Brussel, een vruchtbaar terrein voor stadslandbouw

Stadslandbouw wint terrein in Brussel. Gedragen door de Good Food 2-strategie, ondersteunt het Gewest alle vormen van stedelijke teelt, zowel individueel, als collectief, amateuristisch of professioneel. En met reden: deze initiatieven produceren niet alleen voedsel. Ze verbeteren de biodiversiteitDe diversiteit aan levende soorten die zich kunnen in stand houden en die zich zonder externe hulp kunnen voortplanten (fauna en flora)., creëren banden tussen bewoners en stimuleren de lokale economie.

De 2^e plaats op de ranglijst van meest dynamische steden voor stadslandbouw is geen toeval. Van stadsboerderijen tot buurtmoestuinen, de hoofdstad heeft nu een grote verscheidenheid aan projecten die voorzien in de voedselbehoeften van de Brusselaars. Ze bieden ook ruimten om te leren, te tuinieren en groene zones te behouden die essentieel zijn voor de aanpassing van de stad aan het klimaat. 

Van de boer naar het bord

Brussel is in de eerste plaats een stad, en de voedselproductie is er uiteraard beperkt. Laten we realistisch blijven, met de productie van de 19 gemeenten zullen we nooit kunnen beantwoorden aan de voedselbehoeften van alle Brusselaars!  

En toch: collectieve stadsmoestuinen, biomanden, herwaardering van seizoensfruit en-groenten,  Groepen van Solidaire Aankopen van Boerenlandbouw (SAGAL), tuinbouw, kruidentheesalon, landbouwtestruimte ... er gebeurt van alles.   

Er wordt ook gestreefd naar nabijheid, via korte distributieketens, lokale netwerken en ketens. Op deze manier draagt stadslandbouw, in het bijzonder agro-ecologische landbouw, bij aan een voedselstrategie die verankerd is op territoriaal niveau, in samenhang met randstedelijke gebieden, door uitwisselingen tussen producenten te bevorderen, banden te creëren met begunstigden en uitwisselingsnetwerken en korte ketens te ontwikkelen. 

Stadslandbouw: waarom?

Landbouw in al zijn vormen naar de stad brengen heeft een aantal tastbare voordelen voor stadsbewoners:  

Meer respect voor het leefmilieu

Milieuvriendelijke kweekmethodes en een plaatselijke productie, in combinatie met nabije verkoop- en consumptiepunten (korte ketens waardoor minder transport) verkleinen de ecologische afdruk van voedsel aanzienlijk.

In steden kan landbouw ook helpen om de luchtkwaliteit te verbeteren, hitte-eilanden te verkleinen, afvloeiend water te verminderen en koolstof vast te leggen. Telen met ecologische methoden en ruimte laten voor de natuur helpt om de biodiversiteitDe diversiteit aan levende soorten die zich kunnen in stand houden en die zich zonder externe hulp kunnen voortplanten (fauna en flora). te beschermen en te herstellen, en in het bijzonder de agrobiodiversiteit die gekoppeld is aan landbouwomgevingen. De landbouw geeft regenwater opnieuw waarde en vermindert het energieverbruik in gebouwen, het stedelijke serre-effect en de afvalproductie.

Multifunctionele landbouw 

Naast de voordelen voor het leefmilieu en het klimaat, komt de landbouw vandaag rechtstreeks ten goede aan minstens 85.000 Brusselaars per jaar (of 7% van de bevolking), ook al beslaat hij slechts 0,3% van het Brusselse grondgebied. De voordelen zijn talrijk en gevarieerd: opleiding, educatieve en sensibiliserende activiteiten (vooral met scholen), personen die begeleiding krijgen voor mentale problemen, verslavingsproblemen of sociale problemen verwelkomen op de boerderijen ...  Deze ruimten zijn ontmoetingsplaatsen voor mensen met verschillende sociaaleconomische, culturele en generationele achtergronden¹.  

Een potentieel op het vlak van economie en jobs

Momenteel ontwikkelt er zich in Brussel een stadslandbouw met commerciële inslag. Stadslandbouw is inderdaad een hefboom voor de transitie naar een duurzaam voedingssysteem en resiliëntie (veerkracht). Stadslandbouw speelt ook een rol in de vele uitdagingen die zich stellen op het vlak van duurzame voeding en socio-economische ontwikkeling..

Stadslandbouw: hoe?

Er zijn veel mogelijkheden om gewassen te verbouwen in de stad. Voor degenen die geen tuin hebben, is het belangrijkste doel om een stuk land te delen met buurtbewoners of om bij te dragen aan een collectief moestuinproject. Dankzij deze initiatieven kan iedereen genieten van de voordelen van een evenwichtige voeding en een stukje natuur in de stad, terwijl er gezellige momenten worden gedeeld tussen wortels en prei! Als je vragen hebt, kunt u contact opnemen met de Moestuingidsen. Deze vrijwilligers zijn opgeleid om Brusselaars te helpen die voedsel willen verbouwen in de stad.  

Voor professionele landbouwers is het niet gemakkelijk om zich in Brussel te vestigen, maar er is hulp beschikbaar. U kunt alle hulpmiddelen met betrekking tot stadslandbouw, evenals contactgegevens voor de verschillende ondersteuningsstructuren op het Good Food-portaal terugvinden.  

Beschikbare gronden 

Brussel heeft het geluk dat er 227 hectare landbouwgrond geregistreerd staat in het GBP (Gewestelijk Bestemmingsplan). Dit land is een kostbare hulpbron die behouden moet worden, zowel voor zijn potentieel als voedselbron als voor alle diensten die een gezonde bodem biedt. 

Tegen 2024 zal ongeveer 9% van dit gebied biologisch gecertificeerd zijn of bezig zijn met certificering. De rest wordt momenteel voornamelijk gebruikt voor ‘conventionele’ landbouw: weilanden, aardappelen en granen (voornamelijk niet voor menselijke consumptie). 

Toegang tot land voor nieuwe landbouwprojecten (tuinbouw, fruit, vee ...) blijft een uitdaging. Bijna 50% van de landbouwgrond is echter openbaar land, wat een echte hefboom is voor de lokale landbouw. In Brussel bijvoorbeeld stellen lokale en gewestelijke overheden land beschikbaar voor projecten die dit gemeenschappelijke goed verbeteren en behouden. 

Stadslandbouw, vooral in zijn agro-ecologische dimensie, maakt het mogelijk om verschillende functies binnen de stad op hetzelfde stuk grond met elkaar te verzoenen, zoals voedselproductie, natuur, educatie en werkgelegenheid. 

Dankzij de gevarieerde vormen kan stadslandbouw in steden worden opgezet en zelfs op kleine vrije ruimten, zolang die maar vrij zijn van vervuiling! 

Creativiteit ontwikkelen

Het gebrek aan beschikbare ruimte in de stad nodigt uit tot het zoeken naar en vinden van uiterst creatieve oplossingen, zowel om de ongebruikte ruimte te kunnen aanwenden (daken, kelders, verticale en gelaagde teelttechnieken), als om gebruik te maken van voorzieningen die gemakkelijk beschikbaar zijn ( compostHet natuurlijk proces waarbij organisch materiaal onder gecontroleerde omstandigheden door levende organismen wordt omgezet in humus en voedingsstoffen voor de bodem en zijn bewoners. , waterciternes, afval van de horeca, …) of om ingenieuze productietechnieken op punt te stellen.

Hier enkele voorbeelden van innoverende productieprojecten die zich in Brussel ontwikkelen:

• Indoor Farming: in de stad kunnen gebouwen dienst doen als productieruimte. Indoor farming combineert de functionele mix van gebouwen, waarbij gebruik wordt gemaakt van de synergie tussen de bebouwde omgeving en de landbouw. Dit kan bijvoorbeeld gebeuren door het warmteverlies van het ventilatiesysteem van het gebouw te recupereren, het afvalwaterWater dat in huishouding of industrie dienst heeft gedaan en gewoonlijk met verschillende stoffen beladen is. te behandelen, systemen te installeren om regenwater op te vangen of te zorgen voor afkoeling door verdamping.
   
• Aquaponics is de combinatie van aquacultuur (kweken van vissen) met hydrocultuur (telen van groenten op water). Het is een veelbelovende oplossing voor de problemen wat betreft de productie van dierlijke eiwitten. Het water dat in het systeem circuleert wordt door de vissen verrijkt met voedingsstoffen en daarna gefilterd door de groenten die er de stoffen uithalen die ze nodig hebben om te groeien. 
   
• Champignonteelt is het kweken van eetbare paddenstoelen. Er kunnen verschillende soorten gekweekt worden, soms op specifieke ondergronden; zo is het mogelijk oesterzwammen te kweken op koffiedik! 

Vind voorbeelden van goede praktijken en inspirerende projecten in de hulpmiddelen van het Good Food-portaal.