Werkelijk energieverbruik: hoe het op te volgen om het beter onder controle te houden

Het is belangrijk om je werkelijke energieverbruik op te volgen om te bepalen hoe ons gebruik, onze uitrusting en een betere isolatie van onze woning een impact kan hebben op de eindafrekening. Brusselaars die hun werkelijke energieverbruik opvolgen, kunnen beter inschatten welke investeringen nodig zijn en/of welke gebruiksaanpassingen moeten worden doorgevoerd om het verbruik beter onder controle te houden. 

Waarom is het nuttig om je werkelijke energieverbruik op te volgen?

Energie wordt over het algemeen steeds duurder. Je energieverbruik opvolgen is een opstap om je verbruik te optimaliseren en beter onder controle te houden. Je werkelijke energieverbruik hangt af van talrijke factoren, zoals je gewoonten, de gewenste omgevingstemperatuur, je afwezigheden, het onderhoud en de instelling van je installaties, de thermische isolatie en zonwering van je woning, en uiteraard ook de weersomstandigheden. 

Door je werkelijke verbruik te controleren, kan je:

• Je facturen beter begrijpen en controleren.
• Sneller ingrijpen als het verbruik abnormaal stijgt en onaangename verrassingen voorkomen.
• Nagaan welke impact een ander toestel, een verandering van je gebruik of werken aan het gebouw hebben op je energieverbruik.
• Je eigen elektriciteitsverbruik optimaliseren als je prosumer bent of deel uitmaakt van een energiegemeenschap (een prosumer is een particulier die via zonnepanelen elektriciteit opwekt en deze zelf verbruikt); 
• Je gebruik bewust aanpassen, zoals bijvoorbeeld de programmering van de verwarmingsinstallatie en koeling, het gebruik van keukentoestellen, verlichting ...
• Kiezen voor energiezuinigere toestellen. 
• Renovatiewerken plannen (isolatie, nieuwe ramen, zonwering ...). 

Je werkelijke energieverbruik opvolgen via je elektriciteits- of gasrekening 

In het Brussels Hoofdstedelijk Gewest zijn de energieleveranciers verplicht om via de factuur aan hun klanten alle relevante informatie over hun energieverbruik te verstrekken, samen met de persoonsgegevens die deel uitmaken van hun dossier. Die informatie moet duidelijk, overzichtelijk en voldoende gedetailleerd zijn. 

De gas- en elektriciteitsrekening moet bepaalde gegevens bevatten, waaronder:  

 1. De verbruiksindexen  

• De meterstanden aan het begin en het einde van de facturatieperiode (in kWh voor elektriciteit en in m³ voor gas) en de bijbehorende kosten, met een voldoende frequentie, minstens eenmaal per periode van 12 maanden. Wanneer de eindklant beschikt over een slimme meter die dit toelaat, moet de meterstand minstens één keer per maand worden opgenomen. 
• Het werkelijke verbruik (op basis van een meting) of, bij gebrek daaraan, een geraamd verbruik (waarbij duidelijk wordt vermeld dat het om een schatting gaat).  

2. De gedetailleerde verbruiksgegevens 

• De verdeling van het verbruik volgens de tarieven (piek- en daluren voor elektriciteit, indien van toepassing) 

3. De verbruikshistoriek 

• Een vergelijking van het huidige elektriciteits- of gasverbruik van de klant met het verbruik in dezelfde periode van het voorgaande jaar, evenals een overzicht van het verbruik van de voorbije drie jaar, als de energieleverancier over deze gegevens beschikt. 

4. De onderdelen van de factuur 

• De prijs van de verbruikte energie 
• De distributiekosten (netbeheer, meterbeheer, verbruiksgegevens) 
• Belastingen, heffingen en btw  
• De betaalde voorschotten en het resterende saldo 

Het werkelijke verbruik voor verwarming en warm water opvolgen via de kostenafrekening 

In een gebouw met een collectief verwarmingssysteem wordt de warmte opgewekt in een gemeenschappelijke stookruimte. Vervolgens wordt deze warmte via leidingen naar de verschillende woningen van het gebouw geleid. Een deel van deze warmte kan ook worden gebruikt om de gemeenschappelijke ruimtes van het gebouw te verwarmen. 

Ook sanitair warm water kan via dit collectieve verwarmingssysteem worden geproduceerd en via een sanitaire warmwaterlus worden verdeeld. 

Er bestaan ook warmwaterkringen die zowel voor de verwarming als voor het sanitair warm water worden gebruikt. In dat geval spreken we van een zogenaamde ‘combilus’. 

Submeters voor elke woning 

Elke woning moet beschikken over individuele meters voor de verwarming en het sanitair warm water om het werkelijke verbruik te kunnen meten. 

Voor de verwarming kan dit een individuele warmtemeter per woning zijn, of calorimeters op elke radiator. Calorimeters zijn toegestaan als het distributiesysteem dateert van vóór 2019. Sinds 2019 moeten meters of calorimeters die worden geplaatst, een onmiddellijke aflezing ter plaatse en een automatische opname van de meterstand op afstand mogelijk maken. 

Welke soorten calorimeters zijn er? 

Over het algemeen worden twee soorten van calorimeters of verdelers onderscheiden: 

• De verdeler op basis van verdamping, die op de radiatoren van oudere gebouwen is bevestigd, meet de temperatuur van de radiator en de omgevingslucht door middel van de verdamping van een vloeistof. Dit mechanische systeem is steeds minder nauwkeurig en moet uiterlijk tegen 31 december 2026 worden vervangen door elektronische warmtekostenverdelers die een meteropname op afstand mogelijk maken. 
• De elektronische warmtekostenverdeler, die op elke radiator is bevestigd, meet de warmte met behulp van temperatuursensoren en een microprocessor. De gegevens worden automatisch op afstand doorgestuurd naar de gebouwbeheerder en/of het bedrijf dat verantwoordelijk is voor de metingen. Ze worden steeds vaker gebruikt om vanaf 2027 te voldoen aan de verplichting tot het op afstand uitlezen van meters. 

Hoe en hoe vaak worden de verbruiksgegevens doorgegeven in het geval van een collectieve stookinstallatie? 

In een appartementsgebouw in Brussel moet de eigenaar of de vereniging van mede-eigenaars aan elke bewoner informatie verschaffen over het eigen verbruik van verwarming en eventueel de productie van sanitair warm water, en over de kosten die met dit energieverbruik verband houden. Elke bewoner moet een afrekening krijgen. Deze taak wordt vaak toevertrouwd aan een bedrijf dat gespecialiseerd is in de verdeling van de kosten. De afrekeningen worden vervolgens via de syndicus bezorgd.  

Minstens één keer per jaar wordt de afrekening van de kosten naar de bewoners gestuurd.  

De verdeling van de verbruikskosten bestaat doorgaans uit een vast en een variabel gedeelte. Voor het variabele gedeelte is de afrekening gebaseerd op de meterstanden van de meettoestellen. 

De kostenafrekening moet onder meer de volgende informatie bevatten:  

1. de prijs van de afrekening en van de thermische energie
2. het werkelijke energieverbruik of het totale bedrag van de verwarmingskosten op basis van het uitlezen van de verwarmingskostenverdelers
3. de methode voor de berekening van de kosten in de afrekening
4. een beschrijving van de verschillende tarieven, belastingen en heffingen die eventueel worden toegepast
5. een verbruikshistoriek, minstens in vergelijking met het vorige jaar
6. de vergelijking met het gemiddelde verbruik van een consument uit dezelfde categorie
7. de contactgegevens van bemiddelings-, begeleidings- en voorlichtingsdiensten
8. informatie over de klachtenprocedures

Toegang tot op afstand geregistreerde verbruiksgegevens 

Wanneer thermische energiemeters met uitlezing op afstand zijn geïnstalleerd, moet het aangestelde bedrijf voor de kostenafrekening minstens één keer per maand, zonder extra kosten, betrouwbare en nauwkeurige verbruiksinformatie kunnen verstrekken op basis van het werkelijke verbruik. Deze informatie kan ook beschikbaar worden gesteld via een communicatiekanaal dat aan de consument is aangepast. Daarom stellen sommige bedrijven een applicatie ter beschikking waarmee het verbruik kan worden opgevolgd. Ook wanneer er geen applicatie beschikbaar is, kunnen deze bedrijven het verbruiksoverzicht verstrekken.

Zelf een energiemonitoring uitvoeren

Om nog een stap verder te gaan, kan je je energieverbruik monitoren door je handmatig of automatisch opgenomen meterstanden in te voeren in een Excelbestand of in een specifieke app, zoals Energie ID.

Sibelga heeft de app ‘My Sibelga’ ontwikkeld, waarmee je je gas- en elektriciteitsverbruik kunt opvolgen op basis van de gegevens waarover de distributienetbeheerder beschikt.  

Sinds 2023 heeft Sibelga de uitrol van de slimme elektriciteitsmeter in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest versneld. Met deze meter kan je je verbruik automatisch opvolgen, per kwartier, per dag of per maand. De slimme meter kan ook de verbruiksgegevens doorsturen naar je energieleverancier. Dit kan alleen als je de toegang tot je verbruiksgegevens op afstand toestaat. 

Energieleveranciers bieden meestal onlinetools aan waarmee je je energieverbruik voor gas en elektriciteit kunt opvolgen via hun website (klantenzone, dashboard, verbruiksgrafieken). Deze tools zijn vaak ook beschikbaar als smartphoneapplicatie. 

Bij een collectieve stookinstallatie kan je je verbruik voor verwarming en sanitair warm water handmatig of automatisch opvolgen via het opnemen van de meterstanden van de submeters of warmtekostenverdelers, als deze over die functionaliteit beschikken. Sommige bedrijven die instaan voor de kostenverdeling, bieden ook een toepassing aan voor de opvolging van je energieverbruik.