Wettelijk kader voor de preventie en bestrijding van geluidshinder

Voertuigen, toestellen, muziek, buren ... Allerlei geluidsbronnen kunnen overlast veroorzaken. Om al die vormen van geluidshinder te beperken, zijn verschillende wetgevingen en maatregelen van kracht die onder de bevoegdheden van verschillende overheden vallen. Ook het Brussels Hoofdstedelijk Gewest is bevoegd voor het bestrijden van geluidshinder op zijn grondgebied.

Europees niveau

Er bestaan een aantal Europese richtlijnen voor de bescherming tegen geluidshinder die de blootstelling aan lawaai in de 25 Europese landen op elkaar afstemmen, in het bijzonder de Richtlijn 2002/49/EG van het Europees Parlement en de Raad van 25 juni 2002 inzake de evaluatie en de beheersing van omgevingslawaai.

De Europese richtlijnen leggen bijvoorbeeld de geluidsemissiewaarden vast voor machines aangedreven door een motor (auto’s, vrachtwagens, landbouwmachines, grasmaaiers, elektrische huishoudapparaten enz.).

Federaal niveau

De criteria die het comfort en de bescherming van de gezondheid van personen definiëren, behoren tot het domein van de volksgezondheid. De normen en regels voor producten die op de markt worden gebracht, en meer bepaald die voor hun geluidsemissiewaarden, vallen dus onder de bevoegdheid van de federale staat.

Gewestelijk niveau

Het Brussels Hoofdstedelijk Gewest is bevoegd voor de kwaliteit van de geluidsomgeving op zijn grondgebied en in publiek toegankelijke plaatsen. De Gewestelijke administratie vervult bovendien ook een adviserende en controlerende rol ten opzichte van de andere overheidsinstanties.

In de strijd tegen geluidshinder wil het Brussels Hoofdstedelijk Gewest een geïntegreerd beleid voeren en zijn actiemiddelen diversifiëren. Het Gewest voorziet in verschillende preventie- en sensibiliseringsmaatregelen. Indien deze niet volstaan, onderneemt het Gewest ook acties op het vlak van wetgeving of stimulansen (het bepalen van normen, voorschriften en premies).

De ordonnantie betreffende geluidshinder en trillingen en haar uitvoeringsbesluiten

De juridische basis voor de acties die het Brussels Hoofdstedelijk Gewest onderneemt inzake geluidshinder is de Ordonnantie van 17 juli 1997 betreffende de preventie van en de strijd tegen geluidshinder en trillingen in een stedelijke omgeving. Deze wetgeving heeft als doel om:

• geluidshinder en trillingen, afkomstig van vaste en mobiele bronnen, te voorkomen
• akoestische bescherming te verzekeren voor bewoonde gebouwen en open ruimten voor privé- of gemeenschappelijk gebruik
• bewoners en gebruikers te beschermen tegen geluidshinder in hun gebouwen

De Brusselse regering keurde daarom 8 uitvoeringsbesluiten goed. Deze besluiten leggen de normen vast voor:

1. vliegtuiglawaai
2. lawaai van luchthavens
3. buurtlawaai
4. lawaai van ingedeelde inrichtingen
5. elektronisch versterkt geluid
6. speciale geluidstoestellen (de sirenes van hulpvoertuigen)
7. de controlemethode en omstandigheden voor geluidsmetingen (alsook de artikelen 9, 11, 12, 14 en 15 van het besluit 2022 tot vaststelling van de controlemethode en omstandigheden voor geluidsmetingen)
8. de controlemethode en omstandigheden voor trillingsmetingen (Onbepaald inwerkingtreding)

De milieuvergunning

De milieuvergunningDe milieuvergunning, voorheen 'commodo-incommodo'- exploitatievergunning genoemd, is een document met de technische voorschriften die de exploitant van een installatie (bv. tankstation, drukkerij, stomerij, enz.) moet naleven. De door de administratie vastgelegde voorwaarden zijn bedoeld om de bescherming te waarborgen tegen de gevaren, hinder of ongemakken die een installatie of activiteit direct of indirect kan veroorzaken voor het milieu, de gezondheid of de veiligheid van de bevolking, met inbegrip van personen die zich binnen de grenzen van een installatie bevinden zonder daar als werknemer te kunnen worden beschermd. Meer informatie over de milieuvergunning vindt zijn oorsprong in de Ordonnantie van 5 juni 1997 betreffende de milieuvergunningen. Een milieuverunning is een voorafgaande toelating voor de exploitatie van bepaalde inrichtingen.

Het doel van de milieuvergunning is om bescherming te bieden tegen de gevaren, hinder of ongemakken die bepaalde inrichtingen of activitieten rechtstreeks of onrechtstreeks kunnen veroorzaken voor het milieu, de gezondheid of de veiligheid van de bevolking. Deze bescherming is bedoeld voor zowel de personen die zich in de inrichting bevinden als voor de omwonenden. Voor inrichtingen of activiteiten van een zekere omvang moet ook een milieueffectenstudie worden uitgevoerd.

De milieuvergunning legt onder andere de geluidsniveaus vast die moeten worden gerespecteerd bij de exploitatie van ingedeelde inrichtingen.

De stedenbouwkundige vergunning

De stedenbouwkundige vergunning is een voorafgaande toelating die vereist is voor de bouw, de sloop of de verbouwing van gebouwen. In sommige gevallen is een effectenstudieEvaluatie van de effecten die een project (opbouw van een gebouw, aanleg van een weg, oprichting van een bedrijf, enz.) op het leefmilieu zal hebben. Ze wordt vóór de implementatie van het project uitgevoerd zodat de schade kan worden voorkomen. Een effectenstudie is vereist voor de inrichtingen van klasse 1A, in het kader van een milieuvergunningsaanvraag. Ze moet door een erkende opdrachthouder worden uitgevoerd. Ze wordt bovendien gevolgd door een begeleidingscomité. Een effectenstudie kan ook gevraagd worden in het kader van een stedenbouwkundige vergunningsaanvraag. over de geluidshinder en trillingen vereist.

Het QUIET.BRUSSELS-plan

Het QUIET.BRUSSELS-plan is het plan voor de preventie en bestrijding van geluidshinder en trillingen goedgekeurd door de regering van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest. Het plan beschrijft de strategie en de acties die over meerdere jaren heen ondernomen zullen worden, in overeenstemming met de ordannantie betreffende de strijd tegen geluidshinder en trillingen.

Met het QUIET.BRUSSELS-plan wil het Gewest de levenskwaliteit van zijn inwoners verbeteren door actie te ondernemen tegen lawaai. Het plan heeft als 3 voornaamste doelstellingen:

1. het verminderen van de impact van geluidshinder op de gezondheid
2. stilte toegankelijk maken voor iedereen
3. het behoud van een aantrekkelijke stad

De renovatiepremies

Met de RENOLUTION-premies voor de renovatie van gebouwen voorziet het Gewest financiële steun voor het installeren van geluidsisolatie bij bepaalde soorten werken.

Gemeentelijk niveau

Het is de taak van de gemeenten om hun bewoners te laten genieten van de voordelen van een goed beleid en in het bijzonder van rust in de straten, op openbare plaatsen en in openbare gebouwen.

De gemeentebesturen worden daarom verzocht om, wanneer het tot hun bevoegdheden behoort, vergunningen te verstrekken met exploitatievoorwaarden voor het behoud van een gezonde geluidsomgeving en om te waken over de toepassing ervan. Volgens de gemeentewet kunnen de gemeenten verschillende verordeningen uitvaardigen en geluidsovertredingen bestraffen.