Sport voor iedereen in de Brusselse groene ruimten

De studie ‘Ontwikkeling van een algemene strategie voor de herinrichting van sportfaciliteiten in de groene zones’ evalueerde de bestaande sportinfrastructuur en bracht de werkelijke verwachtingen van de gebruikers in kaart. Het resultaat: een sportstrategie werd uitgestippeld. Deze strategie is gebaseerd op lichte en gevarieerde voorzieningen die geïntegreerd worden in de stedelijke omgeving met respect voor het milieu. De doelstellingen van de strategie zijn het versterken van de sociale cohesie, de gezondheid, de actieve vrijetijdsbesteding en de toegankelijkheid ervan voor iedereen.

Een vaststelling: ongelijke en weinig gevarieerde toegang tot sporten in openlucht

In Brussel zijn de openbare sportvoorzieningen nog steeds beperkt: meer dan 80% zijn voetbalvelden, basketbalvelden of petanquebanen. De meeste gebruikers van de sportfaciliteiten in openlucht zijn volwassen mannen. Hierdoor is er weinig diversiteit in de sportbeoefening en zijn bepaalde groepen ondervertegenwoordigd (vrouwen, jonge meisjes, kinderen, senioren en personen met een handicap). Joggen is een uitzondering: het is de enige sport waarbij mannen en vrouwen bijna gelijk vertegenwoordigd zijn.

Kwantitatief gezien is er in 62 van de 145 Brusselse wijken een schrijnend gebrek aan sportvoorzieningen.

De sportas ontplooien: de belangrijkste aanbevelingen van de studie

• sportdynamieken aanmoedigen 
• prioriteit geven aan actie in zones waar er een tekort aan infrastructuur is en het aanbod stimuleren 
• het aanbod en de doelgroepen diversifiëren
• een coherent sportnetwerk uitwerken voor alle niveaus
• sport in de groene ruimten bevorderen 

Een sportstrategie op maat van de Brusselse groene ruimten en hun publiek

Leefmilieu Brussel heeft in samenwerking met perspective.brussels een strategie uitgestippeld voor de ontwikkeling van sport in de gewestelijke groene ruimten, aangepast aan de realiteit op het terrein.

Deze ontwikkeling is gebaseerd op 4 pijlers:

• het versterken van de sociale cohesie en integratie
• het verbeteren van de gezondheid en fysieke conditie
• het aanmoedigen van actieve vrijetijdsbesteding
• het creëren van lokale of gewestelijke sporthubs

De strategie houdt rekening met de sociaaldemografische en omgevingscontext van elke wijk, met bijzondere aandacht voor achtergestelde en onderontwikkelde zones. Het doel is om het aanbod te versterken voor doelgroepen die vaak over het hoofd worden gezien: tienermeisjes, senioren, mensen met beperkte mobiliteit enz.

Er werden al een aantal concrete projecten en initiatieven gelanceerd om de groene ruimten nieuw leven in te blazen, rekening houdend met hun specifieke kenmerken en potentieel. Deze initiatieven zijn opgebouwd rond 3 pijlers.

1. Stadssporten in de parken: gratis initiaties voor iedereen

Het programma ‘Stadssporten in de parken’, dat in 2019 van start ging, keert elke zomer van april tot september terug om het Brusselse publiek kennis te laten maken met een breed scala aan disciplines, waaronder skateboarden, skeeleren, slackline, 3x3 basketbal, parkour, urban dance en BMX. Deze gratis activiteiten worden begeleid door gekwalificeerde instructeurs van sportfederaties en zijn voor iedereen toegankelijk.

Met al 4 edities op de teller heeft het evenement al meer dan duizend kinderen en tieners bereikt. Het doel is om de openbare ruimte open te stellen voor een breder scala aan sportbeoefenaars – meisjes, gezinnen, jongeren, kansarme groepen – en stadssporten zichtbaar, levendig en inclusief te maken.

Er werden ook innovatieve voorzieningen geïntroduceerd:

• 2 parkourspots in het Zennepark en het Park van de lijn 28
• een street basket-terrein in het Zennepark
• een slacklinepark aan het Rood Klooster
• een bikepark aan de Ninoofsepoort
• een urban dance-podium in het Park van de lijn 28
• teqballtafels in het Westpark en het Dauwpark

2. Nieuwe sportfaciliteiten om het aanbod te verbreden

Leefmilieu Brussel voert een aantal grote ontwikkelings- en herinrichtingsprojecten uit om de toegang tot sport in de parken te verbeteren.

Ontdek enkele concrete en ambitieuze voorbeelden van projecten die tussen 2019 en 2025 werden gerealiseerd:

• Kruidtuin
  Deze multifunctionele zone is toegankelijk vanaf de Kruidtuinstraat en combineert spel en sport. Er zijn voorzieningen voor voetbal en basketbal aanwezig – doelen, tribunes, basketborden – en vloermarkeringen voor tennis en volleybal. Een echte verademing voor de kinderen uit een dichtbevolkte wijk met weinig openbare ruimten.
• Georges Henripark
  Een nieuwe sportzone waar voorzieningen voor street basket en een voetbalveld van kunstgras werden aangelegd. Ook de ‘rollerzone’ (voor alle sporten op wieltjes) werd volledig gerenoveerd. In tegenstelling tot een traditioneel skatepark werd deze zone ontworpen voor beginners: zowel op je skeelers, step, loopfiets, kleine fiets als skatebord kun je er terecht.
• Materialenkaai
  Dit park wordt omringd door bomen en is aangelegd rond een brede promenade die langs het kanaal loopt en naar de verschillende recreatiezones leidt. Aan de kant van Sainctelette zijn liefhebbers van fysieke activiteiten welkom op 2 sportterreinen voor street basket en voetbal. Onder de Suzan Danielbrug ligt een skatepark, een van de grootste van België, waar skeeler- en skateliefhebbers terechtkunnen.

De trend wordt voortgezet: er zijn al nieuwe sportfaciliteiten in aanbouw of gepland voor de komende jaren. Deze voorzieningen zullen het bestaande aanbod verrijken met meer ruimte om te trainen, te ontspannen en gezellige momenten te delen.

3. Synergieën ontwikkelen op het terrein: de sleutel tot succes

Om deze faciliteiten het hele jaar door draaiende te houden en ervoor te zorgen dat de sportactiviteiten doorgaan, werden er meer dan honderd parkwachters-animatoren opgeleid door sportaanbieders. Dit is een essentieel onderdeel van de ontwikkeling van sport in de groene ruimten: de teams op locatie kunnen voortaan uiteenlopende sportactiviteiten begeleiden en leiden dankzij workshops, initiaties, teambuildingsessies enz. Zo kunnen de parkwachters en parkwachtsters van het park van de Ninoofsepoort fietsers ondersteunen in het bike park en zijn de teams van het Bonneviepark nu opgeleid om de skaters te begeleiden.

De versterking van het sport- en speelnetwerk in Brussel is ook gebaseerd op een nauwe samenwerking door de jaren heen met een aantal partners, waaronder gepassioneerde sportliefhebbers: de gemeenten, sportfederaties, lokale verenigingen, sportclubs, perspective.brussels en de BGHM, een belangrijke speler in de sociale huisvesting.