Conferentie: Gedragswetenschappen ten dienste van een ambitieus en innovatief hulpbronnen- en afvalbeleid

Het doel was om actoren uit het maatschappelijk middenveld en uit de publieke en private sector samen te brengen om na te denken over de mechanismen achter gedragsverandering en over de hefbomen die geactiveerd kunnen worden om een ambitieus en innovatief hulpbronnen- en afvalbeleid voor het Brussels Hoofdstedelijk Gewest te realiseren. Meer dan 130 mensen namen deel aan de ochtendsessie.

Op het programma

• Presentatie over de uitdagingen van het huidige Hulpbronnen- en Afvalbeheerplan (HABP) in het co-creatieproces
• Presentatie over mechanismen achter gedragsverandering
• Toepassingen in de Brusselse context
  • Inleiding tot de Brusselse context
  • Panelgesprek met experts in gedragswetenschappen om relevante gedragshefbomen te identificeren.

Sleutelmomenten

De conferentie benadrukte hoe gedragswetenschappen kunnen bijdragen aan beter afvalbeheer en afvalvermindering in Brussel, een dichtbevolkte en diverse stad. Jos Raymenants van Net Brussel stelde concrete initiatieven voor, zoals "afvalscheiding aan de bron," om het afval scheiden bij de bron eenvoudiger te maken. Deze initiatieven, gebaseerd op psychosociaal onderzoek, spelen in op de gewoonten en beperkingen van inwoners, zoals ruimtegebrek in stedelijke appartementen, en streven ernaar afvalscheiding toegankelijker te maken.

Céline Schaar van Leefmilieu Brussel besprak de specifieke uitdagingen van afvalbeheer in stedelijke gebieden, waar afvalscheiding vaak als complex wordt ervaren. Zij benadrukte het belang van lokale infrastructuur en beleid dat is  afgestemd aan de verschillende soorten wijken van het Gewest met speciale aandacht voor kleine ruimten en hoogbouw.

Gedragsspecialist Stéphan Giraud presenteerde een vierstappenmethode (begrijpen, vormgeven, evalueren, implementeren) voor het ontwikkelen van beleid dat aansluit bij het werkelijke gedrag van burgers. Hij verwees naar een historisch voorbeeld van een rattenstaartpremie, waarbij een slecht ontworpen initiatief in Indochina onbedoeld leidde tot het fokken van ratten in plaats van hun uitroeiing. Dit voorbeeld toont hoe cruciaal het is om  beleid te ontwerpen dat anticipeert op de reacties van mensen om ongewenste effecten te voorkomen.

Jonathan Unger, onderzoeksmedewerker bij Vivalis, gaf vervolgens een overzicht van de demografische, economische en sociaal-ruimtelijke kenmerken van Brussel, waarmee rekening moet worden gehouden bij het uitstippelen van het overheidsbeleid.

De aanbevelingen van de conferentie omvatten gepersonaliseerde boodschappen, integratie met ander publiek beleid, voortdurende bewustwording met aandacht voor taalbarrières, en institutioneel voorbeeldgedrag. Door gedragswetenschappelijke inzichten centraal te stellen, biedt deze aanpak Brussel een duurzame en inclusieve strategie voor afval- en hulpbronnenbeheer, wat de basis legt voor blijvende veranderingen.