U bent hier

Geboorte

Proficiat, er is een baby op komst! De uitgelezen kans om nieuwe ‘zero afval’-gewoonten aan te kweken!  De komst van een kind in een gezin betekent in alle opzichten een hele verandering ... 

Ook al is niets onmogelijk en is er altijd tijd om je gewoonten te herzien, toch kun je nu al vermijden dat je te veel nutteloze voorwerpen verzamelt en de baby vanaf het begin verwelkomen in een zero-afvalhuishouden. Het lijdt weinig twijfel dat zero afval zelfs beter zou kunnen zijn voor de gezondheid van je baby en even ‘veilig’ is als nieuw. 

Wie zijn de beste zero-afvalouders ter wereld? Jullie!

De kamer inrichten

Je baby zal niet alleen een plaats in je leven krijgen, maar ook in je huis! Als het je eerste kindje is, moet je nog de hele uitzet bijeenzoeken. Het is niet nodig om alles nieuw te kopen. Alles is tweedehands te vinden, zelfs artikelen die op de geboortelijst staan.

Meubelen voor de slaapkamer, geschenken, kleding ... zoveel zaken die tijdens de fabricage een impact hebben op het milieu. Het is dus van groot belang om ze tweedehands te kopen!

Brussel heeft tal van goede adresjes om die zeldzame tweedehandse parel te vinden. We delen graag enkele ideeën ... En voor wie niet veel tijd heeft stellen sommige van die winkels zelfs een geboortelijst 100% hergebruikt samen!

Kiezen voor tweedehands meubilair vermindert de impact op het milieu, maar dat is niet het enige voordeel ... Ook voor de gezondheid van je baby wordt gezorgd! Tweedehands voorwerpen stoten mogelijk minder giftige VOS (vluchtige organische stoffen) uit, afkomstig van de lijm, verf, of vernis die gebruikt worden bij de fabricage van een nieuw product. Hoewel het moeilijk te bewijzen is dat een oud meubelstuk van spaanplaat uit de jaren zeventig minder VOS zal uitstoten dan een nieuw meubelstuk van ‘echt’ hout, is het de moeite waard om er gevoelig voor te blijven.

Aarzel verder ook niet om de voorkeur te geven aan meubelen uit massief hout die je zelf behandelt met bijvoorbeeld een ecologische olie (labels op www.labelinfo.be/nl). Wees gerust, een massief houten meubel is niet noodzakelijk een oude eiken buffetkast ;-) Tegenwoordig bieden zelfs grote meubelketens vuren of grenen meubelen aan tegen betaalbare prijzen.

Welke zero-afvaluitrusting kies ik best?

Denk minimalistisch!

Ga stapje voor stapje, Rome is ook niet op één dag gebouwd. Je hoeft niet alles van tevoren te kopen, vooral niet als het je eerste kind is. Het is moeilijk om vooraf in te schatten wat echt nuttig zal zijn en wat nooit zal worden gebruikt ... Neem de tijd om samen met je kind te evolueren, vertrouw op jezelf en laat je niet beïnvloeden door marketingacties zoals de ‘roze dozen’ die in sommige kraamklinieken worden verdeeld. Verschillende ’babyvriendelijke’ ziekenhuizen bieden deze trouwens niet meer aan!

Weet dat je baby maar drie dingen nodig heeft: jou, eten en kleren. Vermijd alles wat je te specifiek lijkt, zoals een keukenrobot, een sterilisator, een luieremmer, een babyvideofoon, een flessenverwarmer ... het is maar wanneer je die zaken begint te gebruiken dat je zult zien of ze echt een plus kunnen opleveren. Er is nog genoeg tijd om ze later te kopen, er is geen haast bij.

De BOGON-methode is een concept dat werd ontwikkeld door Marie Duboin Lefèvre en Herveline Verdeken in het boek ‘J’arrête de surconsommer ! 21 jours pour sauver la planète et mon compte en banque.’ Dit analyseschema maakt het mogelijk om over te stappen op een duurzame en minimalistische levenswijze. Alvorens iets te kopen, stelt men zich 5 vragen :

  • B zoals in ‘behoefte’: Aan welke behoefte beantwoordt dit voorwerp? Vult het een leegte of is het een weloverwogen aankoop?  
  • O zoals in ‘onmiddellijk’: waarom heb je het nu nodig? Kun je niet even wachten tot je zeker bent? Opgepast voor impulsieve aankopen. 
  • G zoals in ‘gelijkaardig’: heb je thuis niet al een soortgelijk apparaat dat min of meer hetzelfde doet?
  • O zoals in ‘oorsprong’: waar komt dit product vandaan? Onder welke omstandigheden is het gemaakt?
  • De N zoals in ‘nodig’ of ‘nuttig’: Waarom heb je iets nodig dat je tot nu toe niet nodig had?

Waarom geen ‘V’ toevoegen om te denken aan de Veiligheid van de baby bij elke aankoop (zie onderstaande paragraaf)?

Verhuur van babyfoons, wandelwagens en andere kwaliteitsaccessoires

Accessoires kun je niet alleen tweedehands kopen, maar ook lenen, delen of huren. Als je al bedreven bent in zero afval, dan is dit niets nieuws. Je goede werkmethoden blijven van kracht. 

Er bestaan systemen voor het uitlenen van babymateriaal via babytheken maar ook via ziekenfondsen (verhuur van elektrische borstkolven, babyfoons, aerosoltoestellen, babyweegschalen, oorthermometers, borstvoedingskussens ...) of apotheken (verhuur van aerosol- en afkolftoestellen).

Naast klein materieel is het ook mogelijk om bijvoorbeeld voor tien jaar een fiets te ‘huren’. Het doel is om je kind een fiets te geven die altijd is aangepast aan zijn grootte en behoeften, zolang het groeit. Voor een vaste prijs van € 120 bieden de Ateliers de la rue Voot fietsen aan, variërend van loopfietsjes tot fietsen van 24 inch. Als de fiets te klein wordt, kun je hem omruilen voor een grotere. Info & contact: unvelopour10ans@voot.be 

Als je, voor je zachte mobiliteit, aarzelt om in een bakfiets te investeren, weet dan dat de Ateliers de la Voot (fr) of Pro Velo deze verhuren. Remorquable (fr) of Pro Velo (nl) verhuren ook fietskarren, wat een goed alternatief vormt, ook om te testen wat bij je past, bij bijvoorbeeld bij het boodschappen doen, wanneer je de kinderen vervoert in een geschikte kar, …

Waar kan ik kleren huren?

Je kunt ook kinder- en zwangerschapskleding huren. In Brussel zijn enkele goede adresjes om je kleerkast te vullen:  Taylorbox (FR), JukeBox Clothes (BRU), Happinest (kleding voor 0-10 jaar en kinder- en babyartikelen), bonjourmaurice.be (omkeerbare kinder- & babykleding, met een geüpcyclede collectie) of Coucou (verhuur van avondkleding, ook voor zwangere vrouwen). 

Voor het uitlenen kun je een beroep doen op mensen in je omgeving die een kledingstuk ter beschikking kunnen stellen (bijvoorbeeld via Facebook). Het is ook een gelegenheid om uit te wisselen en vrienden te ontmoeten.

Veilige zero-afvalzaken in goede staat

Is dit echt veilig en schoon? Dat hangt af van de tweede hand ... Tussen particulieren, bijvoorbeeld op ebay, 2dehands of op rommelmarkten, bestaan geen normen die moeten worden gerespecteerd. Professionals daarentegen respecteren kwaliteitsnormen zoals productcontrole, reiniging, garanties, enz. Dit geldt zowel voor professionele opknapbedrijven (Backmarket ...) als voor kringloopwinkels. Bedrijven met het Rec'Up-label leven 120 kwaliteitscriteria na, zodat je met een gerust hart tweedehands kunt kopen!

Veiligheid eerst 

Bij de keuze van tweedehandsmateriaal, waar het ook vandaan komt, is het goed op bepaalde elementen te letten: 

  • Is het materiaal recent, schoon, compleet, in goede staat (slijtage van remmen, sterkte van riemen, kleine onderdelen die kunnen losraken, scherpe randen ...)?
  • Voldoet het aan de geldende veiligheidsnormen? 
  • Zijn de hoezen of afneembare delen wasbaar? 
  • Worden gebruiksaanwijzingen bij het materiaal geleverd? Vraag de verkoper zo nodig om een demonstratie (bv. het open- en dichtklappen van de kinderwagen) en aarzel niet om het materiaal zelf te testen alvorens het te kopen. 
  • Informeer naar de prijs van nieuw materiaal om de vraagprijs te kunnen beoordelen. Sommige verkopers aarzelen niet om prijzen te vragen die zeer dicht bij de nieuwprijs aanleunen. 
  • Let op: een autostoeltje dat bij een auto-ongeluk betrokken is geweest, kan niet opnieuw worden gebruikt. Vraag de verkoper hiernaar.

Je kunt hier meer over lezen in het speciale artikel ’Ik koop tweedehands/kies voor weggeefwinkels/giveboxen

Goede adresjes voor verkooppunten kun je hier vinden  ;-)

Spelen in zero-afvalmodus!

Waarom geen speeltjes huren in plaats van ze te kopen en de kasten onnodig vol te zetten? Het voordeel van huren is dat je altijd nieuwe spelletjes hebt, en nieuw plezier werkt altijd, toch? 

Verschillende Spelotheken in Brussel staan voor je klaar: 

Aarzel niet om aan vrienden, familie en via sociale netwerken te vragen om spelletjes te lenen ... Je profiteert dan ook van de ervaring van eerdere gebruikers!

Hoe zit het met de gezondheid?

Kraanwater of niet?

Kraanwater lokt regelmatig discussie uit. Het is heel goed te drinken, zelfs voor baby's!  De ONE raadt echter aan om geen leidingwater te gebruiken vóór de leeftijd van 4 maanden. Kind & Gezin vermeldt geen leeftijd. In beide gevallen is het raadzaam geen water te gebruiken met meer dan 25 mg nitraat per liter. Hoe schat je nu de hoeveelheid nitraten in het water in? Bezoek gewoon de website van Vivaqua, die informatie geeft over de kwaliteit van het water op jouw adres.

Het beeld toont een fragment van de website van Vivaqua, dat het drinkwater verdeelt in Brussel. Het bovenste deel van de pagina bevat de volgende informatie: ‘onze tarieven’, ‘kwaliteit van het water’, ’u verhuist’. Het tabblad ‘kwaliteit van het water’ leidt naar informatie over de kwaliteit van het water in jouw straat.

Als je water in flessen wilt kopen, dan staat van het meeste water dat in België wordt verkocht de precieze hoeveelheid nitraat vermeld op het etiket. Als we in het zero-afvalgegeven willen blijven dan geven we de voorkeur aan Belgisch water en glazen retourflessen.

Voorbeeld van een vermelding  van het nitraatgehalte (NO3).

Het beeld toont een etiket op een fles water die in een winkel wordt verkocht. Op dit etiket staat een tabel met de samenstelling van water in verschillende elementen. Deze elementen zijn: Natrium, kalium, calcium, magnesium, fluor, chloor, sulfaten, bicarbonaat, nitraten. In de tabel is ook de pH van het water en de droogrest aangegeven. In het geval van dit water geeft de tabel aan dat de nitraatwaarde minder dan 1 milligram per liter water bedraagt.

Als je merkt dat er geen kalkaanslag in je huis is, moet leidingwater voor het hele gezin worden vermeden! Het betekent waarschijnlijk dat je water onthard is. Als dat het geval is, is het misschien goed om te drinken, maar kan de distributeur dit niet langer garanderen. Aarzel niet om de eigenaar of de beheerder van het gebouw om informatie te vragen. Kraanwater drinken is ook niet aan te raden als je nog loden leidingen hebt. Je herkent loden leidingen aan het feit dat zij niet van plastic en nooit helemaal recht zijn. Oude huizen die sinds de jaren 1950 niet meer zijn gerenoveerd bevatten vaak loden leidingen. 

Meer tips vind je op de websites van de ONE, Kind & Gezin en ook in dit artikel van de Ligue des Familles (fr). Je kunt meer te weten komen over kraanwater in Brussel door op onze website het thema water te raadplegen.

Wat zijn goede reflexen voor babymaterieel en verzorgingsproducten?

Veel wegwerpproducten worden vervangen door duurzame alternatieven. Veel plastic wegwerpartikelen, zoals wattenstaafjes, zullen vanaf juli 2021 in heel Europa verboden zijn. Wij raden je aan ons artikel te lezen over alternatieven voor wegwerpproducten en over hoe zelf vochtige doekjes te maken om meer over dit onderwerp te vernemen. 

Als het op verzorgingsproducten aankomt, is eenvoud koning! Eenvoud in het aantal producten en ook in hun samenstelling. Je kan vertrouwen op verschillende keurmerken om je te leiden bij je keuze van zepen en shampoos zonder bewaarmiddelen, parfum en kleurstoffen ... maar zoals heel vaak geldt: hoe eenvoudiger, hoe beter voor de gezondheid. 

Als je bovendien volledig zero afval wilt gaan, dan zullen vaste of in het groot verpakte producten de beste oplossing vormen! Zie hierover ons artikel over lichaamsverzorging in zero-afvalmodus.

Je moet ook weten dat het nutteloos is om verschillende soorten producten te verzamelen zoals balsem, olie of vochtinbrengende crème, specifieke reinigingsproducten ... Die producten zijn niet altijd nodig en het gebruik ervan kan worden uitgesteld. 

Babyshampoo is bijvoorbeeld pas nuttig na enkele maanden en het schoonmaken van de kleine billetjes kan gewoon gebeuren met water en een washandje, zoals aanbevolen door de ONE.

Smakelijk!

Naarmate het kindje groeit doen de potjes babyvoeding hun intrede. Door voor zelfgemaakte voeding te kiezen, weet je wat erin zit en je kunt alle ingrediënten in bulk kopen.

Het is waar dat het meer tijd kost. Maar het is goed voor de gezondheid van de baby en voor de planeet. Om de tijd optimaal te benutten kun je het beste meerdere porties van tevoren bereiden en deze in glazen potjes bewaren in de koelkast (maximaal 24 uur) of in de vriezer. Vul ze niet tot de rand (2-3 cm vrij is genoeg) en laat ze ontdooien in de koelkast.

De kers op de taart is dat het ook minder duur is!

Een huisgemaakt en biologisch potje: wortel, rijst en kip (2 x 200 g) Klein potje uit de winkel: wortel, rijst en kip (2 x 200 g)
€ 1,57 € 3,09

Bron: écoconso, 2019.

Als je een ‘speciale keukenrobot’ voor babyvoeding wilt, denk er dan aan deze tweedehands te kopen!

Tweedehandse basiskeukenrobot, type Babycook Nieuwe basiskeukenrobot, type Babycook
Vanaf € 15 € 149

Bron : écoconso, 2019.

Borstvoeding en/of zuigfles

Borstvoeding wordt sterk aanbevolen door de WGO en is uiteraard de beste oplossing, zowel voor de baby als voor de planeet. De glazen versie van een zuigfles is zwaarder dan de plastic versie, maar het is de gezondere versie. Je vermijdt het risico op het overbrengen van schadelijke stoffen die in de plastics zitten. Als je weet dat sommige van deze stoffen hormoonverstorende stoffen zijn en dat plastic babyflessen plastic microdeeltjes afgeven (Microplastic release from the degradation of polypropylene feeding bottles during infant formula preparation - Nature Food, 2019 - en), dan kun je beter voor glas kiezen!

Aarzel niet om glazen flessen te beschermen met een beschermhoes. Ze zijn verkrijgbaar in de handel of kunnen zelf worden gemaakt. Het voordeel van glazen flessen is ook hun lange levensduur, waardoor je ze gemakkelijk van familie of tweedehands kunt krijgen.

Siliconen flessenhoezen, stoffen of van wol gemaakte bescherming.

Glazen tweedehandsfles 240 ml Nieuwe plasticfles 240 ml Nieuwe glazen fles 240 ml
Vanaf € 2 Vanaf € 7 Vanaf € 13

Prijzen van verschillende babyflessen. Bron: écoconso (2019)

Geef voor de flessenspeen en voor het tutje de voorkeur aan natuurrubber, dat ecologischer is dan silicone. Het bruine rubber is zachter en moet, zoals elke speen, van tijd tot tijd worden vervangen. Het is geschikt voor iedereen behalve kinderen die allergisch zijn voor latex.

De sterilisator?

De zuigfles en toebehoren (speen, klemring, sluitplaat en dop) moeten alleen vóór het eerste gebruik worden gesteriliseerd. Voor premature zuigelingen en zuigelingen met een kwetsbaarder immuunsysteem wordt aanbevolen de apparatuur te steriliseren tot 3 maanden of zoals geadviseerd door de arts. Het is niet nodig te investeren in een sterilisator. Dompel de uitrusting 20 minuten lang volledig onder in een pan met kokend water en klaar is kees! 10 minuten is genoeg om de spenen te steriliseren.

Bordjes van plastic en bamboe

De ONE raadt aan te kiezen voor vaatwerk van glas, roestvrij staal of aardewerk om elke overdracht van chemische stoffen zoals bisfenol, ftalaten enz. te vermijden. Kind & Gezin beveelt ook glas aan voor flessen. Roestvrij staal en aardewerk zijn duurzaam, anders dan plastic dat met de tijd de neiging heeft te barsten en geuren op te nemen. Roestvrij staal heeft ook het enorme voordeel dat het niet breekt.

Als je toch plastic vaatwerk moet gebruiken, vermijd dan dat heet, vet of zuur voedsel in contact komt met het plastic, ook al is het voedselveilig. Dit bevordert de overdracht van plastic in voedsel (zoals microverontreinigende stoffen).

Wees vooral voorzichtig met melamine, een harde kunststof die vaak wordt gebruikt voor picknick- en campingvaatwerk. Deze mag niet in contact worden gebracht met heet voedsel (meer dan 70°C). Melamine is een potentieel kankerverwekkende stof die de ontwikkeling van nierstenen bevordert. Dit geldt ook voor zogeheten ‘bamboe’. Als je de structuur van de bamboe niet kunt zien (een beetje zoals hout), is het hoogstwaarschijnlijk een mengsel van melamine en bamboe, wat vaak slechter is dan melamine alleen! Het werd verboden in februari 2021(FAVV), dus opgepast!

Hier vind je al onze tips over de recipiënten die je het beste kunt gebruiken voor bulk.

En niet te vergeten …

Hoe kies je voorwerpen en toestellen die lang meegaan?

In het algemeen is het beter om geconnecteerde en draadloze apparaten te vermijden. Het is aangeraden te kiezen voor veelzijdige toestellen en ervoor te zorgen dat de ‘verbruiksgoederen’ gemakkelijk in andere merken gevonden kunnen worden.  Wij vertellen je er meer over op onze pagina over producten met een lange levensduur.

Welk type luier kiezen? Wasbaar of ecologisch?

De keuze van luiers is ook belangrijk. Met een gemiddelde van 5 luiers per dag, en van 4.500 tot 6.000 luiers tot de fase van het zindelijk worden, hebben luiers een aanzienlijke impact op het milieu. Het ideaal is om te beginnen met een collectie wasbare luiers

Het goede nieuws is dat er veel verschillende modellen zijn. Voor meer informatie over wasbare luiers en herbruikbare (en zelfs zelfgemaakte) doekjes, zie ons artikel ’Ik kies voor herbruikbare artikelen’ en de websites van de ONE en van Kind & Gezin.  

Als je kiest voor de wasbare luierformule moet je weten dat er in Brussel verhuur- en wasserijdiensten bestaan, zoals Ecotribu Mamzelle ColibriDropizPetite Marmite of bebeco.be. Wat de verkoop betreft is het eerder leschouxverts.be (dat is gefuseerd met L'écoquelicot), , YumanBébécoNature & DécouvertesMamzelle Colibricouches-lavables.beSebio.beEcoterre.beClubminime.be. Bovendien bieden sommige gemeenten (zoals Etterbeek) een premie aan voor wasbare luiers. Informeer je dus goed!

Als ze niet wasbaar zijn, blijf dan de voorkeur geven aan de meer ecologische luiers. Die zijn gedeeltelijk gemaakt van hernieuwbare grondstoffen, zoals natuurlijke cellulose, die gebaseerd is op maïs- of houtzetmeel. Fabrikanten vervangen plastics door bioplastics, die vaak worden gemaakt van maïszetmeel, een hernieuwbare hulpbron. Tenslotte zijn ze vaak gegarandeerd vrij van latex, parfum, zware metalen en chemische residuen en zijn ze niet chloorgebleekt.

Ze zijn echter niet volledig composteerbaar of biologisch afbreekbaar en wij herinneren eraan dat zij niet worden meegenomen bij de inzameling van organisch afval. Ze moeten dus in de witte zak.

Er zijn enkele recyclageprojecten in België, maar die moeten nog verder worden ontwikkeld. In Wallonië worden wegwerpluiers niet meer teruggenomen wegens de bijna systematische aanwezigheid van plastics in hun samenstelling.

Om je te helpen bij de keuze van wegwerpluiers kan deze gids, waarin een aantal in Frankrijk verkrijgbare merken worden vergeleken, misschien interessant zijn.

Getuigenis

Nadège, zero-afvalmama

Is de geboorte een goed moment om voor zero afval te gaan?

Absoluut! Dit is vaak een moment van bewustwording, waarop we meer gaan denken in termen van gezondheid bijvoorbeeld. Eerlijk gezegd deden we thuis al heel wat zero-afvaldingen vóór de komst van onze kinderen, en we zijn gewoon op de ingeslagen weg verdergegaan: herbruikbare doekjes, zelfgemaakte puree en papjes, vers fruit dat we zelf snijden en dat we in een herbruikbare doos meenemen op wandelingen ... Wat we niet in bulk kunnen vinden kopen we in grote verpakkingen (we zijn dol op nicnacjes!) Borstvoeding vermijdt bovendien een hoop afval (blikken, poederdosissen, plastic waterflessen). Het is de meest ‘korte keten’ en het is veel zuiniger.

Heb je veel cadeaus gekregen toen je kinderen werden geboren?

Voor onze dochter hebben we bijna alles tweedehands gekocht. Verzorgingsspullen in tweedehandswinkels, babyuitzet, speelgoed, boeken in tweedehandswinkels en veel online op 2dehands.be en Marketplace. Wij hebben de meeste kleding gekregen om verder door te geven of geleend en wij hebben veel kleding gerecupereerd via geefgroepen op sociale media of de gemeentelijke geefwinkel. 
Omdat we al goed uitgerust waren stelden we in plaats daarvan een online geboortelijst (Kadolog) voor waarmee men kan bijdragen aan onze aankopen, of diensten en tijd kan aanbieden, zoals een boom planten voor hun geboorte, enkele uren babysitten of een bijdrage voor een groter nuttig geschenk. 
We konden alles nog gebruiken bij de geboorte van ons tweede kind, en nu we het niet meer nodig hebben kunnen we het weer op tweedehandssites zetten of naar de geefwinkel brengen. De cirkel is rond!

Heb je nutteloze geschenken gekregen? 

Ja, natuurlijk! We kregen bijvoorbeeld een fiets voor de verjaardag van onze dochter zonder dat dit met ons werd overlegd. Hij paste niet, dus heeft ze hem nooit gebruikt! Uiteindelijk kochten we een geschiktere tweedehandsfiets, die later ook door onze zoon gebruikt kan worden. Om ongepaste geschenken te vermijden geef je vrienden en familie best de raad ’even navragen’ . Dat is de beste manier om te weten te komen of het geschenk geschikt is en zal worden gebruikt. 

Wat heeft je het meeste geholpen?

Met stip op één: wat we konden lenen! Kleding, accessoires maar ook een set wasbare luiers die we 4 maanden konden gebruiken. De crèche wilde er helaas niet mee werken en daarom moesten we stoppen. Dat is een kleine nederlaag voor mij, maar we gaan door met de rest. Voor kleren vereist lenen iets meer logistiek om de kleren (in goede staat!) aan de juiste persoon terug te bezorgen. Maar we hoefden niets te kopen, wat op zich al ongelooflijk is.

Nog specifieke moeilijkheden?

Weerstaan aan marketing en gemak. Het is eerlijk gezegd gemakkelijker om een compleet nieuwe kamer te kopen door in een catalogus te bladeren. Die is beschikbaar en je hoeft niet te ‘vechten’. Maar dan had ik niet de voldoening gehad om materiaal in perfecte staat te vinden tegen een onvergelijkbare prijs. Het kost tijd en zoekwerk, maar het is de moeite waard!

Datum van de update: 14/04/2022