Overstromingen: preventie en oplossingen

Het is duidelijk: onweer en ondoordachte of onaangepaste verstedelijking gaan nooit goed samen. Door de toenemende verharding van de Brusselse bodem kan het water bij hevige regenval niet meer goed insijpelen. Het water stroomt dan af naar de valleien van ons Gewest. Daar waar de historisch vochtige en van nature overstromingsgevoelige gebieden geleidelijk plaats hebben gemaakt voor steeds meer bebouwing, infrastructuur en activiteiten.

Gevolgen: wanneer het hevig onweert, doen zich in Brussel vier soorten overstromingen voor: pluviale overstromingen (afstromend water op de openbare weg), fluviale overstromingen (waterlopen die buiten hun oevers treden), overstromingen door terugloop van rioolwater (het rioolnetwerk raakt verzadigd en onder druk stroomt het water terug naar kelders of zelfs op de weg) en overstroming door opstijgend grondwater (na bijzonder natte seizoenen kan het grondwater dicht bij het oppervlak komen, vooral in de voormalige moerasgebieden van Brussel).

Vier soorten overstromingen

1. Pluviale overstroming

Pluviale overstromingen komen in steden voor wanneer er zoveel neerslag valt dat het gemengde rioleringssysteem niet langer al het afvloeiend water kan afvoeren. Het overtollige water stroomt vervolgens aan de oppervlakken naar de valleien, onder meer langs de verharde wegen die deze afstromingen kanaliseren. Wegen die in de as van deze afstromingen liggenen de lagergelegen terreinen worden dan overspoeld door water.

Via de smartphone-app van het KMI kunt u waarschuwingen bij uitzonderlijke regenval ontvangen door de optie voor het ontvangen van waarschuwingen en “weerflash” voor uw gemeente in te schakelen. Het is ook mogelijk om een overstroming via de app te melden : Gebruiksaanwijzingen van de mobiele app van het KMI.

2. Fluviale overstroming

Een fluviale overstroming ontstaat wanneer, als gevolg van uitzonderlijke neerslag, het debiet zo groot is dat het waterpeil van de waterlopen het niveau van de oevers overschrijdt. Waterlopen die normaal binnen hun zomerbedding blijven (tussen hun oevers), breiden zich dan uit naar hun winterbedding en overstromen de alluviale vlakten in min of meer ernstige mate.

Mits u leidingen heeft van uw woning die rechtstreeks in de waterloop uitmonden, kan het water ook in omgekeerde richting door deze leidingen stromen als het waterpeil van de waterloop hoog staat. 

Bij pluviale of fluviale overstromingen kan het water dat zich op de wegen heeft opgehoopt via kelderramen, de voordeur of de garagehelling de woningen binnendringen. 

De garagehellingen kunnen over hun hele breedte bovenaan voorzien worden van een verkeersdrempel die als een dijk dient en passeerbaar is voor voertuigen. Als alternatief kunnen bij overstromingen planken worden bevestigd om een tijdelijke barrière tegen het water te vormen, ook bij kelderramen en andere openingen.

Er moet er vooral op worden gelet dat de voegen tussen deze elementen en uw woning goed zijn afgedicht. Aangezien deze elementen niet altijd 100% waterdicht zijn, is het raadzaam het systeem aan te vullen met een kleine kelderpomp om (via de bovenkant van de panelen) het water af te voeren dat mogelijk uw woning is binnengedrongen. Opmerking: zodra het waterpeil een bepaalde hoogte bereikt (ongeveer 75 cm, afhankelijk van de weerstand van de muren), is het beter om het water uw huis binnen te laten lopen om overmatige druk op de muren te voorkomen, wat deze zou kunnen destabiliseren.

3. Overstromingen door terugloop van rioolwater

Overstromingen door terugloop van rioolwater treden op wanneer, als gevolg van uitzonderlijke regenval, de afstromingsdebieten zo groot zijn dat de riolen verzadigd raakt. De druk in het rioolnetwerk toeneemt en waterniveaus in het rioolnetwerk het maaiveld naderen of zelfs overschrijden. Kelders die gevoelig zijn voor rioolterugslag (bijvoorbeeld omdat er een afvoerputje, een wasmachine of een toilet in de kelder aanwezig is) en die niet zijn uitgerust met terugstroomvoorzieningen, lopen het risico overstroomd te worden door rioolwater als gevolg van het communicerende vaten-effect.

Het is heel goed mogelijk om u tegen deze riooloverstorten te beschermen door ervoor te zorgen dat de aansluiting van uw gebouw tot aan het straatniveau waterdicht is. De beste oplossing hiervoor is meestal om het rioolnetwerk in de kelder af te sluiten en het regen- en afvalwaterWater dat in huishouding of industrie dienst heeft gedaan en gewoonlijk met verschillende stoffen beladen is. van de woning om te leiden naar een waterdichte leiding die (eveneens waterdicht) is aangesloten op de riolering stroomafwaarts van het laatste kelderinspectieputje, dat nu is afgesloten. Wanneer het afvalwater terugstroomt, blijft het goed opgesloten in de leidingen en veroorzaakt het geen overstromingen meer in de kelder.

Deze oplossing is echter niet in alle situaties toepasbaar. Als men bijvoorbeeld apparatuur in de kelder wil laten staan, of als de kelder toch moet worden leeggepompt, kan men een pomp plaatsen om het kelderwater naar de waterdichte leiding te voeren (of een terugslagklep gebruiken, maar dan moet het dakwater stroomafwaarts van deze klep worden afgevoerd).

Wanneer het onmogelijk is om het water dat vanaf de gelijkvloerse verdieping binnenkomt af te voeren, kunnen alternatieve oplossingen bestaan uit een afvoerklep in combinatie met een regenwaterreservoir of een afvoerklep gekoppeld aan een pomp om het water af te voeren. Het omleiden van het water verdient de voorkeur, maar elk geval is specifiek. Daarom staat de adviesdienst van VIVAQUA tot uw beschikking om te bepalen welke oplossing(en) het meest geschikt lijken.

Op bepaalde lagergelegen gebieden kan rioolwater ook overlopen via putdeksels en straatkolken op de openbare weg en straten doen overstromen.

4. Overstroming door opstijgend grondwater

Een overstroming door opstijgend grondwater worden veroorzaakt door uitzonderlijke neerslag over een lange periode (meerdere maanden), wanneer de grondwaterspiegel aanzienlijk stijgt, en de onverzadigde bodemlaag erboven afneemt. Het grondwaterpeil komt dan geleidelijk dichter bij het maaiveld of bereikt dit zelfs. Het grondwater kan dan in contact komen met keldermuren en wanneer die niet waterdicht zijn, in kelders (en andere ondergrondse infrastructuren) binnenstromen.

Als u water in uw kelder heeft, moet u eerst nagaan waar het water vandaan komt: 

• Is het echt grondwater?
• Of is het leidingwater (helder water en uw watermeter draait continu)?
• Of gaat het om water dat uit de riolering terugstroomt (bruin en stinkend water)?
• Of gaat het om regenwater dat uit een beschadigde leidingen komt (het probleem doet zich alleen voor als het regent of net daarna)?
• Of gaat het om huishoudelijk afvalwaterWater dat in huishouding of industrie dienst heeft gedaan en gewoonlijk met verschillende stoffen beladen is. dat uit een beschadigde leidingen komt (sporen van zeep, stinkend water...)? 

Als grondwater inderdaad de oorzaak is: 

• zou u na de winter vochtigere periodes moeten waarnemen, wanneer het grondwaterpeil is gestegen, en een relatieve droge periode in de zomer/herfst.
• zou dit ook gevolgen moeten hebben voor uw directe buren (probleem op wijkniveau). Een kleine enquête in de buurt kan nuttig zijn om dit te controleren. 

De enige realistische oplossing zou zijn om de muren van uw kelder waterdicht te maken, aangezien het om technische en milieuredenen onmogelijk is om rechtstreeks in te grijpen op het grondwaterpeil (onmogelijkheid om het peil op wijk-/gemeentelijk niveau te regelen, risico op aantasting van de stabiliteit van gebouwen). Wij raden u aan contact op te nemen met een ingenieur/architect die u ook kan adviseren over de haalbaarheid van waterdichting in het licht van de mogelijke onderdruk die het grondwater op uw muren/vloeren uitoefent.

Brochure “Overstromingen aanpaken“

Neem de juiste maatregelen vóór, tijdens en na overstromingen Deze brochure is bedoeld om alle burgers die in Brussel wonen of werken te informeren over hoe ze adequaat kunnen reageren op overstromingsrisico’s, zowel vóór, tijdens als na een overstroming. Ze bevat concrete maatregelen die u kunt nemen om uw woning en uw bezittingen te beschermen.