De transitie zal niet plaatsvinden zonder het engagement van de burgers, ondernemingen en overheden. Ze vereist samenhang, solidariteit en gecoördineerde acties.
Een hoogtepunt van dit proces is de goedkeuring van het Brussels Sociaal Klimaatplan. Omdat de klimaattransitie alleen kan slagen als ze ook rechtvaardig en solidair verloopt, met concrete maatregelen om de Brusselse gezinnen te begeleiden.
Onze ambitie? Een Brussel dat solidairder is, waar iedereen vrijer kan ademen en dat gericht is op de toekomst.
In de kijker
Brussels Sociaal Klimaatplan
Bovenal een rechtvaardige transitie
Geen klimaattransitie zonder sociale rechtvaardigheid. De regering van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest heeft daarom aan Leefmilieu Brussel gevraagd om tegen 2027 een Sociaal Klimaatplan uit te werken. Dit plan moet de meest kwetsbare gezinnen beschermen tegen de toekomstige stijgingen van de energie- en brandstofprijzen, die worden verwacht bij de invoering van het nieuwe Europese ETS2-systeem voor de handel in CO2-emissierechtenDocument dat het mogelijk maakt een aantal verontreinigende stoffen uit te stoten in ruil voor financiële bijdragen. Dat document past in een systeem voor de bestrijding van broeikasgassen, waarbij vergunningen uitgegeven worden voor de uitstoot van een vast quotum van broeikasgassen, die, indien ze niet direct gebruikt worden, verhandeld kunnen worden tussen ondernemingen (en eventueel landen).. Om dit plan op te stellen, organiseerde Leefmilieu Brussel een breed overleg waaraan meer dan 61 Brusselse actoren uit de non-profitsector, de Raad voor het Leefmilieu, Brupartners en de Gewestelijke Mobiliteitscommissie deelnamen. Samen bedachten ze een reeks concrete maatregelen om ervoor te zorgen dat bij de transitie niemand vergeten wordt.
Steunmaatregelen
Op 3 juli 2025 zette de vorige Brusselse Regering een belangrijke stap vooruit door akkoord te gaan met een eerste lijst van maatregelen voor het Brusselse luik van het Sociaal Klimaatplan:
- renovatieondersteuning voor gezinnen in de vorm van voorgefinancierde premies en renteloze leningen
- specifieke steun voor kwetsbare micro-ondernemingen via premies en leningen tegen verlaagd tarief
- duurzame mobiliteitstesten: het uittesten van deelfietsen tegen verlaagd tarief, het uittesten van het openbaar vervoer en van gedeelde mobiliteitsoplossingen, telkens met persoonlijke begeleiding
Deze maatregelen helpen om de klimaatdoelstellingen van het Brussels Gewest te realiseren en zorgen ook voor meer sociale rechtvaardigheid.
De laatste rechte lijn werd intussen ingezet: de definitieve versie van het Sociaal Klimaatplan zal in de loop van 2026 worden goedgekeurd. En ook de financiering volgt: op 6 oktober 2025 legde het Overlegcomité de verdeelsleutel vast voor de middelen uit het Europees Sociaal Klimaatfonds. In totaal zal meer dan 232 miljoen euro beschikbaar zijn om de steunmaatregelen uit te rollen voor de meest kwetsbare gezinnen en micro-ondernemingen.
Het Sociaal Klimaatplan: hoogtepunten
Kernacties
-
Een jaarverslag dat aansluit bij onze waarden
Sinds een aantal jaar zet Leefmilieu Brussel zich in voor de ontwikkeling van een sobere, inclusieve en ethische IT-aanpak. Die aanpak werd in 2024 beloond met het Sustainable IT-label niveau 2.
De aanpak komt nu ook terug in het ontwerp van dit jaarverslag:
- Een duidelijke, leesbare structuur met lijstweergaven voor een goede toegankelijkheid.
- Een eenvoudige navigatie en een beknopte boomstructuur om de leesduur te beperken.
- Een inhoud die is afgestemd op de gebruikers met beknopte teksten en beperkte niet-essentiële functionaliteiten (zoals plug-ins, interactieve kaarten, formulieren, achtergrondvideo's in loop enz.).
- Een sober, minimalistisch ontwerp met media aangepast aan de schermgrootte en minder afbeeldingen.
- Technische en ergonomische keuzes die een goed gebruik van het platform mogelijk maken, terwijl de gebruikte hulpbronnen worden beperkt.
-
Interne personeelsmobiliteit krijgt prioriteit
Omwille van de moeilijke budgettaire context in het Gewest, beperkt een aanwervingsstop voor contractuele ambtenaren sinds 1 december 2023 de aanwerving van nieuwe medewerkers door de Brusselse administraties. Om die uitdaging het hoofd te bieden, mobiliseert Leefmilieu Brussel haar interne middelen via interne vacatures die deels of geheel openstaan voor haar personeelsleden. Voor de teams is dit een kans om op professioneel vlak te evolueren, nieuwe competenties te verwerven en synergieën te versterken. Voor de organisatie bevordert dit het behoud van talent en worden tegelijkertijd de rekruteringskosten beperkt.
Uitzonderingen voor de continuïteit van de openbare dienstverlening
Bepaalde essentiële openbare functies – zoals tuiniers en tuiniersters, parkwachters en parkwachtsters of andere kritieke functies – kunnen bij uitzondering extern worden ingevuld na goedkeuring door de Brusselse minister van Begroting om de continuïteit van de openbare dienstverlening aan de Brusselaars te verzekeren.
Onze acties in 4 thema's
Onze hoofdstad staat voor tal van uitdagingen om uw levenskwaliteit te vrijwaren, om te zorgen voor goede luchtkwaliteit, rustige wijken en stedelijke voorzieningen aangepast aan de behoeften en het welzijn van iedereen.
Levenskwaliteit: 5 belangrijke projecten
-
De vernieuwde Gulliver in het Georges HenriparkLees meer over de werkenDe houten reus in de speeltuin van het Georges Henripark is helemaal vernieuwd, na 10 maanden werken. Gulliver werd het slachtoffer van een houtetende schimmel die hem van binnenuit had aangevreten. Hij onderging een metamorfose dankzij een eenvoudige keuze: hergebruik in plaats van vervanging. De nieuwe kolos werd vervaardigd uit een honderdjarige, zieke eik die om gezondheidsredenen in het Ten Reukenpark werd gekapt. Het hout hoefde slechts 7,5 km vervoerd te worden en de transformatie werd uitgevoerd door de teams van Leefmilieu Brussel. Een reconstructie die lokaal, duurzaam en trouw aan de geest van de locatie verliep.
-
Noisemonitoring: volg geluidsniveaus in realtimeGa naar de websiteHoe kunnen we het geluidsniveau van lawaai beoordelen, of het nu afkomstig is van wegverkeer, spoorverkeer, luchtverkeer of algemene omgevingsgeluiden? Bezoek het platform Noisemonitoring.brussels dat – bijna in realtime, 24 uur op 24 en 7 dagen op 7 – de geluidsmetingen weergeeft die worden geregistreerd door een netwerk van meetstations verspreid over het Brusselse grondgebied. Op deze website kunt u meteen het geluidsniveau per meetstation bekijken en de resultaten over verschillende periodes analyseren, zodat u het effect van de maatregelen ter bestrijding van geluidsoverlast kunt beoordelen.
-
Gevaarlijke pesticiden: wat verandert er in Brussel?Ontdek de nieuwe regelsSinds 1 augustus 2025 gelden er nieuwe regels voor de verkoop, de opslag en het gebruik van pesticiden in het Brussels Gewest. Alleen producten die worden erkend als producten met een 'laag risico' zijn voortaan nog toegestaan. Het doel is om de gezondheid en het leefmilieu te beschermen met een zero pesticiden-beleid.
Bij niet-naleving kunnen controles leiden tot processen-verbaal voor inbreuken en/of het opleggen van sancties. Leefmilieu Brussel heeft al verschillende dossiers geopend.
-
Dierenwelzijn: opleidingen om actie te kunnen ondernemenBekijk onze opleidingsdagenSinds 2021 organiseert Leefmilieu Brussel elk jaar 6 gratis opleidingen over dierenwelzijn voor vrijwilligers, professionals uit dierenasielen en actoren uit de sector. Iedereen kan deelnemen aan een basiscursus en andere afwisselende opleidingen over specifieke thema's of diersoorten. Sinds 2024 kunnen de parkopzichters en de gemeenschapswachten specifieke modules volgen. Het doel is om te voldoen aan de verplichtingen rond permanente vorming en de kennis en het bewustzijn rond dierenwelzijn te versterken, zowel in de praktijk als op het terrein.
-
PFAS-verontreiniging: beter voorkomen, beter informerenMeer info over PFAS-beheerIn juni werd op de site van het bedrijf SICLI PFAS-verontreiniging vastgesteld tijdens een bodemonderzoek naar aanleiding van de vernieuwing van zijn milieuvergunning. Na het faillissement van het bedrijf en de stopzetting van de analyses heeft Leefmilieu Brussel samen met de gemeente Ukkel het beheer van het dossier overgenomen. Rond de site werden stalen genomen om een aantal risico's uit te sluiten, met name voor het drinkwater. Sindsdien heeft Leefmilieu Brussel haar procedures herzien om een snelle reactie, noodmaatregelen en gepaste informatie aan de overheid en de buurtbewoners te verzekeren.
-
Andere thema's- Be.SHARE: een grote stap vooruit voor de energietransitie
- Het bedrijfsvervoerplan: een bemoedigende vooruitgang voor de mobiliteit
- ...
- Shifting Economy Day, het belangrijkste evenement voor de economische transitie
- Operatie Recyclage: minder afval op school
- ...
- Operatie Re-creatie: 19 speelplaatsen worden groener
- LIFEB4B: meer biodiversiteit in het Brussels Gewest
- ...
Zero koolstof: focus op 5 kernacties
-
Be.SHARE: een grote stap vooruit voor de energietransitieOntdek het Be.SHARE-projectHet Europese project Be.SHARE, een lagetemperatuurnetwerk voor verwarming en koeling, ging in oktober 2025 van start in de Noordwijk. Na een eerste geothermische proefboring worden meer dan 100 extra boringen bestudeerd in het Maximiliaanpark en de Simon Bolivarlaan. Met de steun van Leefmilieu Brussel en 5 partners – Sibelga, Vivaqua, het bedrijf Karno, de Vrije Universiteit Brussel (VUB) en de vzw Convivence – zal Be.SHARE vanaf 2029 kantoren en woningen, waaronder die van 201 kwetsbare gezinnen, voorzien van warmte en koelte.
-
Het bedrijfsvervoerplan: een bemoedigende vooruitgang voor de mobiliteitBekijk het recentste BVP-verslagIn het Brussels Gewest moeten bedrijven met meer dan 100 werknemers om de 3 jaar een bedrijfsvervoerplan (BVP) opstellen. De editie 2024-2025 bevestigt dat de transitie naar duurzamere vervoerswijzen zich voortzet. Er is een duidelijke daling van het gebruik van de auto ten voordele van andere vervoermiddelen, voornamelijk de fiets. Bij de Brusselse werknemers is het gebruik van de fiets spectaculair toegenomen: het aandeel van de fiets is sinds 2011 verdrievoudigd. Pendelaars daarentegen zorgen vandaag voor het grootste deel van de verplaatsingen met de auto.
-
De EPB-hervorming: geoptimaliseerde berekeningsmethodes en certificatenMeer informatie over EPBIn maart 2024 keurde het Brussels Hoofdstedelijk Gewest ambitieuze doelstellingen voor de energieprestaties van gebouwen (EPB) goed, zoals de uitbreiding van het EPB-certificaat naar alle woningen en de verplichting om de klassen F en G tegen 2033 te renoveren.
In deze context keurde de Brusselse Regering op 3 juli 2025 een EPB-hervorming goed. Die hervorming heeft tot doel om:
- de berekeningsmethodes te harmoniseren
- de rol van erkende professionals te versterken
- de kwaliteit van de EPB-certificaten te verbeteren
Deze besluiten zullen in werking treden met de nieuwe, unieke software voorzien voor 2027.
-
RenoClick: een springplank naar duurzame openbare gebouwenMeer informatie over RenoClickIn Brussel zijn gebouwen verantwoordelijk voor 56% van de uitstoot van broeikasgassen en 73% van het energieverbruik. Om tegen 2050 koolstofneutraal te zijn, is de renovatie ervan dus cruciaal en moet de overheid het goede voorbeeld geven door de energieprestaties van haar gebouwenpark te verbeteren conform de RENOLUTION-strategie. Het RenoClick-programma helpt beheerders van openbare gebouwen om aan hun gewestelijke verplichtingen te voldoen. Een partnerschap tussen Leefmilieu Brussel en Sibelga biedt hen toegang tot een uniek loket met gratis diensten om de renovatie van hun gebouwen te versnellen.
-
De Materialenkaai: renovatie van industrieel erfgoedOntdek de MaterialenkaaiDe Materialenkaai, een park gelegen tussen het Saincteletteplein en het Redersplein dat eind 2024 door Beliris werd ingehuldigd, werd in 2025 verder gerenoveerd. Leefmilieu Brussel renoveerde er het voormalige Ackermans-magazijn, waar vroeger materialen werden opgeslagen en getransporteerd. Dit gebouw herbergt voortaan de lokalen van de parkwachters en parkwachtsters en een horecaruimte. Een moderne aanbouw, die symbool staat voor een vuurtoren in de haven, biedt plaats aan openbare toiletten, waaronder een toilet voor personen met beperkte mobiliteit, en technische lokalen. Zo koppelt de site stedelijke recreatie aan de heropwaardering van het Brusselse erfgoed.
-
Andere thema's- De vernieuwde Gulliver in het Georges Henripark
- Noisemonitoring: volg geluidsniveaus in realtime
- ...
- Shifting Economy Day, het belangrijkste evenement voor de economische transitie
- Operatie Recyclage: minder afval op school
- ...
- Operatie Re-creatie: 19 speelplaatsen worden groener
- LIFEB4B: meer biodiversiteit in het Brussels Gewest
- ...
Circulaire economie: 4 onderwerpen om te ontdekken
-
Shifting Economy Day, het belangrijkste evenement voor de economische transitieLees meer over de Shifting Economy Day 2025De Shifting Economy Day is de jaarlijkse afspraak in het Brussels Gewest om bedrijven te begeleiden naar een duurzame economie. Deze belangrijke dag biedt in korte tijd een geactualiseerd overzicht van het regionaal en supraregionaal kader en de diversiteit van de hoofdrolspelers in dit ecosysteem. Het succes van de editie 2025, met 250 deelnemers, laat zien dat de circulaire economie in Brussel volop in beweging is, zelfs in de dagelijkse praktijk. De bedrijven van de Shifting Economy blijven vooruitgaan!
-
Operatie Recyclage: minder afval op schoolOntdek de acties van Operatie RecyclageOperatie Recyclage begeleidt de Brusselse scholen om afval te verminderen, beter te sorteren en scholen properder te houden. Dit proefproject van Leefmilieu Brussel, ondersteund door Fost Plus, steunt op de onderwijsnetten. Zij nemen pedagogische adviseurs in dienst die opgeleid zijn in afvalbeheer om het schoolpersoneel te ondersteunen. Na een 1e jaar zijn de resultaten er al: 67 scholen blijven zich inzetten voor het project en hebben hun restafval met 18% verminderd. Ze hebben nog 2 schooljaren de tijd om de doelstelling van 75% afvalvermindering te halen.
-
Duurzame overheidsaankopen eenvoudiger makenOntdek de voordelen van de aankoopcentralesLeefmilieu Brussel biedt al meer dan 10 jaar 2 aankoopcentrales aan voor Brusselse overheidsinstanties: een eerste voor kantoorbenodigdheden en papierwaren, een tweede voor de operationele leasing van elektrische voertuigen. Het doel is om overheidsdiensten te ondersteunen bij hun transitie door duurzame aankopen te vergemakkelijken. Door de procedures voor openbare aanbestedingen te vereenvoudigen, bieden deze centrales toegang tot vooraf geselecteerde leveranciers en competitieve tarieven. Zo verbeteren ze zowel de ecologische als de maatschappelijke impact terwijl ze perfect inspelen op de behoeften van de overheidsinstanties.
-
Professioneel Afvaltraject: de gids om uw afval eenvoudig te beherenOntdek het afvaltraject voor professionalsWettelijke verplichtingen, verschillende afvalstromen, diverse betrokken partijen ... Afvalbeheer is een echte uitdaging voor bedrijven, winkels, scholen en overheidsinstellingen in Brussel. Het Professioneel Afvaltraject helpt hen om het overzicht te bewaren: het vereenvoudigt de procedures, optimaliseert de inzameling, verlaagt de kosten, verbetert het sorteren en helpt voldoen aan de voorschriften. Van preventie tot valorisatie: het Professioneel Afvaltraject bundelt de belangrijkste acties en praktische hulpmiddelen (fiches met advies, checklists, kant-en-klare tools enz.) om u te helpen doeltreffender te zijn in uw dagelijkse activiteiten.
Natuur in de stad: 4 innovatieve projecten
-
Operatie Re-creatie: 19 speelplaatsen worden groenerBekijk de voortgang van het projectDe Operatie Re-creatie, een initiatief van Leefmilieu Brussel in samenwerking met perspective.brussels, tovert de speelplaatsen van 19 Brusselse scholen om tot groene, inclusieve speelruimtes die openstaan voor de buurt. In 2025 breidt het project zich uit: na de 4 afgewerkte scholen van vorig jaar, werden er dit jaar 7 nieuwe speelplaatsen voltooid. Zo werden ondertussen meer dan de helft van de in 2022 geselecteerde scholen aangepakt. En er is ook goed nieuws voor de toekomst: dankzij Europese EFRO-financiering kunnen tegen 2029 minstens 6 extra scholen begeleid worden.
-
LIFEB4B: meer biodiversiteit in het Brussels GewestLees meer over het LIFEB4B-projectLIFE Belgium for Biodiversity (LIFEB4B) beschermt en herstelt de biodiversiteit in België. Leefmilieu Brussel stuurt het project aan op Brussels niveau. In 2024 keurde de regering al een strategie goed om de beschermde gebieden tegen 2030 uit te breiden. In 2025 werden bovendien 2 gezamenlijke strategieën van Brussel Mobiliteit en Sibelga opgestart die de impact van de straatverlichting in en rond deze gebieden willen beperken. Leefmilieu Brussel past ook geleidelijk de verlichting van haar parken in beschermde gebieden aan.
-
Water, erfgoed en natuur verenigd in het SauvagèreparkLees meer over de restauratiewerkenHet Sauvagèrepark in Ukkel is een pittoreske tuin uit het begin van de 20e eeuw die geklasseerd is als erfgoed. Dankzij een recente restauratie stroomt er opnieuw water door het park. Het watervalletje, een vergeten historisch bouwwerk, kon door grondwerken opnieuw worden blootgelegd en gerestaureerd. De vijver werd opnieuw aangelegd. En de tempel, die bovenop de kunstmatige klif troont, werd ook hersteld. Het resultaat? Het park kreeg zijn historische en landschappelijke samenhang terug, terwijl ook het waterbeheer en de biodiversiteit werden verbeterd.
-
Samen beschermen we het ZoniënwoudWord ook ZoniënvrijwilligerHet Zoniënwoud wordt jaarlijks bezocht door een groot aantal bezoekers dat zich niet altijd bewust is van hun impact op de fauna en flora van het woud. Het woud beschermen is een belangrijke collectieve verantwoordelijkheid. Daarom besloten Leefmilieu Brussel en Stichting Zoniënwoud om een vrijwilligersteam in het leven te roepen. Geëngageerde burgers volgen een opleiding om het bospersoneel te kunnen helpen bij de bescherming van het woud en de bewustmaking van bezoekers. Al 56 burgers voltooiden hun opleiding en zijn nu officieel ‘Zoniënvrijwilligers’.
Kerncijfers 2025
Financiering van het Sociaal Klimaatplan: het Brussels Hoofdstedelijk Gewest zal 10,5% van het Belgische budget ontvangen en 25% van de gewestelijke cofinanciering. Totaal: + 232 miljoen euro.
Het percentage bedrijfsafval dat wordt voorbereid voor hergebruikHergebruik is het behouden van een object om het te hergebruiken zoals het is, eventueel na een voorbereidingsfase voor hergebruik. Voorbeeld: bakstenen worden ontmanteld en hergebruikt voor een nieuwe muur, na te zijn schoongemaakt en gecontroleerd. en recyclageRecyclage is de vernietiging van afval om nieuwe materialen te produceren. Voorbeeld: inert afval wordt vermalen om granulaten te produceren die in wegfunderingen worden gebruikt is gestegen van 31% (2018) naar 40% (2023). Het doel: 60% tegen 2030.
Het Be.SHARE-project voor de energietransitie ontvangt een Europese financiering van +/- 5 miljoen euro op een totaalbudget van 6,25 miljoen euro.
In de voorbije 20 jaar is het aandeel van de Brusselse werknemers van grote bedrijven dat met de auto naar het werk komt, gehalveerd: van 4 op 10 in 2004 naar 2 op 10 vandaag.