Plastic of bioplastic? Wat zijn de duurzame alternatieven?

Een productie die sterk toeneemt

Sinds de jaren vijftig van de vorige eeuw is naar schatting 9 miljard ton plastics geproduceerd. Met dat volume zou men geheel België onder een 7,3 m dikke laag plastics kunnen begraven.

In 2018 werd wereldwijd bijna 360 miljoen ton plastics geproduceerd. Dit betekent dat de jaarlijkse productie in de periode van 1950 tot 2018 met een factor 180 is vermenigvuldigd en dat die productie elk jaar nog met +/- 4% toeneemt. 

Verwijdering, de echte uitdaging

Sinds de beginjaren kon slechts 9% van alle geproduceerde plastics worden gerecycleerd en werd 12% verbrand. Dit betekent dat het overgrote deel van die plastics zich nog in ons leefmilieu of op onze stortplaatsen bevinden, waar ze pas na eeuwen zullen ontbinden en daarbij broeikasgassen afgeven die bijdragen aan de klimaatveranderingWijst op trage variaties van de klimaatskenmerken mettertijd, op een welbepaalde plaats: opwarming of afkoeling. Sommige vormen van luchtvervuiling, veroorzaakt door menselijke activiteiten, zijn een bedreiging voor het klimaat in de zin dat er een globale opwarming zou kunnen ontstaan. Dit verschijnsel kan belangrijke schade veroorzaken: stijging van de zeeniveaus, verergering van de uiterste klimaatsverschijnselen (droogtes, overstromingen, wervelstormen, enz.), destabilisatie van de bossen, bedreiging voor de zoetwatervoorraden, moeilijkheden voor de landbouw, woestijnvorming, vermindering van de biodiversiteit, verspreiding van tropische ziekten, enz..

Broeikasgassen

Als deze trend zich voortzet, zullen de uitstoot van plasticgerelateerde broeikasgassen tegen 2050 15% van het wereldwijde koolstofbudget bereiken, waardoor we binnen de grenzen van het Akkoord van Parijs kunnen blijven.

Bioplastic, wat betekent dat?

• Bekijk onze infografie (.pdf)

Bioplastics worden vaak genoemd als oplossingen voor  plasticverontreiniging. Achter deze term gaan verschillende soorten van plastics schuil : biogebaseerd, biologisch afbreekbaar en/of composteerbare.

Maar wat betekenen al deze termen?

• Biogebaseerd: materiaal dat volledig of gedeeltelijk van natuurlijke hulpbronnen is gemaakt. Geen enkele wettelijke drempel legt de samenstelling van deze plastics vast. Ze kunnen dus ook grotendeels samengesteld zijn uit fossiele hulpbronnen.
• Biologisch afbreekbaar: wordt, in bepaalde omstandigheden, afgebroken door de actie van biologische micro-organismen en produceert CO2, water en biomassaGeheel van planten en dieren, alsook het daarmee gepaard gaande organische afval. De plantaardige biomassa komt uit de fotosynthese voort en is een bron van hernieuwbare energie. .
• Composteerbare: wordt afgebroken door de actie van biologische micro-organismen, maar enkel in gecontroleerde omstandigheden van temperatuur, vochtigheid en oxygenatie.

Zijn ze echt beter voor het leefmilieu?

Een overzicht van de wetenschappelijke literatuur doet ons concluderen dat een vervanging van petroleumgebaseerde plastics door bioplastics in geen geval een ecologische oplossing op lange termijn is. Dit wordt trouwens bevestigd door het Europees Milieuagentschap. Immers:

• De productie van biogebaseerde plastics is nog altijd volledig afhankelijk van fossiele energieën en is vooral gebaseerd op conventionele landbouw, waarbij onder meer chemische productiemiddelen worden gebruikt die niet alleen een invloed hebben op de gezondheid van de mens, maar ook ons water en onze bodem onder druk zetten;
• De terminologie die wordt gehanteerd voor de producten die op de markt worden gebracht, is verwarrend voor de consumenten en vergroot in die zin aanzienlijk de risico's op fouten bij het sorteren en dus bij het verwerken. 
• Zijn de zogenaamde composteerbare plastics nooit voor 100 % composteerbaar:
  • Ze vervuilen de geproduceerde compostHet natuurlijk proces waarbij organisch materiaal onder gecontroleerde omstandigheden door levende organismen wordt omgezet in humus en voedingsstoffen voor de bodem en zijn bewoners. met microplasticsen leveren geen voedingsstoffen die door de bodem kunnen worden opgenomen. Ze passen dus niet in een circulaire logica.
• Het risico dat die plastics dezelfde impact op de openbare netheid en de biodiversiteitDe diversiteit aan levende soorten die zich kunnen in stand houden en die zich zonder externe hulp kunnen voortplanten (fauna en flora). hebben als petroleumgebaseerde plastics, is dan ook bijzonder groot.
• In de huidige omstandigheden en bij gebrek aan een bevredigende verwerkingstechniek zouden biogebaseerde, biologisch afbreekbare en composteerbare plastics moeten worden verbrand (met energierecuperatie) om te voorkomen dat ze op openlucht stortplaatsen of in het milieu terechtkomen of dat ze de gecomposteerde stromen verontreinigen.
  • Merk op dat voor bepaalde biogebaseerde plastics zouden worden geproduceerd met identieke eigenschappen als petroleumgebaseerde plastics zoals PET, PP, HDPE, enz. (die dus niet biologisch afbreekbaar zijn), recyclageRecyclage is de vernietiging van afval om nieuwe materialen te produceren. Voorbeeld: inert afval wordt vermalen om granulaten te produceren die in wegfunderingen worden gebruikt de beste verwerking is. 

Maar wat dan?

Het is dus van essentieel belang de afhankelijkheid van onze maatschappij van plastics en in het bijzonder het eenmalig gebruik ervan te verminderen. Er bestaan alternatieven die minder duur zijn en milieuvriendelijker:

• Kies voor bulk; 
• Gebruik verpakkingen met statiegeld of die herbruikbaar zijn; 
• Ban het gebruik van plastic voorwerpen voor eenmalig gebruik en oververpakte producten; 
• Geef de voorkeur aan herstellen, hergebruiken en huren; 
• Surf naar onze website en ontdek alle alternatieven die in Brussel beschikbaar zijn!

En denk eraan: Het beste afval is geen afval!