbod

   In alle Recyparks worden jaarlijks ongeveer 1.450 fietsen ingezameld.

   Nochtans is een aanzienlijk deel van de fietsen die in de Recyparks worden ingezameld niet in goede staat om te worden hergebruikt, zelfs niet voor onderdelen. In 2022 voerde Cyclo een onderzoek uit naar het aantal fietsen dat daadwerkelijk gerecycleerd kon worden in het RecyparkIngerichte en bewaakte zone die afvalstoffen opvangt die niet aan huis worden opgehaald (huishoudelijk chemisch afval, grof vuil, schroot, bouwafval, kleding, groenafval, verpakkingen en papier/karton). van Oudergem, vergeleken met het totale aantal fietsen dat in dit Recypark werd ontvangen. Op het moment dat As 1 werd geschreven, waren deze gegevens nog niet beschikbaar. Ten tijde van de publicatie van het onderzoek werd geschat dat ongeveer 40% van de ingezamelde fietsen kan worden gerecycleerd, terwijl nog eens 10% wordt gerecycleerd als reserveonderdelen.

2. Vraag

   De fietsindustrie lijkt duidelijk geïnteresseerd te zijn in het afval dat wordt ingezameld door Net Brussel.

    Ten tijde van het onderzoek kan echter geen enkele speler blijkbaar de volledige stroom opvangen. Dit heeft veel te maken met de manier waarop het fietsecosysteem is gestructureerd: werkplaatsen zijn vaak opgezet als vzw’s of coöperaties en worden gerund met de hulp van vrijwilligers.De spelers van vandaag lijken over weinig of geen logistieke middelen (transport, opslag) te beschikken om zich te verplaatsen om de fietsen die Net Brussel heeft ingezameld, op te halen en op te slaan. 

3. Besluit: match tussen vraag en aanbod? 

   Voor de fietsstroom lijkt er een match tussen vraag en aanbod. 

   De logistiek is echter een probleem. Enerzijds hebben de spelers meestal niet de capaciteit om de fietsen op te halen en op te slaan tot aan hun revalorisatie. Anderzijds is er in de Recyparken niet genoeg ruimte om de fietsen lang overdekt te stallen. Bovendien worden de fietsen momenteel in de metaalcontainer gegooid en dus ‘opgeslagen’ in de open lucht, waardoor hun staat verslechtert. 

   Er werden met de spelers verschillende mogelijke oplossingen besproken om deze match te kunnen benutten, deze worden gedetailleerd beschreven in het rapport:

   • Een gezamenlijke opslagruimte (bufferzone) voor fietsen die bestemd zijn voor hergebruikHergebruik is het behouden van een object om het te hergebruiken zoals het is, eventueel na een voorbereidingsfase voor hergebruik. Voorbeeld: bakstenen worden ontmanteld en hergebruikt voor een nieuwe muur, na te zijn schoongemaakt en gecontroleerd., om het probleem van het tijdsverschil tussen wanneer fietsen worden gestort en wanneer ze het meest beschikbaar zijn voor reparatie op te lossen Deze plek zou een tijdelijke bezetting kunnen zijn.
   • Creatie van een online platform met beschikbare onderdelen en fietsen en hun staat, om de communicatie tussen werkplaatsen te verbeteren.De mobiele Recyparken benutten voor de inzameling van fietsen.
   • De verbindende rol van Cyclo.org versterken voor de kleine werkplaatsen en het groeiende aantal participatieve werkplaatsen; een samenwerking met Net Brussel overwegen voor de opslag.

Identificatie van de operationele modaliteiten om toegang te verlenen (Pijler 2)

In het rapport van Pijler 2, presenteren het ICEDD en Ecores de conclusies van de studie over de identificatie van mogelijke operationele toegangsmethoden tot de hout- en fietsstromen die door Net Brussel worden ingezameld. Het volledige rapport kan geraadpleegd worden op deze pagina.

Houtstroom (A en B)

Op basis van de beschikbare informatie over de kwaliteit en kwantiteit van de stroom en de interacties met de verschillende spelers, werden drie kanalen onderscheiden (samenvatting hieronder) : twee voor pallets en één voor B-hout. Opmerking: A-hout en B-hout zijn twee bronnen met verschillende logistiek en betrokkenen.

Voor elk van deze kanalen geeft het rapport een beschrijving van de spelers en activiteiten, evenals details over het transport, de opslag en de economische balansen, om zo een BMC (Business Model Canvas) en een logistiek schema op te stellen. Voor de kanalen die niet gekozen zijn, worden ook de obstakels uitgelegd.

Wat de pallets (A-hout) betreft, lijkt het kanaal Shipit-Tertre volgens de analyse van de ontwerpbureaus de meeste voordelen. Dit kanaal wil immers de voorkeur geven aan een reeds bestaand, betrouwbaar en logistiek robuust kanaal dat dus snel kan worden geïmplementeerd. Bovendien zijn er geen sorteringen of omslachtige logistieke veranderingen nodig voor Net Brussel, waardoor de verwerking van de palletstroom snel geoptimaliseerd kan worden volgens de schaal van Lansink. 

Deze eerste, snel te implementeren oplossing kan worden geoptimaliseerd en kan verder evolueren naarmate er meer ervaring wordt opgedaan. 

Wat het B-hout betreft, stelt het rapport voor om een proefproject voor beslagvrij hout te starten. Het RecyparkIngerichte en bewaakte zone die afvalstoffen opvangt die niet aan huis worden opgehaald (huishoudelijk chemisch afval, grof vuil, schroot, bouwafval, kleding, groenafval, verpakkingen en papier/karton). Humaniteit voldoende ruimte en middelen voor dit proefproject. Dit project moet echter in fasen uitgevoerd worden opdat de logistieke aspecten goed worden geïmplementeerd, in het bijzonder de rotatie van de opslag en de bijbehorende personeelsvereisten. De resultaten van dit proefproject in het Recypark Humaniteit zullen bevestigen of het al dan niet mogelijk is om het kanaal van B-hout zonder beslag uit te breiden naar andere Recyparken, en zelfs naar andere categorieën B-hout.

Fietsstroom

Op basis van de beschikbare informatie, de kwaliteit en kwantiteit van de fietsen en de specifieke kenmerken van de sector werden in deze studie 5 kanalen in aanmerking genomen (zie onderstaande tabel).

Voor elk van deze kanalen geeft het rapport een beschrijving van de spelers en activiteiten, evenals details over het transport, de opslag en de economische balansen, om zo een BMC en een logistiek schema op te stellen. Voor de kanalen die niet gekozen zijn, worden ook de obstakels uitgelegd. 

Van de vijf overwogen kanalen krijgen de laatste twee in het licht van de analyse de voorkeur om een oplossing te creëren die in twee fasen wordt uitgevoerd:

• Op korte termijn de implementatie van kanaal 4 - ‘Eén speler - Distributie naar de sector - RecyparkIngerichte en bewaakte zone die afvalstoffen opvangt die niet aan huis worden opgehaald (huishoudelijk chemisch afval, grof vuil, schroot, bouwafval, kleding, groenafval, verpakkingen en papier/karton). Oudergem’
• In een tweede fase de opschaling van deze test en dus de implementatie van kanaal 5 - ‘Eén speler - Distributie naar de sector – alle Recyparken’.

Scenario 4 zou voldoende gegevens opleveren om de uitvoering van scenario 5 in een later stadium voor te bereiden.

In scenario 4 kan CyCLO het aantal fietsen over een heel jaar meten, seizoensgebonden schommelingen registreren en meer inzicht krijgen in de kwaliteit van de ingezamelde fietsen. Deze informatie zou het mogelijk maken om de sorteerinstructies voor fietsen eventueel te corrigeren, om de afvalstroom te verfijnen.

Daarnaast zou CyCLO ook zijn schattingen kunnen verfijnen van de werklast die gepaard gaat met het ter beschikking stellen van fietsen aan verenigingen, zoals fietsateliers. Er is namelijk meer tijd nodig om dit netwerk dynamisch te laten werken en de logistiek te voorzien om aan de behoeften van de spelers te voldoen, naast het informeren van de spelers over de beschikbaarheid van de fietsen.  

Een van de doelstellingen van de test zou dan ook zijn om duidelijke schattingen te maken van de investeringen die nodig zijn om alle werkzaamheden uit te voeren (upgraden en verenigen van de sector).