Welke impact hebben grotere en zwaardere wagens in het Brussels Gewest en welke maatregelen zijn mogelijk?

Het zwaarder en groter worden van wagens brengt de doelstellingen van het Brussels Gewest op het vlak van verkeersveiligheid, levenskwaliteit in de stad, sociale rechtvaardigheid en respect voor het leefmilieu in het gedrang. Leefmilieu Brussel en Brussel Mobiliteit hebben zich over dit vraagstuk gebogen in een diepgravende studie op basis van een literatuurstudie, eigen statistische gegevens en overleg met experts van verschillende Brusselse administraties en het maatschappelijk middenveld.

De studie kadert ook in het Lucht-Klimaat-Energieplan (.pdf), dat oproept tot een herziening van de beleidsmaatregelen om de trend naar zwaardere voertuigen tegen te gaan, en het Gewestelijke Mobiliteitsplan, o.a. wat betreft de doelstellingen voor de verkeersveiligheid.

Welke impact hebben zwaardere wagens op de sociale en milieudoelstellingen van het Brussels Gewest?

De zwaarder worden van het wagenpark heeft in een stedelijke gebied een impact op:

• De luchtkwaliteit. Om de uitstoot van fijn stof door het wegverkeer verder te verminderen, is het belangrijk om ook de 'niet-uitlaatemissies' te beperken (slijtage van banden, remblokken, wegdek enz.). Deze emissies zijn onafhankelijk van het type motorisatie en zijn sterk gecorreleerd met het voertuiggewicht.
   
• De klimaatdoelstellingen. Bij diesel- en benzinewagens heeft de toename van het gewicht de daling van de CO­₂-uitstoot - dankzij de verbeterde motorprestaties - vrijwel tenietgedaan. Ook bij elektrische wagens vermindert het hogere gewicht de energie-efficiëntie.
   
• Het gebruik van grondstoffen. Deze is hoger bij de productie van zwaardere voertuigen. Dit leidt er ook toe dat een zwaarder voertuig in de productiefase meer CO₂-uitstoot veroorzaakt dan een lichter voertuig.
   
• Terwijl de kans om ernstig gewond te raken of te overlijden afneemt voor de inzittenden van een zwaarder voertuig, neemt ze toe voor de tegenpartij, zowel kwetsbare weggebruikers (voetgangers, fietsers, motorrijders) als inzittenden van een lichtere wagen.
   
• De openbare ruimte. Terwijl het modale aandeel van de wagen en het wagenbezit per huishouden in Brussel dalen, nemen wagens steeds meer openbare ruimte in. De bredere wagens belemmeren bovendien het recreatieve gebruik van de openbare ruimte en de vergroeningOpzettelijke handeling die tot doel heeft vegetatie in groenarme zones in te voeren. hiervan, noodzakelijk voor klimaatadaptatie.
   
• De betaalbaarheid van elektrische wagens. Zwaardere en grotere voertuigen zijn duurder in aanschaf en gebruik. Juist dit marktsegment wordt door de auto-industrie bevoordeeld, ten koste van het aanbod van lichtere, meer betaalbare wagens. Dit speelt in het bijzonder op de markt van de elektrische wagens.

Welke mogelijkheden zijn er om de toename van het gewicht van het wagenpark in Brussel te beperken?

let op de negatieve impact van het zwaardere wagenpark is het belangrijk om de ontwikkeling ervan af te remmen en tegelijk wagens te promoten die beter geschikt zijn voor een stedelijke omgeving.

Een reeks mogelijkheden is geïdentificeerd, waaronder :

• De aanpassing van de verkeersbelastingen: het zou raadzaam zijn om in plaats van het huidige pk-criterium een gewichtscriterium in te voeren. Dit zou moeten gelden voor zowel wagens met verbrandingsmotor als voor elektrische wagens, weliswaar met een extra marge voor elektrische wagens en op een progressieve manier.
   
• Parkeerbeleid: verschillende Europese steden gebruiken hun parkeerbeleid om zware en grote voertuigen te ontmoedigen door de parkeertarieven afhankelijk te maken van de massa of de omvang.
   
• Zone zonder zware wagens: een verbod voor de zwaarste wagens, binnen een bepaalde perimeter.
   
• Bedrijven aansporen om de massa van hun wagenpark te verminderen: via bedrijfsvervoerplannen een nieuwe verplichte maatregel kunnen opleggen om het gewicht van bedrijfswagens te beperken.
   
• Samenwerking op gewestelijk, federaal en Europees niveau: in het bijzonder voor de hervorming van de belasting op leasewagens of om veranderingen in de Europese wetgeving teweeg te brengen.
   
• Verbod op reclame: het aan banden leggen van reclame in de openbare ruimte voor zware en grote wagens.

Hoe heeft deze ontwikkeling zich voortgezet?

De cijfers in de studie zijn van eind 2023. Aan de hand van de nieuwste gegevens van eind 2025 zien we dat de trend van verzwaring verder is voortgezet:

• Tussen 2013 en 2025 is de massa van de nieuw ingeschreven wagens in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest toegenomen met 14% voor privéwagens en met 20% voor wagens ingeschreven door bedrijven (tussen 2013-2023 was dit respectievelijk +10% en +17%).
   
• De verzwaring is zichtbaar bij alle motorisaties: benzine + 19%; diesel +6%; elektrisch +4%; “alternatief” (met name hybride) +13%. Dit betreft de periode 2013-2025, alleen bij elektrische wagens is beginjaar 2019 genomen omdat voor die tijd nog weinig inschrijvingen waren.
   
• Door verhuizing van leasebedrijven naar Vlaanderen is het aandeel van de (zwaardere) leasewagens in de inschrijvingen sterk verminderd (dit betekent echter niet dat er minder in Brussel rondrijden).
   
• Het aandeel elektrische wagens binnen de nieuwe inschrijvingen is toegenomen tot 28% in 2025 (was 25% in 2023).
   
• Het aandeel “SUVs” binnen de nieuwe inschrijvingen is verder toegenomen, tot 62% (in 2023 was dit nog 55%).

(Bron cijfers: Ecoscore, 2026)