Overslaan en naar de inhoud gaan
Thuispagina professionals van Leefmilieu Brussel
  • Burgers
  • Professionals
  • Onderwijs
  • Blog Burgers
  • Blog Professionals
  • Contact
  • Jobs
  • Over Leefmilieu Brussel
  • Agenda
NL
  • FR
  1. Home
  2. Diensten en aanvragen / Advies en begeleiding
  3. Tools en advies voor waterbeheerprofessionals

Tools en advies voor waterbeheerprofessionals

Hebt u vragen over duurzaam regenwaterbeheer? Wilt u duurzame regenwaterbeheersing integreren in uw bouwproject? Zoekt u meer informatie over de beschikbare technieken voor regenwaterbeheersing? Hebt u hulp nodig bij het integreren van regenwaterbeheer in uw projecten? Op deze pagina voorzien we een overzicht van alle advies en tools over duurzaam waterbeheer waarop professionals een beroep kunnen doen.
  • Water
  • Overstroming
  • Begeleiding
  • Regenwater
10 april 2026

Over hetzelfde onderwerp

Diensten en aanvragen

  • Neem deel aan onze technische middagsessies over waterbeheer
  • De Waterfacilitator: begeleiding van professionals bij regenwaterbeheer

Milieubeheer

  • Duurzaam regenwaterbeheer en Geïntegreerd regenwaterbeheer (GRWB)
  • Water duurzaam beheren in alle fasen van de watercyclus
  • Werking en impact van een overstort

Regelgeving en inspectie

  • Stormbekkens
  • Het regenwater beheren

Regionaal beleid

  • Waterbeheerplan
  • 60 inspirerende projecten voor regenwaterbeheer in de openbare ruimte
  • Wie doet wat voor het waterbeheer in het Brussels Gewest?

Documentatie en tools

  • Overstromingskaarten voor het Brussels Gewest
  • Kaart van de voorbeeldprojecten van GRWB
  • Infiltrasoil

Inhoud

  • FAQ's over geïntegreerd regenwaterbeheer
  • Tools voor geïntegreerd regenwaterbeheer

De professionals uit de bouwsector en de stedenbouwsector worden vandaag geconfronteerd met allerlei nieuwe praktijken die ingang vinden, of ze nu betrokken zijn bij het ontwerp van een bouwproject of de aanleg van een weg, een openbare ruimte, een tuin ...
Ook op het vlak van duurzaam waterbeheer worden nieuwe technieken en praktijken in het leven geroepen. Het Waterbeheerplan 2016-2021 introduceert verschillende maatregelen om een geïntegreerd en globaal antwoord te bieden op alle uitdagingen in verband met waterbeheer. Een van de hoofddoelstellingen van dit plan is het inperken van de effecten van de ondoordringbaarheid en het aanmoedigen van compenserende technieken om het regenwater in het stedelijke landschap te integreren.
Om professionals de kans te geven bij te dragen tot het verwezenlijken van die doelstelling bestaan er verschillende begeleidende maatregelen. We voorzien hier een overzicht van alle advies en tools over duurzaam waterbeheer waarop professionals een beroep kunnen doen.

Waar vindt u advies over duurzaam waterbeheer?

  • FAQ’s over geïntegreerd regenwaterbeheer: hier vindt u het antwoord op enkele vragen en onderwerpen die ons tijdens begeleidingswerk vaak worden voorgelegd.
  • De diensten van de Waterfacilitator zijn vanaf 8 december 2025 opnieuw beschikbaar.
    Vanwege het ontbreken van een regering met volle bevoegdheden is deze hervatting slechts voor de komende zes maanden gegarandeerd.
  • Tools voor geïntegreerd regenwaterbeheer: deze tools werden ontwikkeld om ontwerpers te helpen bij de keuze en de dimensionering van regenwaterbeheersing in hun projecten.
  • Portaalsites aangeboden door Leefmilieu Brussel met hoofdstukken over waterbeheer en praktische en technische fiches:
    • Gids Duurzame Gebouwen
    • Portaal Duurzaam Bouwen
    • Be Sustainable
  • Documenten en tools ter inspiratie of om te ontdekken wat al bestaat:
    • De catalogus met praktische voorbeeldprojecten ‘Regenwater, een troef voor de openbare ruimte’ (enkel in het Frans)
    • Kaart van de voorbeeldprojecten van GRWB
  • Andere nuttige websites over dit thema:
    • Rainproof
    • Parapluie-hydro (enkel in het Frans)
    • Méli Mélo (enkel in het Frans)

FAQ's over geïntegreerd regenwaterbeheer

Wat zijn de algemene principes van het geïntegreerd regenwaterbeheer (GRB)?

De basisprincipes

Wanneer we de natuurlijke waterkringloop in de stad willen herstellen, kunnen we een reeks technieken voor inrichting en structuren invoeren die het mogelijk maken om het water te beheren daar waar het valt. Door te zorgen voor een vertragende functie in situ en door het bevorderen van de infiltratie en evapo(transpi)ratie. Dit laatste proces heeft tot doel structuren te vergroenen op een zodanige wijze dat hitte-eilanden kunnen worden bestreden.

Het geïntegreerd regenwaterbeheer respecteert niet alleen deze principes, maar heeft ook tot doel de hydraulische functie (waterbeheer) te integreren in de stedelijke gebieden en de te implementeren bouwwerken. Het doel is om elke ruimte te benutten en multifunctioneel te maken (vrije tijd, mobiliteit, water, landschapsinrichting). De ruimtes worden vervolgens ontworpen en onderhouden met het oog op hun stedelijke functies. Er wordt vaak verwezen naar het concept van het Regennetwerk in deze context.

Een geïntegreerd regenwaterbeheer is gebaseerd op 4 basisprincipes:

  • De natuurlijke stromen respecteren.
  • Het water zo dicht mogelijk bij de neerslagplaats opslaan.
  • Infiltratie en evapotranspiratieRegenwater wordt in de bodem vastgehouden en verdampt vervolgens naar de atmosfeer. De aanwezigheid van planten versterkt dit fenomeen aanzienlijk. bevorderen (en indien dit niet volledig mogelijk is, afvoer aan een gecontroleerd debiet).
  • Ervoor zorgen dat rekening wordt gehouden met uitzonderlijke regenval of herhaaldelijke regenval.

Dit systeem heeft het voordeel dat de afvoer en de snelheid van het water aanzienlijk worden beperkt, en het geeft water tegelijkertijd een plaats in de samenstelling van het algemene projectplan. In plaats van specifieke structuren voor water te creëren, integreert men deze dus gewoon in een andere structuur, een andere plaats, om zo een tweede functie te creëren: de hydraulische functie. Dit wordt de multifunctionaliteit van de structuren genoemd.

© Google Maps
Fase I: Rotonde met alleen een verkeersfunctie.

Lees de transcriptietekst

Fase I: Een rotonde in een stedelijke omgeving met alleen een verkeersfunctie. De rotonde is licht verhoogd en beplant met gras en bomen.

© Gemeente Vorst
Fase II: Rotonde met hydraulische en vrijetijdsfunctie (banken, trappen).

Lees de transcriptietekst

Fase II: Dezelfde rotonde in een stedelijke omgeving met zowel een hydraulische als vrijetijdsfunctie. De rotonde heeft een verlaagd niveau met daarin aangelegde banken en trappen, plus enkele bomen.

© Emilie Lavender
Fase III: Rotonde met aangepaste hydraulische functie voor een versterkte landschapsfunctie.

Lees de transcriptietekst

Fase III: Dezelfde rotonde in een stedelijke omgeving met een aangepaste hydraulische functie voor een versterkte landschapsfunctie. De rotonde heeft een verlaagd niveau met daarin aangelegde banken en trappen, maar ook een rijke variëteit aan beplanting (bomen, struiken, grassen en bloemen).

Er wordt geen GBR-systeem gecreëerd, maar het beheer van het regenwater wordt geïntegreerd in de reeds geplande inrichtingen.

Infiltratie versus vertragende functie?

Het is van groot belang dat de vertraging van regenwater de infiltratie en evapotranspiratieRegenwater wordt in de bodem vastgehouden en verdampt vervolgens naar de atmosfeer. De aanwezigheid van planten versterkt dit fenomeen aanzienlijk. ervan niet in de weg staat. Deze verschijnselen vullen elkaar dan ook aan. De vertraging van afvloeiingswater is hoe dan ook essentieel, vooral bij hevige regenval die tot overstromingsproblemen kan leiden.

Het principe luidt als volgt: Eerst opslaan en daarna legen. Het verschil in het kader van het geïntegreerd regenwaterbeheer, in vergelijking met het ‘conventionele’ beheer, is dat het de voorkeur geeft aan lediging door natuurlijke infiltratie in de bodem en evapotranspiratie in plaats van door afvoer aan een gecontroleerd debiet naar het rioleringssysteem. Het water wordt op die manier ontkoppeld, terwijl het in het geval van een tijdvertragingsbekken met afvoer aan een gecontroleerd debiet geleidelijk, maar ook volledig in het riool wordt geloosd.

Wat zijn de voordelen van geïntegreerd regenwaterbeheer ten opzichte van ‘conventioneel’ beheer?

Een geïntegreerd regenwaterbeheer heeft 3 soorten voordelen:

  1. landschappelijke
  2. ecologische
  3. economische

Landschappelijke voordelen

Het concept van GRB zorgt voor een veel kwalitatievere uitstraling van wegen, voetpaden en parkeerplaatsen. Het water wordt niet langer ondergronds afgevoerd, maar vormt weer een natuurlijk onderdeel van het landschap. Op deze manier kunnen natuurlijke recreatiegebieden worden gecreëerd die hydraulica, landschap en milieu combineren. Wanneer landschapswerkzaamheden leiden tot bodemdoorlatendheid en beplanting, zal waterbeheer werkelijk de natuur tot in de stad brengen.

De aanpak bevordert bovendien een betere levenskwaliteit voor de bewoners en zorgt voor biodiversiteitDe diversiteit aan levende soorten die zich kunnen in stand houden en die zich zonder externe hulp kunnen voortplanten (fauna en flora).. Het draagt ook een flink steentje bij op het gebied van de uitdaging van de klimaatveranderingWijst op trage variaties van de klimaatskenmerken mettertijd, op een welbepaalde plaats: opwarming of afkoeling. Sommige vormen van luchtvervuiling, veroorzaakt door menselijke activiteiten, zijn een bedreiging voor het klimaat in de zin dat er een globale opwarming zou kunnen ontstaan. Dit verschijnsel kan belangrijke schade veroorzaken: stijging van de zeeniveaus, verergering van de uiterste klimaatsverschijnselen (droogtes, overstromingen, wervelstormen, enz.), destabilisatie van de bossen, bedreiging voor de zoetwatervoorraden, moeilijkheden voor de landbouw, woestijnvorming, vermindering van de biodiversiteit, verspreiding van tropische ziekten, enz. door de veerkracht van het Gewest te verbeteren. Deze vorm van beheer maakt het immers mogelijk om overstromingen te voorkomen en tegelijkertijd koelte-eilanden te creëren.

Ecologische voordelen

Het opvangen van regenwater zo dicht mogelijk bij de neerslagplaats beperkt de afvloeiing en dus zo veel mogelijk de vervuiling. De opslagstructuren maken het mogelijk de vervuiling op natuurlijke wijze te verwijderen door middel van bezinking, mechanische bodemfiltratie en fytozuivering in het geval van beplante elementen. Bovendien wordt het afwateringsnetwerk ontlast, waardoor wordt voorkomen dat er een vervuilende overloop naar de waterlopen plaatsvindt. De natuurlijke waterkringloop wordt beter gerespecteerd door het bevorderen van de infiltratie en door zo de aanvulling van het grondwater te garanderen.

Economische voordelen

Het onderhoud en de werking van het afwaterings- en saneringsnetwerk (zuiveringsinstallaties) is duur vanwege de hoeveelheid water die er doorheen gaat en er wordt gezuiverd. Regenwater heeft a priori geen grondige zuiveringVerwijderen van de ongewenste bomen (overtallig, ziek, enz.) in een zeer jonge bebossing. nodig. Daarom is het is nutteloos om deze hoeveelheden door dit conventionele netwerk te laten stromen. Elke hoeveelheid regenwater die ‘aan de bron’ wordt gezuiverd, levert dus een aanzienlijke besparing op.

Bovendien vereist regenwaterbeheer geen specifieke ruimte, wat een grote meerwaarde oplevert in termen van het terreingebruik. Watervolumes die bovengronds worden beheerd besparen ook de kosten van uitgraving en diepe grondwerken waarmee conventionele stormbekkens gepaard gaan.

Ten slotte zijn ook besparingen mogelijk op het vlak van het onderhoud, aangezien de opslag- en infiltratiestructuren nog steeds alleen voor hun primaire functie worden onderhouden (groene ruimteDe groene ruimtes omvatten particuliere tuinen en domeinen, openbare parken en bossen, groene zones langs spoor- en andere wegen, braakland, recreatiegebieden en begraafplaatsen., wegen, daken ...).

Wat is een wadi?

Wat?

Een wadi (of infiltratiegracht) is een inzinking in de bodem, een doorgaans lineaire uitholling, die het afvloeiingswater van aangrenzende oppervlakken opvangt. Het is een eenvoudig en gemakkelijk uit te voeren grondwerk dat geen grote technische expertise vereist om een steeds meer gevraagde rol te vervullen: regenwater ter plaatse beheren.

De wadi is het meest gebruikelijke systeem voor regenwaterbeheer als duurzame oplossing.

Waarom?

Waarom kiezen voor de aanleg van een wadi?

  • Een wadi is gemakkelijk en goedkoop te creëren.
  • De werking ervan is eenvoudig te controleren, alles is duidelijk zichtbaar. Dit maakt het ook didactisch interessant en geeft water een plaats in de leefruimtes.
  • Het kan de 3 nuttige functies qua ‘beheer ter plaatse’ combineren:
    • opslag (bruikbaar vrij volume)
    • infiltratie (doorlatende bodem)
    • evapotranspiratieRegenwater wordt in de bodem vastgehouden en verdampt vervolgens naar de atmosfeer. De aanwezigheid van planten versterkt dit fenomeen aanzienlijk. (als de wadi beplant is)
  • Het biedt een filterende (of zelfs zuiverende) functie door de begroeide bovenlaag.
  • Het biedt een toegevoegde waarde voor de biodiversiteitDe diversiteit aan levende soorten die zich kunnen in stand houden en die zich zonder externe hulp kunnen voortplanten (fauna en flora). en kan een meerwaarde vormen voor het landschap.
  • De combinatie van water, bodem en planten is een troef om koelte-eilanden te creëren.

Een technische fiche in de Gids Duurzame Gebouwen geeft een meer volledige definitie, gaat uitgebreider in op de verschillende soorten, enz.

© Elise Beke
Voorbeeld van een wadi.

Lees de transcriptietekst

Een park met groen gras en bomen die hun bladeren verliezen. In het gras ligt een langgerekte wadi, een soort met gras begroeide verlaagde strook of greppel waarin wat water staat. Lange stenen vormen een pad waarlangs je de greppel kan oversteken.

Hoe kan ik geïntegreerd regenwaterbeheer in de praktijk brengen zonder of met weinig beschikbare groene ruimtes?

Om in een project met weinig groene ruimteDe groene ruimtes omvatten particuliere tuinen en domeinen, openbare parken en bossen, groene zones langs spoor- en andere wegen, braakland, recreatiegebieden en begraafplaatsen. het vertraagd volume te verhogen en zo de infiltratie van regenwater te bevorderen, is het mogelijk om onder wegen, voetpaden of fietspaden drainerende massieven aan te brengen.

Een drainerend massief is een reservoirstructuur die het mogelijk maakt om het regenwater te vertragen tussen de materialen waaruit de structuur bestaat. Het midden van de structuur is over het algemeen samengesteld uit drainerende materialen zoals drainagegrindDrainagegrind is een granulometrisch mengsel van klein en groot formaat dat het mogelijk maakt poriën in de structuur te creëren en regenwater te laten infiltreren.. Het poriënvolume van de reservoirstructuur kan schommelen tussen 30 tot 40% voor 20/60 grind.

Voorbeeld van drainagegrind 20/60.

De drainerende materialen van het massief moeten worden omgeven door beschermend geotextiel, zodat er geen fijne deeltjes de structuur binnendringen. Dit garandeert de duurzaamheid van de constructie in de loop der tijd. Tussenliggende mangaten voor reinigingDoor een mangat te installeren (tussen de ingang en de uitgang van de constructie) wordt de structuur van de constructie toegankelijk voor reinigingsapparatuur. moeten worden geïnstalleerd voor het onderhoud.

© INFRA Services
Werkingsprincipe van een drainerend massief onder de weg.

Lees de transcriptietekst

De dwarsdoorsnede toont een weg met auto’s en aan weerszijden van de weg een voetpad met voetgangers. Onder het wegdek zijn de verschillende lagen en onderdelen van een drainerend massief uitgetekend en benoemd. De 1ste laag is het hoogste waterpeil. Het wordt afgebeeld op de tekening als een blauwe stippellijn onder de steenlaag van het wegdek. De 2de laag is het drainagegrind 20/60. Het wordt afgebeeld op de tekening door een 10-tal rijen bolletjes onder de blauwe stippellijn van het hoogste waterpeil. De 3de laag is het geotextiel. Het wordt afgebeeld door een dikke zwarte lijn rondom de rijen bolletjes van het drainagegrind. De 4de laag is het water dat zich tussen het drainagegrind bevindt. Het wordt afgebeeld als kleine blauwe golfjes tussen en overlappend met de rijen bolletjes van het drainagegrind.

Het opvangen van regenwater kan worden bereikt door mangaten met roostersDit is de structuur waardoor regenwater in de afwateringsconstructie terechtkomt.. Deze mangaten zijn uitgerust met een omgekeerde bocht om verstopping door drijvende of grote elementen in het drainerend massief te voorkomen.

© INFRA Services
Schema van een lozingsmond met omgekeerde bocht.

Lees de transcriptietekst

Je ziet een doorsnede van een stenen oppervlak waaronder afvoerpijpen lopen. In het stenen oppervlak zie je een rooster dat een mangat afdekt. Onder dat rooster bevindt zich de lozingsmond (een holle stenen balk), waarlangs het water kan worden opgevangen en afgevoerd. De afvoerpijp die in de lozingsmond uitmondt is niet recht, maar voorzien van een omgekeerde bocht. De horizontaal lopende afvoerpijp bevat vlak voor haar afgesloten uiteinde nog een stukje pijp dat in een hoek van 90 graden recht naar beneden loopt.

Om de regenwateropslagcapaciteit van de drainerende massieven optimaal te benutten, kunnen mangaten met overlooppijpenBuis waardoor het water dat in de constructie vertraagd wordt, kan worden afgevoerd wanneer de constructie haar maximale capaciteit bereikt. De overlooppijp maakt het dan mogelijk de constructie te legen. worden geïnstalleerd na elk drainerend massief. Ze maken een progressieve belasting van elk van de structuren tot aan de overloop in de pijp en een lozing met gecontroleerd debiet via de uitlaatopening mogelijk indien infiltratie alleen niet voldoende is of niet is toegestaan is in het kader van een project.

© INFRA Services
Schema van een mangat met overlooppijp.

Lees de transcriptietekst

Je ziet een doorsnede van een stenen oppervlak waaronder afvoerpijpen lopen. Midden in het stenen oppervlak zie je een stenen kubus die het mangat voorstelt. In het mangat mondt de overlooppijp uit. Op de horizontaal lopende afvoerpijp staat kort voor haar afgesloten uiteinde nog een stukje pijp dat in een hoek van 90 graden recht naar omhoog loopt. Dat verticale stukje pijp is de overlooppijp. Wanneer het water in het mangat te hoog komt te staan, wordt het langs de opening bovenaan de overlooppijp afgevoerd.

Regenwater kan ook worden opgevangen via directe lozing door middel van een poreuze bedekking. Dit heeft als voordeel dat verstopping door drijvende of grote elementen in de beheerstructuur wordt voorkomen.

© INFRA Services
Werkingsprincipe bedekkingssysteem/draineerbed.

Lees de transcriptietekst

De verschillende lagen en onderdelen van het drainerend massief zijn uitgetekend en benoemd. De 1ste en bovenste laag is de poreuze bedekking. Deze laag wordt afgebeeld op de tekening als een blauwe balk. Doorheen de blauwe balk lopen zwarte pijltjes die naar beneden wijzen en de lozing van water via de poreuze bedekking illustreren. De 2de laag is de regulerende drainagelaag met drainerend materiaal. Deze laag wordt afgebeeld op de tekening door een dikkere witte balk gevuld met zwarte spikkels vlak onder de blauwe balk van de poreuze bedekking. De 3de en onderste laag is de opslaglaag van 0,3m drainagegrind met een poriënvolume van 30%. Deze laag wordt afgebeeld door een nog dikkere witte balk gevuld met zwarte en blauwe spikkels onder de balk van de regulerende drainagelaag. Onderaan de onderste balk staan blauwe pijltjes die naar beneden wijzen en de infiltratie van water in de grond illustreren. De 4de laag is het geotextiel. Het wordt afgebeeld als een dikke roze stippellijn die om de opslaglaag en de regulerende drainagelaag heen loopt.

Goed om te weten

Meer informatie over drainerende massieven vindt u in de Gids Duurzame Gebouwen.

Hoe beheer ik regenwater op hellingen?

Het is mogelijk om een vertragende functie voor regenwater te overwegen met het principe van geïntegreerd beheer, zelfs langs wegen of op hellingen. Zo kunnen in de groene zones langs de kant van de weg wadi’s met een hoogte van enkele centimeters aangelegd worden voor het beheer van gewone regenval. De wadi zorgt voor een hydraulische functie in een lichte uitholling in een strook in het landschap. Het vangt afvloeiingswater op, vertraagt het en laat het wegsijpelen.

Om zich zoveel mogelijk te bevrijden van de bestaande helling in de straat en om de vertraging en bezinking van het regenwater over de gehele lengte van de wadi zo groot mogelijk te maken, moeten in de wadi schottenObstakels voor de afvloeiing aangebracht worden.

Deze schotten kunnen, afhankelijk van de verwachte esthetische en economische resultaten, worden gemaakt van beton, takkenbundels (hout), teelaarde of een ander materiaal dat wordt gebruikt om water vast te houden.

© INFRA Services
Een wadi die de weg van het voetpad scheidt. De wadi is een groene strook beplant met bomen en grassen. De strook is licht uitgehold, ligt iets lager t.o.v. het wegdek en het voetpad. Om de paar meter is de beplante wadi in de breedte onderbroken door een laag stenen muurtje. Deze muurtjes zijn de schotten die helpen het water te vertragen, zodat het kan bezinken.
© INFRA Services
3D-illustratie die de werking van een wadi met schotten weergeeft.

Lees de transcriptietekst

De illustratie toont de wadi als een uitgegraven geul gevuld met wat water in de berm langs de kant van de weg. De wadi is opgedeeld in 3 stukken door 2 lage muurtjes. Deze muurtjes zijn de schotten en hebben een overloop, een kleine uitsnijding bovenin de schotten waarlangs een teveel aan water kan overlopen van het ene deel van de wadi naar het andere.

Raming van de kosten voor de implementatie van een standaardwadi van 40 cm nuttige hoogte:

Soort schot

Beton

Takkenbundel

Teelaarde

Prijs per ml (in euro)

100-250

100-200

50-100

Elk van de in deze tabel vermelde kosten wordt slechts gegeven ter informatie en is gebaseerd op de ervaring van het projectmanagement van INFRA Services.

© INFRA Services
3D-illustratie die de werking van een wadi met betonnen schotten weergeeft.

Lees de transcriptietekst

De illustratie toont de wadi als een uitgegraven geul gevuld met wat water in de berm langs de kant van de weg. De wadi is opgedeeld in 3 stukken door 2 lage betonnen muurtjes. Deze muurtjes zijn de schotten en hebben een overloop, een kleine uitsnijding bovenin de schotten waarlangs een teveel aan water kan overlopen van het ene deel van de wadi naar het andere.

© INFRA Services
3D-illustratie die de werking van een wadi met houten schotten weergeeft.

Lees de transcriptietekst

De illustratie toont de wadi als een uitgegraven geul gevuld met wat water in de berm langs de kant van de weg. De wadi is opgedeeld in 3 stukken door 2 lage houten muurtjes. Deze muurtjes zijn de schotten en hebben een overloop, een kleine uitsnijding bovenin de schotten waarlangs een teveel aan water kan overlopen van het ene deel van de wadi naar het andere.

© INFRA Services
3D-illustratie die de werking van een wadi met schotten gemaakt uit aarde weergeeft.

Lees de transcriptietekst

De illustratie toont de wadi als een uitgegraven geul gevuld met wat water in de berm langs de kant van de weg. De wadi is opgedeeld in 3 stukken door 2 muurtjes of verhogingen gemaakt uit aarde en begroeid met gras. Deze muurtjes of verhogingen zijn de schotten en hebben een licht gebogen vorm waardoor ze in het midden iets lager zijn dan de randen van de wadi, zodat een teveel aan water kan overlopen van het ene deel van de wadi naar het andere.

Net als bij wadi’s is het noodzakelijk om drainerende massieven op te delen in de helling, als die er is, voor zo groot mogelijke vertragingsvolumes. Dit kan worden bereikt door het installeren van waterdichte geomembranen en mangaten met overlooppijpenBuis waardoor het water dat in de constructie vertraagd wordt, kan worden afgevoerd wanneer de constructie haar maximale capaciteit bereikt. De overlooppijp maakt het dan mogelijk de constructie te legen..

De drainerende massieven worden dan getrapt geplaatst en de waterdichte geomembranen of mangaten met overlooppijpen zorgen voor een progressieve belasting van elk van de structuren tot aan de overloop.

© INFRA Services
Getekende illustratie van een dwarsdoorsnede van een weg die de verschillende lagen en onderdelen van een drainerend massief met overlopen via een waterdicht geomembraan.

Lees de transcriptietekst

Onder het wegdek zijn de verschillende lagen en onderdelen van een drainerend massief met overlopen via een waterdicht geomembraan uitgetekend en benoemd. Een rode pijl op het wegdek die naar rechts wijst illustreert de helling van het wegdek dat van links naar rechts afloopt. Onder het wegdek zien we 3 identieke blokken van het drainerend massief die trapsgewijs aflopen van links naar rechts, met links het hoogstgelegen blok en rechts het laagstgelegen blok. Elk van deze blokken bevat dezelfde lagen en onderdelen. De 1ste laag is het hoogste waterpeil in het massief. Het wordt afgebeeld op de tekening als een rode stippellijn onder de steenlaag van het wegdek. De 2de laag is het drainagegrind. Het wordt afgebeeld op de tekening als getekende stenen onder de rode stippellijn van het hoogste waterpeil. De 3de laag is het geotextiel. Het wordt afgebeeld door een blauwe stippellijn lijn rondom de getekende stenen van het drainagegrind. De 4de laag is het water dat zich tussen het drainagegrind bevindt. Het wordt afgebeeld als een doorzichtige lichtblauwe laag op de getekende stenen van het drainagegrind. Elk van de blokken van het trapsgewijs aflopende drainerend massief wordt gescheiden van het lagergelegen blok door een waterdicht geomembraan dat voor overloop tussen de verschillende blokken zorgt. Dat waterdicht geomembraan wordt afgebeeld door een dikke zwarte lijn aan de rechteronderhoek van elk blok.

© INFRA Services
3D-illustratie die de werking van een drainerend massief met schotten en een mangat met overlooppijp toont.

Lees de transcriptietekst

Je ziet een doorsnede van een stenen oppervlak waaronder afvoerpijpen lopen. Midden in het stenen oppervlak zie je een stenen kubus die het mangat voorstelt. In het mangat mondt de overlooppijp uit. Op de horizontaal lopende afvoerpijp staat kort voor haar afgesloten uiteinde nog een stukje pijp dat in een hoek van 90 graden recht naar omhoog loopt. Dat verticale stukje pijp is de overlooppijp. Wanneer het water in het mangat te hoog komt te staan, wordt het langs de opening bovenaan de overlooppijp afgevoerd.

Raming van de kosten voor de implementatie van dit project*:

Soort opdeling

Waterdicht geomembraan

Mangat 80x80 met overlooppijpBuis waardoor het water dat in de constructie vertraagd wordt, kan worden afgevoerd wanneer de constructie haar maximale capaciteit bereikt. De overlooppijp maakt het dan mogelijk de constructie te legen. (Ø200)

Prijs (in euro)

20-30 (per m²)

700-800 (eenheid)

Elk van de in deze tabel vermelde kosten wordt slechts gegeven ter informatie en is gebaseerd op de ervaring van het projectmanagement van INFRA Services.

Zijn groendaken compatibel met zonnepanelen?

De installatie van zonnepanelen (fotovoltaïsch of thermisch) op een groendak is niet onverenigbaar. Deze combinatie kan zelfs leiden tot een aantal voordelen:

  • De integratie van de ballast van de zonnepanelen in het groendakcomplex.
  • Een verbetering van het rendement van de zonnepanelen (fotovoltaïsch).
  • De fysieke bescherming van de dichtingsmembranen en zonnecircuits.

Maar om de duurzaamheid van de installaties te waarborgen, is het noodzakelijk om ervoor te zorgen dat er in het ontwerp bepaalde principes worden opgenomen:

  • Planten gedifferentieerd plaatsen op basis van de blootstelling (planten aangepast aan een bijna permanente schaduw onder de panelen) en de nabijheid van de zonnepanelen (vermijden dat de planten een schaduw werpen op de panelen).
  • Zorgen voor een goede afvoer van het regenwater, vooral in de buurt van de zonnepanelen: bescherming van de afvoerroosters, beheer van de afvloeiing, een gemakkelijk onderhoud van de zonnepanelen mogelijk maken, letten op de keuze van de materialen (risico’s op corrosie, bescherming van de leidingen ...), enz.

Nuttige links

Meer informatie over zonnepanelen op groendaken vindt u in deze documenten:

  • Verenigbaarheid tussen zonnepanelen en het ontwerpen van groendaken (.pdf)
  • Dossier ‘Een groendak realiseren’ van de Gids Duurzame Gebouwen

Welke infiltratieproeven hebben de voorkeur voor het beheer van regenwater?

Infiltratieproeven (of doorlatendheidstests) zijn onmisbaar om de hydraulische doorlatendheid van de bodem en dus zijn infiltratiecapaciteit te kennen. Met kennis van deze gegevens kunnen we de mogelijkheid tot natuurlijke infiltratie karakteriseren, de ledigingstijd inschatten en de dimensionering van de infiltratiestructuren aanpassen.

De infiltratieproeven moeten zo vroeg mogelijk worden uitgevoerd om de optimale locatie of methode voor de infiltratie van het regenwater te bepalen: in het stadium van de schets of het voorontwerp, tijdens de karakteriseringsstudie van de site.

Een tweede test achteraf kan ook nuttig zijn: hetzij tijdens de uitvoering van het project om de dimensionering van de werken te verfijnen, hetzij na de uitvoering van het project om na te gaan of de werken goed zijn uitgevoerd.

Er zijn verschillende methodes voor infiltratieproeven, elk met hun voor- en nadelen. We stellen er twee voor die in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest worden aanbevolen met het oog op normalisering en harmonisering: de Matsuo-methode en de Porchet-methode.

  1. De Matsuo-proef (of puttest) is een infiltratieproef met variabele belasting in de tijd. De proef is vaak het meest representatief voor de werking van toekomstige infiltratiestructuren, maar vereist toegang tot het perceel voor het inzetten van werfmachines (graafmachines) en een aanzienlijke hoeveelheid beschikbaar water.
  2. De Porchet-proef is een infiltratietest met constante belasting. De proef vereist minder materiaal en kan in bijna elke situatie worden gebruikt. Van deze proef bestaan er twee versies: de klassieke variant of de variant met buis.
© E2GEO
Middenin een groen grasveld, gelegen naast een huis, steken 2 doorzichtige buizen met meeteenheden erop uit de grond. Naast de buizen staat een bidon met water.

Naast deze twee aanbevolen soorten proeven bestaan er vele andere methodes die ook geschikt kunnen zijn, mits ze worden uitgevoerd op dieptes die dicht bij de bodem van de toekomstige infiltratiestructuren liggen. Te diepe proeven (zoals Lefranc of Nasberg) worden best vermeden. Ze leveren weinig informatie op over de toekomstige ledigingsomstandigheden van de infiltratiestructuren, aangezien het oppervlakkige gedeelte van de bodem het meest efficiënte oppervlak is voor het ledigen van structuren via natuurlijke infiltratie.

Bij projecten met doorlatende verhardingen moet men bovendien nagaan of de doorlatendheid van de verharding en de onderliggende lagen (fundering en eventuele onderfundering) toereikend is na het aanbrengen van de verschillende lagen. Aangezien de twee bovengenoemde methodes (Matsuo en Porchet) niet altijd geschikt zijn, zal in dit geval een test moeten worden uitgevoerd met behulp van een dubbele ringmethode (deze test is over het algemeen duurder).

Ongeacht de methode bevelen wij een minimum van drie proeven per project aan. Het precieze aantal proeven moet echter worden afgestemd op de oppervlakte van het project en het aantal infiltratiestructuren dat wordt overwogen. Daarbij moet in gedachten worden gehouden dat hoe meer proeven worden uitgevoerd, hoe beter de beheerskosten in de hand kunnen worden gehouden door de oppervlakte die nodig is voor infiltratie te optimaliseren.

Ongeacht de methode is het ook belangrijk dat er geen methodologische vertekening optreedt, bijvoorbeeld door de ondergrond te verdichten of de wanden van de proefput glad te maken.

© E2GEO
Een veld met diverse beplanting waarin een infiltratieput is gemaakt met een metalen handboor.
© E2GEO
Een grasveld waarin een infiltratieput wordt gegraven met een oranje graafmachine.

Om te downloaden

Elk van de aanbevolen methodes wordt hieronder beschreven in een fiche die kan worden gedownload. Voor het gebruiksgemak gaan sommige fiches vergezeld van een spreadsheet waarin u de nodige gegevens kunt invoeren.

Er is ook een fiche beschikbaar met een proef die is aangepast aan particulieren (bv. een eengezinswoning) (fiche 1).

  • Fiche 1 – Voor particulieren (.pdf)
  • Fiche 2 – Matsuo (.pdf) & spreadsheet (.xls)
  • Fiche 3 – Porchet klassiek (.pdf) & spreadsheet (.xls)
  • Fiche 4 – Porchet buis (.pdf) & spreadsheet (.xls)
  • Fiche 5 – Dubbele ringtest (.pdf)
  • Annexe Fiche 5 – calculator (.xlsx)

Wat kost een infiltratieproef?

De kosten zijn afhankelijk van het type test dat moet worden uitgevoerd, de methode volgens dewelke de test wordt uitgevoerd, de logistieke uitdagingen in verband met de site (water, toegankelijkheid enz.) en het aantal uit te voeren tests.

  • De meest voorkomende tests zijn die volgens de Porchet-methode. Het is aanbevolen steeds drie tests per zone uit te voeren, waarbij het aantal zones afhankelijk is van de grootte van het perceel. De kosten voor dit type test bedragen tussen de € 100 en € 250 per test, d.w.z. tussen de € 300 en € 750 per zone.
  • Voor tests volgens de Matsuo-methode (of de puttest), waarvoor meer logistiek vereist is (graafgereedschap enz.), varieert het bedrag tussen de € 200 en € 700 per test.
  • De tests volgens de dubbele ringmethode kosten tussen de € 300 en € 800 (excl. BTW) voor de uitvoering zonder bijkomende opdracht (die doorgaans bij dit type onderzoek hoort).

Hoe kunnen groene ruimtes worden gebruikt voor geïntegreerd regenwaterbeheer?

Verlaagde groene inrichtingen zijn per kubieke meter water de eenvoudigste, doeltreffendste en goedkoopste structuren voor geïntegreerd regenwaterbeheer.

Deze ruimtes hebben een specifieke bestemming (speelplein, wandelgebied, groene ruimteDe groene ruimtes omvatten particuliere tuinen en domeinen, openbare parken en bossen, groene zones langs spoor- en andere wegen, braakland, recreatiegebieden en begraafplaatsen.) waaraan een hydraulische functie wordt toegevoegd. Hun hydraulische functie is vergelijkbaar met die van wadi’s, die op dezelfde manier oppervlakte-infiltratie mogelijk maken via een laag grond met wortels en humus en zo de infiltratie en filtratie van water bevorderen.

© INFRA Services
Een park met groen gras, bomen en afgevallen bladeren in herfstkleuren, gelegen in een woonwijk. Het grasveld heeft verschillende ingezonken of uitgeholde zones die langs hun helling deels omzoomd zijn met grote stenen waarop je kan zitten of stappen.

Het is in het algemeen altijd interessanter om regenwater aan de oppervlakte en in beplante groene ruimtes te beheren, en wel om de volgende redenen:

  • De bodem heeft een gunstige buffercapaciteit en een goed evapotranspiratievermogen wanneer er beplanting aanwezig is.
  • De doorlatendheid is meestal beter aan de oppervlakte van beplante groene zones. De wortels die zich voortdurend ontwikkelen, ontdichten de bodem en herstellen en onderhouden een goede infiltratiecapaciteit. In het algemeen geniet dit principe de voorkeur om de overbelasting van het regenwaternet te voorkomen.
  • De groene ruimtes van hetzelfde type als wadi’s met beplanting hebben nog een bijkomende capaciteit ten opzichte van een oppervlakte zonder beplanting, namelijk dat ze een eventuele verontreiniging in het afvloeiingswater kunnen behandelen.
  • De inrichting van een ecosysteemGeheel van de planten- en dierengemeenschappen in een territorium, beschouwd in hun wisselwerking met de milieufactoren. van water-bodem-planten in een stedelijke omgeving is zeer interessant voor de ontwikkeling van de biodiversiteitDe diversiteit aan levende soorten die zich kunnen in stand houden en die zich zonder externe hulp kunnen voortplanten (fauna en flora). en de ecologische continuïteit.
  • Interventies aan en onderhoud van de oppervlaktevoorzieningen zijn gemakkelijker.
  • Het beheer van regenwater aan de oppervlakte is veel goedkoper dan regenwaterbeheer via een ondergronds systeem (250 tot 500 euro/m³ voor ondergrondse infiltratiesystemen en 1.000 tot 3.000 euro/m³ voor een collectief stormbekkenMeestal cirkelvormig kunstwerk, bedoeld om het door een regenbui gegenereerde watervolume geheel of gedeeltelijk tijdelijk op te slaan om het later en met een gecontroleerd debiet af te voeren. aangesloten op het gemengde rioleringsnet).

Afhankelijk van de keuze om het water snel te laten infiltreren of het tijdelijk te laten staan (de zogenaamde ledigingstijd), kunnen verlaagde groene inrichtingen een vochtig tot half-vochtig recreatiegebied vormen dat gunstig is voor de biodiversiteit en de ecologische continuïteit. Ook vormen ze een middel om het fenomeen van de stedelijke hitte-eilanden tegen te gaan.

© INFRA Services
Een groene zone met gras, bomen en struiken, gelegen langs de weg in een woonwijk. Het grasveld heeft een lange ingezonken of uitgeholde zone, een soort begroeide greppel, waar een beetje water in staat.
© INFRA Services
Een groen pleintje, dat fungeert als rotonde, in een woonwijk. Het pleintje werd aangelegd als een ingezonken of verlaagde zone met langs de hellende rand aangelegde banken en trappen. Het werd ook beplant met bomen, struiken, grassen en bloemen.

Als het gaat om een bestaande groene ruimteDe groene ruimtes omvatten particuliere tuinen en domeinen, openbare parken en bossen, groene zones langs spoor- en andere wegen, braakland, recreatiegebieden en begraafplaatsen. waaraan we deze hydraulische functie willen toevoegen, moeten we ten minste twee ingrepen overwegen:

  • Het verlaagde aspect creëren: de ruimte bewerken met uitgravingen en/of aanaardingen om een licht reliëf te verkrijgen.
  • Het water van de aangrenzende ondoorlatende oppervlakken naar het verlaagde deel leiden: hetzij door afwateringsgoten, hetzij door geëgaliseerde stoepranden.

De Gids Duurzame Gebouwen heeft een pagina gewijd aan de keuze van beplanting ter bevordering van de biodiversiteitDe diversiteit aan levende soorten die zich kunnen in stand houden en die zich zonder externe hulp kunnen voortplanten (fauna en flora). (waarbij met name wordt geadviseerd te kiezen voor inheemse en niet-invasieve soorten). Deze pagina kan helpen om te bepalen welk type beplanting de voorkeur geniet voor verlaagde groene inrichtingen.

Er heerst de algemene misvatting dat voor de beplanting van verlaagde groene inrichtingen de voorkeur moet worden gegeven aan plantensoorten die goed tegen vochtige omstandigheden kunnen, en dat planten die niet van veel water houden het niet lang zullen uithouden. Maar eigenlijk regent het niet zo veel in België, ondanks de reputatie voor slecht weer van ons land. De verschillende inrichtingen die ontworpen zijn ter bevordering van een goede drainage en infiltratie van water, zijn soms na een paar uur al weer leeg. Plantensoorten die vochtige omstandigheden nodig hebben, zijn dus alleen een goede keuze wanneer we er zeker van zijn dat er sprake zal zijn van stilstaand water of moerassige omstandigheden.

Nuttige links

Raadpleeg onderstaande pagina’s voor meer informatie en inspiratie over geïntegreerd regenwaterbeheer via verlaagde groene inrichtingen:

  • Technische watermiddagen
  • Webpagina over geïntegreerd regenwaterbeheer in de regio Orléans-Métropole met de verschillende oppervlaktetechnieken (enkel in het Frans)
  • Webinar van ADOPTA over op de natuur gebaseerde oplossingen (enkel in het Frans)

Tools voor geïntegreerd regenwaterbeheer

Er bestaan verschillende tools om ontwerpers te helpen. 

  • Tools om ontwerpers te helpen bij de keuze en dimensionering van geïntegreerde regenwaterbeheersystemen:
     
    • De Perceelcalculator, ontwikkeld door Leefmilieu Brussel en vereist in het kader van een milieuvergunningDe milieuvergunning, voorheen 'commodo-incommodo'- exploitatievergunning genoemd, is een document met de technische voorschriften die de exploitant van een installatie (bv. tankstation, drukkerij, stomerij, enz.) moet naleven. De door de administratie vastgelegde voorwaarden zijn bedoeld om de bescherming te waarborgen tegen de gevaren, hinder of ongemakken die een installatie of activiteit direct of indirect kan veroorzaken voor het milieu, de gezondheid of de veiligheid van de bevolking, met inbegrip van personen die zich binnen de grenzen van een installatie bevinden zonder daar als werknemer te kunnen worden beschermd. Meer informatie over de milieuvergunning.
    • Er zijn nog andere tools, die hier kunnen worden geraadpleegd in de Gids Duurzame Gebouwen. 
  • Tools om ontwerpers te helpen bij de keuze en dimensionering van systemen voor recuperatie en hergebruikHergebruik is het behouden van een object om het te hergebruiken zoals het is, eventueel na een voorbereidingsfase voor hergebruik. Voorbeeld: bakstenen worden ontmanteld en hergebruikt voor een nieuwe muur, na te zijn schoongemaakt en gecontroleerd. van regenwater:
     
    • De Hergebruikcalculator, ontwikkeld door Leefmilieu Brussel en vereist in het kader van een milieuvergunning.
    • Er zijn nog andere tools, die hier kunnen worden geraadpleegd in de Gids Duurzame Gebouwen. 
  • Infiltrasoil: een screeningstool om de mogelijkheden van regenwaterinfiltratie op een perceel te evalueren.

Delen:

  • Delen op Facebook
  • Delen op Linkedin
  • Delen op BlueSky
  • Delen op E-mail
  • Delen op Afdrukken
Milieubeheer
  • Afval beheren
  • Renoveren en bouwen
  • Duurzamer worden
  • De gezondheid en veiligheid garanderen
  • Gebouwen en sites beheren
  • Dierenwelzijn garanderen
Milieubeheer
  • Afval beheren
  • Renoveren en bouwen
  • Duurzamer worden
  • De gezondheid en veiligheid garanderen
  • Gebouwen en sites beheren
  • Dierenwelzijn garanderen
Diensten en aanvragen
  • Milieuvergunningsaanvraag
  • Advies en begeleiding
  • Erkenningen en registraties
  • Klachten, meldingen en waarschuwingen
  • Premies en financiële steun voor Brusselse professionals
  • Reageren op een projectoproep
Diensten en aanvragen
  • Milieuvergunningsaanvraag
  • Advies en begeleiding
  • Erkenningen en registraties
  • Klachten, meldingen en waarschuwingen
  • Premies en financiële steun voor Brusselse professionals
  • Reageren op een projectoproep
Regelgeving en inspectie
  • Verplichtingen en vergunningen
  • Controles en boetes
Regelgeving en inspectie
  • Verplichtingen en vergunningen
  • Controles en boetes
Regionaal beleid
  • Regionale strategische plannen
  • Rapporten van milieuprojecten
Regionaal beleid
  • Regionale strategische plannen
  • Rapporten van milieuprojecten
Documentatie en tools
  • Kaarten
  • Websites en interactieve tools
  • Leefmilieu: stand van zaken
  • Lesmateriaal opleidingen en seminaries
Documentatie en tools
  • Kaarten
  • Websites en interactieve tools
  • Leefmilieu: stand van zaken
  • Lesmateriaal opleidingen en seminaries
Dierenwelzijn
  • Pers
Website Burgers
Website Onderwijs
Blog Professionals

Volg ons

  • Facebook
  • Bluesky
  • Linkedin
  • Youtube
  • Instagram

Nieuwsbrieven

Blijf op de hoogte

Ik schrijf me in
Thuispagina professionals van Leefmilieu Brussel
  • Toegang tot milieu-informatie
  • Toegankelijkheidsverklaring
  • Eco-design
  • Wettelijke bepalingen
  • Cookiebeleid
  • Transparantie
  • Crisiscontacten