Restauratie van erfgoed en natuur in het Sauvagèrepark

Op de top van een plateau dat uitkijkt over de vallei van de Geleytsbeek en de Gaasbeek in Ukkel, ligt het Sauvagèrepark, een bijzondere plek die sinds 1997 geklasseerd is als erfgoed en sinds 2015 deel uitmaakt van het Natura 2000-netwerk. Deze pittoreske tuin uit het begin van de 20e eeuw werd onlangs grondig gerestaureerd door Leefmilieu Brussel, via zijn afdeling Blauw NetwerkProgramma dat het Brussels Hoofdstedelijk Gewest sinds 1999 heeft opgezet om het water en de vochtige zones op het grondgebied ervan te herstellen. Het programma heeft verschillende doelstellingen: 1) scheiding van afvalwater en zuiver water om de wateraanvoer in de zuiveringsstations te beperken; 2) herstelling van sommige bestanddelen van het gewestelijke hydrografische netwerk; 3) heraanleg van een aantal stukken rivier, vijvers en vochtige zones om hun biologische waarde te herwaarderen, zodat ze eventueel bijzondere beschermingsmaatregelen kunnen genieten; 4) vrijwaring van de landschappelijke en recreatieve functie van deze sites. en in samenwerking met de afdeling Cultureel Erfgoed van urban.brussels.

Het doel van de restauratiewerken was tweeledig:

1. Lang vergeten historische bouwwerken restaureren.
2. De ecologische werking van de site versterken, om beter het hoofd te kunnen bieden aan de steeds vaker voorkomende droogteperiodes in de zomer.

Een pittoreske tuin uit het begin van de 20e eeuw

Het Sauvagèrepark werd rond 1910 aangelegd en is het resultaat van een gestructureerd landschapsproject. Het werd ontworpen door Jules Buyssens in de stijl van de pittoreske tuinen die in die tijd erg populair waren, met rotspartijen van rocaillekunstenaar François Dumilieu. Het park werd gekenmerkt door kunstmatige reliëfs, een vijver, rotspartijen van gewapend beton en een decoratieve tempel. In de loop der tijd zijn veel van deze bouwwerken uit het landschap verdwenen, geleidelijk begraven of sterk aangetast.

Een voor die periode typische kunstmatige rotspartij met watervalletje maakte ooit deel uit van het spectaculaire landschapsparkPark dat vaak een grote oppervlakte beslaat en over verschillende recreatieve en landschappelijke functies beschikt. dat verbonden was met een kasteel dat vroeger het plateau domineerde en een prachtig uitzicht bood op de vallei van de Geleytsbeek. Het kasteel werd in de jaren 1950 gesloopt en maakte plaats voor de huidige speeltuin van het park.

Sinds 2018-2019 wordt de site beheerd door Leefmilieu Brussel. Bij de restauratie van het park koos Leefmilieu Brussel ervoor om enkele van de originele bouwwerken – zoals het decoratieve watervalletje – te herstellen.

Een vergeten bouwwerk herontdekken en restaureren

Een van de grootste uitdagingen van het project was het blootleggen van het watervalletje, dat volledig begraven was. Door grondwerken kon dit bouwwerk over een lengte van ongeveer 150 meter worden vrijgemaakt en gerestaureerd, waardoor zijn waterlopen, structuur en rol in de compositie van het park opnieuw zichtbaar werden. De restauratie werd uitgevoerd met respect voor de oorspronkelijke technieken om de authenticiteit van de rotspartijen en hun integratie in het landschap te behouden.

Ook de tempel in kunstmatig rotsgesteente, die bovenop de kunstmatige klif troont, werd volledig gerestaureerd. Dankzij historische foto's uit 1910 kreeg de tempel opnieuw zijn oorspronkelijke uiterlijk én zijn rol als emblematisch herkenningspunt in het park.

Water staat centraal in het project

Waterbeheer was een essentieel onderdeel van de restauratie van het Sauvagèrepark. De vijver werd gerestaureerd en opnieuw aangelegd om weer een gunstige omgeving te worden voor biodiversiteitDe diversiteit aan levende soorten die zich kunnen in stand houden en die zich zonder externe hulp kunnen voortplanten (fauna en flora)., vooral voor amfibieën. Er werden ook begroeide vlotten aangelegd.

Er werd een afwateringssysteem voor afstromend water aangelegd en geoptimaliseerd door middel van kleine terreinaanpassingen, waardoor het regenwater op natuurlijke wijze naar de vijver wordt geleid. Deze aanpak garandeert een duurzamere watervoorziening en beperkt periodes van droogteDroogte is een natuurlijk fenomeen waarbij de beschikbaarheid van water afneemt als gevolg van een gebrek aan neerslag, wat op termijn tot een watertekort kan leiden. Dit moet niet worden verward met een ‘hittegolf’ of ‘hitteperiode’, ook al hebben deze wel degelijk invloed op de beschikbaarheid van water (toename van de watervraag). tijdens zeer droge zomers.

Het pompsysteem dat het watervalletje voedt, werd ook gerestaureerd, waardoor het water weer door het landschap stroomt.

Al deze ingrepen dragen zowel bij aan de ecologische kwaliteit van de site als aan zijn historische landschappelijke identiteit.

Een project dat erfgoed en ecologie verenigt

Dankzij alle uitgevoerde werken kreeg het Sauvagèrepark zijn landschappelijke samenhang terug en is het beter gewapend tegen de huidige klimaatuitdagingen. Dit project illustreert de aanpak van Leefmilieu Brussel: het verzoenen van erfgoedbescherming, versterking van de biodiversiteitDe diversiteit aan levende soorten die zich kunnen in stand houden en die zich zonder externe hulp kunnen voortplanten (fauna en flora). en openstelling voor het publiek, zodat iedereen kan genieten van deze uitzonderlijke plekken.