U bent hier

Black carbon

Wat is black carbon?

Zoals zijn naam het reeds aangeeft, groepeert black carbon alle fijne stofdeeltjes bestaande uit koolstof en aldus ‘zwart’, hetgeen wil zeggen dat zij zeer sterk het licht absorberen.

De diameter van black carbon deeltjes varieert van 10-500 nm. Indien de dimensies groter zijn dan 100 nm, dan heeft men te maken met black carbon geassocieerd met andere polluenten. Black carbon maakt derhalve integraal deel uit van de fractie PM10 et PM2.5 en deels van de fractie ultrafijne deeltjes (UFP), met een diameter groter dan 100 nm (zie Figuur 1).

Het voornaamste kenmerk van black carbon is dat het een polluent betreft dewelke erg gelinkt is aan verbrandingsprocessen. Dat is de reden waarom het als ‘roet’ bestempeld wordt. In de stedelijke omgeving is black carbon aldus een excellente indicator voor het wegverkeer (verbranding in de motoren van voertuigen), evenals voor de verwarming (afhankelijk van het seizoen). Black carbon kan evenzeer gedetecteerd worden in industriële verbrandingsprocessen, maar deze sector is een randverschijnsel binnen het Brussels gewest.

Is black carbon gevaarlijk voor de gezondheid?

Black carbon deeltjes houden belangrijke gezondheidsrisico’s in (kanker, cardiovasculaire aandoeningen, enz..) omdat ze erg diep kunnen doordringen in de longen en het bloed omwille van hun zeer kleine omvang (diameter voornamelijk tussen 10-150 nm). De potentiële gezondheidsimpact van black carbon is significant. Echter, omdat deze polluent nog maar recent bestudeerd wordt, dient zijn impact op lange termijn nog bevestigd te worden door epidemiologische studies. Bovendien treedt black carbon vaak op als ‘drager’ van andere polluenten, namelijk de polyaromatische koolwaterstoffen waarvan bepaalde onder hen kankerverwekkend zijn.

OMS (WHO Regional Office for Europe, 2012) :

‘[…] there are not enough clinical or toxicological studies to (a) allow an evaluation of the qualitative differences between the health effects of exposure to black carbon or those of exposure to PM mass or (b) identify any distinctive mechanism of black carbon effects.

Black carbon may operate as a universal carrier of a wide variety of combustion-derived chemical constituents of varying toxicity to sensitive targets in the human body, such as the lungs, the body’s major defense cells and, possibly, the systemic blood circulation.’

Hoe werd black carbon gemeten?

De black carbon wordt gemeten via een klein draagbaar apparaat (Figuur 2).

De meting gebeurt als volgt: bemonsterde lucht wordt over een kwartsfilter gestuurd waarop de aanwezige deeltjes, waaronder black carbon, verzameld worden. Een lichtstraal, met een golflengte van 800 nm, uitgezonden door een diode, valt in op twee plaatsen op de kwartsfilter, namelijk: 1) deze waar zich de fijne stofdeeltjes bevinden (zwart) en 2) deze zonder deeltjes (wit). De black carbon concentratie wordt vervolgens berekend gebaseerd op waarde 1 minus waarde 2.

Het draagbaar apparaat heeft het mogelijk gemaakt om de plaatsen en de momenten waar men het meest is blootgesteld aan de vervuiling op te sporen.

Datum van de update: 12/02/2018