Overslaan en naar de inhoud gaan
Thuispagina burgers van Leefmilieu Brussel
  • Burgers
  • Professionals
  • Onderwijs
  • Blog Burgers
  • Blog Professionals
  • Contact
  • Jobs
  • Over Leefmilieu Brussel
  • Agenda
NL
  • FR
  1. Home
  2. Documentatie en tools / Leefmilieu: stand van zaken
  3. Hernieuwbare energie

Hernieuwbare energie

Om de uitstoot van broeikasgassen te verminderen, zet Brussel zich in voor de ontwikkeling van hernieuwbare energie. Hoe gaat dit in zijn werk, en wat zijn de behaalde resultaten?
  • Energie
  • Het milieu: stand van zaken
  • Hernieuwbare energie
  • Fotovoltaïsch
25 februari 2025

Over hetzelfde onderwerp

Documentatie en tools

  • Energie-intensiteit
  • Energieverbruik
  • Prestaties van gebouwen

In actie voor het leefmilieu

  • Energiedelen en Energiegemeenschappen
  • Word lid van of start een coöperatie voor hernieuwbare energie
  • Groene energie kopen

Diensten en aanvragen

  • Facilitator Energiedelen en Energiegemeenschappen
  • Het ECORENO-krediet

Regionaal beleid

  • Een werkgroep om na te denken over het einde van fossiele brandstoffen voor verwarming
  • Brusselse barometer van de zonnepanelen
  • Onze gebouwen verwarmen zonder fossiele energie? Het onderzoek over decarbonisatie vertelt ons meer

Inhoud

  • Energie uit hernieuwbare bronnen in het Brussels gewest
  • Het fotovoltaisch potentieel van de brusselse daken

Energie uit hernieuwbare bronnen in het Brussels gewest

Indicator - Actualisering: december 2025

Het potentieel voor energieproductie vanuit hernieuwbare bronnen is op het grondgebied van het Gewest eerder beperkt.
In 2023 bedroeg het totale verbruik van energie uit hernieuwbare bronnen in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest (in de vorm van elektriciteit en warmte en via transport) 926 GWh. Het grootste deel van de verbruikte elektriciteit en warmte was afkomstig van de benutting van biomassaGeheel van planten en dieren, alsook het daarmee gepaard gaande organische afval. De plantaardige biomassa komt uit de fotosynthese voort en is een bron van hernieuwbare energie. en zonnepanelen.

De gewestelijk energiebalans

Elk jaar stelt Leefmilieu Brussel een energiebalans op van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest (BHG). Gebaseerd op het principe van een boekhoudkundige balans verstrekt deze alle energiegerelateerde gegevens voor het hele gewest: de hoeveelheden energie die elk jaar worden geïmporteerd, geëxporteerd, geproduceerd, verwerkt en verbruikt door de verschillende activiteitensectoren op het Brussels grondgebied.

De tijdreeks, die teruggaat tot 1990, wordt elk jaar herzien vanaf het jaar 2014 en aangevuld met een nieuwe gevalideerde jaarbalans. Het laatst beschikbare jaar is momenteel “n-2” ten opzichte van het lopende jaar “n” waarin de nieuwe balans wordt geproduceerd.

De ruwe data van de energiebalans die voor de indicatoren op deze pagina wordt verbruikt, zijn beschikbaar in de kader “Om te downloaden” hieronder.

Een verhoogde productie van energie uit hernieuwbare bronnen als doel

Energie geproduceerd door hernieuwbare bronnen is energie waarvan de exploitatie geen voorraden van beperkte of fossiele bronnen aantast. Ze is bijvoorbeeld afkomstig van zonnestraling (aangewend voor diens warmte of voor de productie van elektriciteit), van kinetische energie van de wind, van de warmte die aanwezig is in de lucht, de bodem of het water, en van biomassaGeheel van planten en dieren, alsook het daarmee gepaard gaande organische afval. De plantaardige biomassa komt uit de fotosynthese voort en is een bron van hernieuwbare energie..

Deze bronnen voor hernieuwbare energieHernieuwbare energie is energie uit hernieuwbare niet-fossiele bronnen, namelijk: wind, zon, aerothermische, geothermische, hydrothermische energie en energie uit de oceanen, waterkracht, biomassa, stortgas, gas van rioolzuiveringsinstallaties en biogassen. (RICHTLIJN 2009/28/EG). (HE) bieden in het algemeen een heel aantal voordelen en mogelijkheden, zoals een verminderde afhankelijkheid van energie, met name van fossiele brandstoffen, en een beperking van de impact van hun gebruik op de leefomgeving, het verhogen van de zekerheid van de energievoorziening, het creëren van lokale tewerkstelling en het stimuleren van onderzoek en innovatie.

Het verhogen van de productie van energie uit hernieuwbare bronnen is een belangrijke doelstelling van het pakket “Schone energie voor alle Europeanen”, en in het bijzonder van Richtlijn 2018/2001. Het doel van deze richtlijn is om het gebruik van hernieuwbare energie te bevorderen. Ze stelt een bindend doel van 32% voor het aandeel van hernieuwbare energie in het bruto-eindenergieverbruik van de Europese Unie tegen 2030. Dit streefcijfer is verdeeld tussen de lidstaten. Voor België is het minimale referentieaandeel van hernieuwbare energie vastgesteld op 13% vanaf 2021. Deze inspanning wordt verdeeld tussen de federale overheid en de gewesten van het land, in overeenstemming met een samenwerkingsakkoord dat op 22 september 2023 werd ondertekend.

Het Brussels Gewest verbindt zich ertoe om in 2023 minstens 855 GWh energie uit hernieuwbare bronnen te produceren. Hierbij moet opgemerkt worden dat de Brusselse doelstelling geformuleerd is in absolute termen (GWh) en niet in relatieve termen (percentage). Als de bijdragen van de verschillende entiteiten niet volstaan om het nationale referentieaandeel van 13% te bereiken, wordt het in te halen tekort verdeeld tussen de entiteiten volgens een verdeelsleutel. Dit was met name het geval in 2021, waardoor de "einddoelstelling" voor het Brussels Hoofdstedelijk Gewest werd verhoogd.

De EU heeft haar energieregels geactualiseerd als onderdeel van de Green Deal voor Europa en het pakket “Fit for 55”, dat tot doel heeft deze regels in overeenstemming te brengen met haar doelstelling van klimaatneutraliteit in 2050. In deze context werd Richtlijn 2018/2001 herzien in 2023, met een nieuwe bindende algemene doelstelling van 42,5% voor 2030. Bijgevolg zullen België en het Brussels Gewest hun bijdragen de komende jaren moeten verhogen om aan deze verhoogde ambitie te voldoen.

Ontwikkelingspotentieel van hernieuwbare energie in het Brussels Gewest

Door de sterke verstedelijking en hoge dichtheid, ondervindt het BHG een aantal beperkingen of specifieke kenmerken, met name:

  • Het gebrek aan mogelijkheden voor grote windmolens of grote fotovoltaïsche velden,
  • Het zeer beperkte potentieel voor grootschalige windopwekking op het grondgebied,
  • De reglementaire voorwaarden voor de inplanting van projecten voor de terugwinning van energie uit biomassa en de daarmee samenhangende luchtkwaliteitsproblemen,
  • De grote hoeveelheid aan eigenaar-verhuurders en mede-eigenaars,
  • De aanwezigheid van een uitgebreid gasdistributienetwerk.

Hoewel deze beperkingen reëel en veelbetekenend zijn, moet ook worden opgemerkt dat het Gewest over een grote troef beschikt: zijn dichte en wijdverspreide elektriciteitsnetwerk. Een dergelijk netwerk zou de injectie van de (niet zelf-geconsumeerde) productie van gedecentraliseerde installaties kunnen vergemakkelijken en zo het gebruik van deze productie verhogen door het verlies te beperken. Zonne-energie, in het bijzonder fotovoltaïsche zonnepanelen, heeft hiervoor een groot potentieel. Daarnaast zijn er nog andere mogelijkheden, zoals de aanwezigheid van een ondergrond die gunstig is voor ondiepe verticale geothermie.

Evolutie van de gewestelijke politiek wat betreft energie uit hernieuwbare bronnen

Sinds 2005 steunt het Brussels Hoofdstedelijk Gewest de hernieuwbare energie op verschillende manieren, met name via het systeem van groenestroomcertificaten, het eco-reno krediet (vroeger bekend als de groene lening van Brussel), de Renolution-premies, de terbeschikkingstelling van een netwerk aan experten (dienst facilitator “duurzame gebouwen” en Homegrade), en via het programma Renoclick (vroeger SolarClick/NRClick) voor de openbare instellingen.

Sinds de aanname in juni 2016 van het eerste gewestelijke Lucht-, Klimaat- en Energieplan (LKEP) door de Gewestelijke Regering en de actualisering ervan in april 2023, heeft het Gewest dit commitment versterkt. Het LKEP is het referentie-instrument voor regionale planning. Het volgt op de regionale bijdrage aan het Nationaal Energie-Klimaatplan (NEKP).

In deze context heeft de Regering van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest haar strategie aangenomen die gericht is op de exploitatie van het potentieel aan zonne-energie, met name fotovoltaïsche zonnepanelen. Er is een reeks initiatieven ontwikkeld om overheden, KMO’s en burgers te stimuleren om in dergelijke projecten te investeren. Het tweede Lucht-Klimaat-EnergieplanDit plan bundelt op een geïntegreerde manier de belangrijkste gewestelijke beleidslijnen inzake lucht, klimaat en energie. Het heeft zijn wettelijke basis in het Brussels Wetboek van Lucht, Klimaat en Energiebeheersing (BWLKE), is het resultaat van de betrokkenheid van zes besturen (Leefmilieu Brussel, Brussel Huisvesting, Brussel Economie en Werkgelegenheid, Urban, Perspective, Brussel Mobiliteit) en vormt de bijdrage van Brussel aan de Belgische klimaatactie in het Nationaal Energie- en Klimaatplan (NEKP). voorziet ook om de inzet van hernieuwbare energiebronnen voor de productie van warmte en koeling te versnellen, in het bijzonder door de inzet van warmtepompen. De ontwikkeling van een zonale visie op hernieuwbare warmte is ook gepland.

De inspanningen die in de periode 2021-2030 moeten worden geleverd, zijn ook gepland in het LKEP: dit plan stelt een doel van 1250 GWh energieproductie uit hernieuwbare bronnen tegen 2030, waarvan 470 GWh zal worden geproduceerd in het Gewest.

De productie van energie uit hernieuwbare bronnen in het Brussels Gewest

De Europese wetgeving (Richtlijn 2018/2001, art. 7) verdeelt de energie, afkomstig vanuit hernieuwbare bronnen, in 3 categorieën volgens gebruik: de productie van elektriciteit, de productie van warmte of koude, en het transport.

Alleen de productie van elektriciteit en warmte, afkomstig van hernieuwbare bronnen, vallen onder de verantwoordelijkheid van het Gewest, terwijl de integratie van HE in de vervoersector een federale aangelegenheid is, via diens productbeleid (biobrandstoffen). Gezien er momenteel geen gegevens over de productie van koude in het Gewest beschikbaar zijn, werden ze hier dan ook niet opgenomen.

Indeling van de bronnen van hernieuwbare energie in het Brussels Gewest, in functie van hun gebruik

Bron: Gebaseerd op de gewestelijke energiebalans, in overeenstemming met de Europese richtlijnen
Grafiek: Indeling van de bronnen van hernieuwbare energie in het Brussels Gewest, in functie van hun gebruik

Lees de transcriptietekst

De bronnen van hernieuwbare energie die in aanmerking worden genomen voor energieproductie zijn :

  • voor elektriciteit: biomassa (biogas en organisch afval) en fotovoltaïsche zonnepanelen;
  • voor warmte: vaste biomassa (biogas, biobrandstoffen en organisch afval), warmtepompen en thermische zonnepanelen;
  • voor transport: biobrandstoffen (biodiesel en bio-ethanol).

Er moet worden benadrukt dat bij de toepassing van Richtlijn 2018/2001 de hoeveelheid energie die in rekening gebracht wordt, diegene is die inbegrepen is in het bruto eindverbruik van het Gewest, met andere woorden “de energieproducten die geleverd worden aan de industrie, het vervoer, de huishoudens, de dienstensector inclusief de openbare diensten, de land- en bosbouw en de visserij” (Art.2f). Verliezen door energietransformatieprocessen mogen niet in rekening gebracht worden.

Elektriciteit uit hernieuwbare bronnen

De gestaag aangroeiende productie van elektriciteit uit hernieuwbare energiebronnen in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest bedroeg in 2023 334 GWh.

Dit werd mogelijk gemaakt door drie circuits: biomassaGeheel van planten en dieren, alsook het daarmee gepaard gaande organische afval. De plantaardige biomassa komt uit de fotosynthese voort en is een bron van hernieuwbare energie., zonnepanelen en windenergie.

44% van de HE elektriciteit die in het BHG geproduceerd wordt (147 GWh in 2023) komt uit de exploitatie van biomassa, die verschillende vormen kan aannemen:

  • Vast: de organische fractie van het ongesorteerde afval, dat behandeld wordt door de afvalverbrandingsoven in Neder-Over-Heembeek (deze is gekoppeld aan 3 turbines met een totaal netto vermogen van 45 MWe).

    In 2023 werd op die manier 420.673 ton stedelijk afval verbrand in het BHG. De organische fractie ervan bedroeg 54% in 2023 (volgens de berekeningen uitgevoerd voor de energiebalans). De warmte die vrijkomt bij de verbranding transformeert het water dat aanwezig is in de leidingen van een verwarmingsketel tot oververhit stoom, wat vervolgens naar een turbine gestuurd wordt om elektriciteit te maken. 130 GWh aan elektriciteit uit hernieuwbare energiebronnen werd opgewekt en aan het net geleverd in 2023.
  • Gasvormig: biogasBiogas is het gas dat geproduceerd wordt door de fermentatie van organisch dierlijk of plantaardig materiaal. gewonnen uit de vergisting van zuiveringsslib (op de site van het waterzuiveringsstationInstallatie waar vervuild water weer zuiver wordt gemaakt. Brussel Noord, uitgebaat door Aquiris, en Brussel Zuid, uitgebaat door Hydria) en benut in installaties voor warmtekrachtkoppelingWarmtekrachtkoppeling is de gelijktijdige opwekking in één proces van thermische energie en elektrische of mechanische energie. (RICHTLIJN 2012/27/EU). Zo werd 17 GWh hernieuwbare elektriciteit geproduceerd.

Sinds 2007 neemt de productie van elektriciteit m.b.v. zonnepanelen gestaag toe. De aanzienlijke groei, met name sinds 2018, is vooral te danken aan nieuwe grootschalige installaties die binnen of door privébedrijven zijn opgezet, onder meer via het systeem van derden-investeerders. In 2023 werd via fotovoltaïsche zonne‑energie 187 GWh geproduceerd zijn, wat overeenkomt met 56% van de gewestelijke hernieuwbare elektriciteitsproductie. Dit betekent een lichte daling ten opzichte van 2022, ondanks het feit dat de installatie van fotovoltaïsche panelen werd voortgezet (zie Focus Potentieel van fotovoltaïsche panelen op Brusselse daken voor meer informatie). De vertraging bij het uitlezen van de groene meters kan leiden tot een onderschatting van de productie van fotovoltaïsche panelen voor 2023 en verklaart gedeeltelijk deze verschuiving. Ook variaties in jaarlijkse zonneschijn kunnen een rol spelen: 2022 was namelijk een uitzonderlijk zonnig jaar, gevolgd door een terugkeer naar een normaal niveau in 2023.

Een geleidelijke toename van de productie van elektriciteit uit hernieuwbare energiebronnen in het Brussels Gewest

Bron: Gebaseerd op de gewestelijke energiebalans 2023, aangepast aan de voorschriften van de Europese richtlijnen
Opmerking: De gegevensreeks wordt elk jaar vanaf 2014 berekend volgens de laatste beschikbare methodologie. De gegevens voor een bepaald jaar kunnen dus afwijken van de waarden die in dat jaar werden gerapporteerd.
Grafiek: Een geleidelijke toename van de productie van elektriciteit uit hernieuwbare energiebronnen in het Brussels Gewest

Lees de transcriptietekst

De productie van elektriciteit uit hernieuwbare bronnen in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest is gestegen van 159 GWh in 2014 tot 334 GWh in 2024. Deze stijging is voornamelijk te danken aan de sterke groei van fotovoltaïsche energie.

Windenergie wordt opgewekt door 2 kleine installaties op het grondgebied van Brussel. In 2023 werd in totaal 3 MWh opgewekt, dus veel minder dan 1% van de HE elektriciteit die in het Gewest geproduceerd wordt.

Warmte uit hernieuwbare bronnen

Hernieuwbare bronnen voor de productie van warmte in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest zijn vaste biomassaGeheel van planten en dieren, alsook het daarmee gepaard gaande organische afval. De plantaardige biomassa komt uit de fotosynthese voort en is een bron van hernieuwbare energie. (brandhout en houtskool), biogasBiogas is het gas dat geproduceerd wordt door de fermentatie van organisch dierlijk of plantaardig materiaal., de verschillende warmtepompsectoren, (thermische) zonne-energie en organisch huishoudelijk en gelijkgesteld afval.

De warmte die geproduceerd werd vanuit hernieuwbare bronnen in het Brussels Gewest bedroeg 209 GWh in 2023.

Biomassa is de belangrijkste bron, goed voor 150 GWh, ofwel 72% van het totaal in 2023. De verdeling is as volgt:

  • Vaste biomassa is de belangrijkste fractie en produceert 64 GWh, of 31% van de hernieuwbare warmte in 2023 (57 GWh van brandhout en 7 GWh van houtskool).
  • De verbranding van de organische fractie van het stedelijk afval leverde 62 GWh hernieuwbare warmte op (30% van het totaal). De energie uit dit afval wordt grotendeels zelf verbruikt (58 GWh) voor de werking van de verbrandingsoven. De rest (5 GWh) wordt in een stadsverwarmingsnet geïnjecteerd, dat onder meer het winkelcentrum Docks Bruxsel en de Koninklijke Serres van Laken van energie voorziet.
  • Biogas uit de vergisting van afvalwaterslib in de waterzuiveringsstations Brussel-Noord en Brussel-Zuid draagt 23 GWh bij, of 11% van het totaal. Dit biogas wordt lokaal gerecupereerd in vergistingseenheden en warmtekrachtkoppelingseenheden.

Warmtepompen zijn de tweede grootste bron van hernieuwbare warmte, met 35 GWh geproduceerd, dat is 17% van het totaal in 2023. Deze fractie groeit gestaag sinds 2011.

Tot slot produceerden thermische zonne-installaties 24 GWh, of 11% van de hernieuwbare warmte.

De productie van warmte uit hernieuwbare bronnen in het Brussels Gewest neemt langzaam toe, ondanks aanzienlijke schommelingen

Bron: Gebaseerd op de gewestelijke energiebalans 2023, aangepast aan de voorschriften van de Europese richtlijnen
Opmerking: De gegevensreeks wordt elk jaar vanaf 2014 berekend volgens de laatste beschikbare methodologie. De gegevens voor een bepaald jaar kunnen dus afwijken van de waarden die in dat jaar werden gerapporteerd.
Grafiek: De productie van warmte uit hernieuwbare bronnen in het Brussels Gewest neemt langzaam toe, ondanks aanzienlijke schommelingen

Lees de transcriptietekst

De totale productie van SER-warmte in RBC varieert van jaar tot jaar, maar volgt een licht stijgende algemene trend. Zo is deze gestegen van 173 GWh in 2014 naar 209 in 2023, met onregelmatigheden in zowel het totaal als het aandeel van de verschillende bronnen. Biomassa blijft echter de belangrijkste bron.

Energie uit hernieuwbare bronnen in het vervoer

De hernieuwbare energiebronHernieuwbare energie is energie uit hernieuwbare niet-fossiele bronnen, namelijk: wind, zon, aerothermische, geothermische, hydrothermische energie en energie uit de oceanen, waterkracht, biomassa, stortgas, gas van rioolzuiveringsinstallaties en biogassen. (RICHTLIJN 2009/28/EG). die voor het transport wordt aangewend, bestaat uit biobrandstoffen (biodiesel en bio-ethanol, ingevoerd in het BHG) die worden verwerkt in de voertuigbrandstoffen die aan de pompen worden verkocht (ingevoerd in het Brussels Gewest). Hernieuwbare elektriciteit die door vervoersactiviteiten wordt verbruikt, wordt niet meegerekend om elk risico van dubbeltelling te vermijden (de elektriciteit uit hernieuwbare energiebronnen die aan het net wordt onttrokken voor het opladen van batterijen is immers gedeeltelijk afkomstig van lokale elektriciteitsproductie uit hernieuwbare energiebronnen).

De hoeveelheid biobrandstof die in 2023 in het Brussels Gewest werd verbruikt, wordt geschat op 382 GWh. Het is belangrijk om te benadrukken dat dit cijfer het resultaat is van een vaste verdeelsleutel voorzien in een samenwerkingsakkoord tussen de verschillende Belgische entiteiten. Het is dus niet representatief voor de reële trend in het verbruik van biobrandstoffen in het Gewest.

Verbruik van energie uit hernieuwbare bronnen in het Brussels Gewest

In 2023 bedroeg het totaal energieverbruik uit hernieuwbare bronnen (elektriciteit, warmte en transport) in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest, zoals bedoeld in de Richtlijn 2018/2001, 926 GWh. Ter herinnering heeft het Brussels Hoofdstedelijk Gewest zich geëngageerd om dit eindverbruik op 855 GWh te brengen. Deze verbintenis werd dus nagekomen voor 2023.

Goed om te weten

Wanneer het verbruik van hernieuwbare energieHernieuwbare energie is energie uit hernieuwbare niet-fossiele bronnen, namelijk: wind, zon, aerothermische, geothermische, hydrothermische energie en energie uit de oceanen, waterkracht, biomassa, stortgas, gas van rioolzuiveringsinstallaties en biogassen. (RICHTLIJN 2009/28/EG). lager ligt dan wat volgens haar engagementen is voorzien, doet het Gewest een beroep op een mechanisme dat in de richtlijn werd opgenomen: de overdracht van statistieken tussen lidstaten. Op deze manier voldoet ze aan haar bijdrage aan de Europese doelstelling. Dit mechanisme werd in 2023 niet gebruikt.

Het bruto-eindverbruik van HEB-energie in het Brussels Gewest in 2023 voldoet aan de verbintenissen van het Gewest

Bron: Gebaseerd op de gewestelijke energiebalans 2023, aangepast aan de voorschriften van de Europese richtlijnen, voor warmte en elektriciteit, en het verslag 2021 van de CNC en CONCERE over de uitvoering van de samenwerkingsovereenkomst voor transport
Berekeningsmethode en definities in overeenstemming met Richtlijn 2018/2001
Grafiek: Het bruto-eindverbruik van HEB-energie in het Brussels Gewest in 2023 voldoet aan de verbintenissen van het Gewest

Om te downloaden

Methodologische fiche

  • Indicator: energie vanuit hernieuwbare bronnen in het BHG (.pdf)

Tabellen met de gegevens

  • Evolutie van de produceerde elektriciteit uit hernieuwbare bronnen in het BHG (.xls)
  • Evolutie van de geproduceerde warmte uit hernieuwbare bronnen in het BHG (.xls)
  • Ruwe data van de energiebalans (jaarlijkse tabellen van 1990 tot 2023) (.xls)

Andere publicaties van Leefmilieu Brussel

  • Energiebalans van het BHG in 2023: Samenvatting (.pdf)
  • Infofiche "Biomassa en bio-energie" (.pdf)
  • Infofiche " De warmtepomp" (.pdf)
  • Infofiche "Fotovoltaïsche systemen" (.pdf)
  • Infofiche "De zonneboiler" (.pdf)
  • Infofiche "De agrobrandstoffen" (.pdf)

Het fotovoltaisch potentieel van de brusselse daken

Focus - Actualisering: december 2025 

Om de energieproductie uit hernieuwbare bronnen te verhogen, wordt vooral ingezet op fotovoltaïsche zonnepanelen op de daken van de woningen van de Brusselse bevolking, van privébedrijven en van openbare gebouwen. Het potentieel dat in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest (BHG) gelinkt kan worden aan zonne-energie is groot. De productie van bestaande installaties bedroeg 187 GWh in 2023.
Lees meer over de verspreiding van deze installaties en het regionale potentieel. 

Via het Lucht-Klimaat-Energie Plan heeft de Brusselse regering beslist om tegen 2030 de uitstoot van broeikasgassen met 47% te verminderen (ten opzichte van 2005). Het verhogen van de energieproductie uit hernieuwbare bronnen is ook een van de doelstellingen van het “Fit for 55” pakket van de Europese Unie. Het gewest wil deze doelstelling halen door de productie van elektriciteit uit fotovoltaïsche zonnepanelen te verhogen.

Zonne-energie in Brussel

Onder energie uit hernieuwbare bronnen wordt energie verstaan waarvan de exploitatie geen voorraden van beperkte of fossiele bronnen aantast. Windenergie, hydraulische energie, geothermische energie, omgevingsenergie en zonne-energie zijn voorbeelden hiervan. Op het grondgebied van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest (BHG) is het potentieel voor energieproductie vanuit hernieuwbare bronnen echter beperkt in vergelijking met andere gebieden, omwille van de stedelijke dichtheid en de nabijheid van de luchthaven. Daarom is het nuttig om de mogelijkheden van zonne-energie te onderzoeken, meer in het bijzonder fotovoltaïsche zonnepanelen. De Brusselse daken vormen hiervoor de ideale dragers.

Het BHG had als doel om in 2020 een fotovoltaïsche energieproductie van 87 GWh te bereiken, en in 2030 van 185 GWh, in het kader van haar bijdrage aan het Nationaal Energie- en Klimaatplan 2030, dat op 12 juli 2018 door de regering werd goedgekeurd. Deze doelstelling is sindsdien naar boven bijgesteld in het kader van het Lucht-Klimaat-EnergieplanDit plan bundelt op een geïntegreerde manier de belangrijkste gewestelijke beleidslijnen inzake lucht, klimaat en energie. Het heeft zijn wettelijke basis in het Brussels Wetboek van Lucht, Klimaat en Energiebeheersing (BWLKE), is het resultaat van de betrokkenheid van zes besturen (Leefmilieu Brussel, Brussel Huisvesting, Brussel Economie en Werkgelegenheid, Urban, Perspective, Brussel Mobiliteit) en vormt de bijdrage van Brussel aan de Belgische klimaatactie in het Nationaal Energie- en Klimaatplan (NEKP).: het gewest mikt nu op een productie van 334 GWh in 2030. Om dit te bereiken rekent met op de bijdrage van particulieren, privébedrijven en  publieke instellingen.

Goed om te weten

In 2022 bedroeg de totale elektriciteitsproductie van fotovoltaïsche installaties 187 GWh, meer dan dubbel het doel dat het gewest voor 2020 had vastgesteld en 56% van het nieuwe streefcijfer voor 2030.

Het gecumuleerd vermogen is sinds 2011 exponentieel gegroeid. De in 2013 en sinds 2018 vastgestelde stijging wordt hoofdzakelijk verklaard door nieuwe grote installaties die in of door privébedrijven werden opgetrokken. Dit vermogen wordt voornamelijk geleverd door fotovoltaïsche installaties op industriële sites. De rest is afkomstig van de diensten sector en huishoudens.

Verhoging van het gecumuleerd vermogen aan fotovoltaïsche installaties in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest

Bron: Energiebalans van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest 2023, Leefmilieu Brussel
Grafiek: Verhoging van het gecumuleerd vermogen aan fotovoltaïsche installaties in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest

Lees de transcriptietekst

Het gecumuleerd vermogen van fotovoltaïsche installaties in het BHG steeg van bijna 0 in 2006 tot 245.385 kWp in 2023. In 2023 zal 41% van dit vermogen geïnstalleerd worden op industriële sites, 33% in de dienstensector en 26% in huishoudens.

Het totaal fotovoltaïsch potentieel van het gewest werd in 2017 geschat op bijna 2.500.000 kW (in het kader van de ontwikkeling van de zonnekaart van het BHG). Er is een duidelijk verschil tussen gemeenten, met name is het fotovoltaïsch potentieel groot in Brussel, maar eerder beperkt in Koekelberg en Sint-Joost-ten-Node. De cumulatieve capaciteit van de reeds actieve installaties (2023) komt overeen met iets meer dan 245.000 kW (ofwel 10% van het potentieel). Dit aandeel varieert ook erg tussen de gemeenten. In tegenstelling tot de realisaties, is het potentieel dus een berekende waarde, wat toch opgemerkt dient te worden. Daarenboven vertrekt deze schatting vanuit het principe dat de totaliteit van de daken zal bedekt worden met fotovoltaïsche zonnepanelen, wat in de praktijk niet het geval zal zijn.

Ongelijke verdeling van het fotovoltaïsch potentieel en het totale geïnstalleerde vermogenper gemeente

Bron: Energiebalans van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest 2023, Leefmilieu Brussel Brussel & APERe
Grafiek: Ongelijke verdeling van het fotovoltaïsch potentieel en het totale geïnstalleerde vermogenper gemeente

Lees de transcriptietekst

  • Anderlecht: potentieel van 266.653 kW waarvan 15,5% (41.452 kW) geinstalleerd
  • Brussel: 542.793 kW waarvan 13,6% (73.624 kW) geinstalleerd
  • Elsene: 158.277 kW waarvan 5,2% (8.227 kW) geinstalleerd
  • Etterbeek: 83.842 kW waarvan 5,8% (4.855 kW) geinstalleerd
  • Evere: 84.151 kW waarvan 12,7% (10.702 kW) geinstalleerd
  • Ganshoren: 34.682 kW waarvan 13,3% (4.602 kW) geinstalleerd
  • Jette: 88.146 kW waarvan 9,6% (8.503 kW) geinstalleerd
  • Koekelberg: 28.810 kW waarvan 6,2% (1.777 kW) geinstalleerd
  • Oudergem: 80.778 kW waarvan 7,6% (6.126 kW) geinstalleerd
  • Schaarbeek: 188.610 kW waarvan 6,1% (11.595 kW) geinstalleerd
  • Sint-Agatha-Berchem: 52.380 kW waarvan 9,0% (4.719 kW) geinstalleerd
  • Sint-Gillis: 69.882 kW waarvan 3,0% (2.066 kW) geinstalleerd
  • Sint-Jans-Molenbeek: 143.310 kW waarvan 7,3% (10.431 kW) geinstalleerd
  • Sint-Joost-ten-Noode: 34.349 kW waarvan 3,5% (1.189 kW) geinstalleerd
  • Sint-Lamberts-Woluwe: 126.134 kW waarvan 8,2% (10.397 kW) geinstalleerd
  • Sint-Pieters-Woluwe: 98.415 kW waarvan 6,8% (6.659 kW) geinstalleerd
  • Ukkel: 216.608 kW waarvan 5,3% (11.486 kW) geinstalleerd
  • Vorst: 125.428 kW waarvan 18,1% (22.657 kW) geinstalleerd
  • Watermaal-Bosvoorde: 55.794 kW waarvan 7,7% (4.319 kW) geinstalleerd

De zonnekaart als hulpmiddel om te beslissen voor particulieren

Zonnekaart.brussels is een tool voor het ontdekken van het zonne- en thermisch potentieel van Brusselse daken. Het laat de voordelen zien van het installeren van zonnepanelen, ook uit financieel oogpunt. Na de invoering van zijn adres, krijgt de Brusselaar toegang tot een visuele weergave van zijn dak en ziet hij welke delen ervan zonnepotentieel hebben, hoeveel zonnepanelen er nodig zijn om maximaal te produceren en wat de installatiekosten ervan zijn. Hij krijgt ook een schatting van wat de zonnepanelen financieel zouden kunnen opleveren, dankzij de verkoop van groenestroomcertificaten gedurende 10 jaar, en ook dankzij de verlaging van de energiekosten. De milieuwinst, gekwantificeerd in termen van vermeden CO2-uitstoot, wordt ook gepresenteerd.

De informatie op de Brusselse Zonnekaart

Bron: Leefmilieu Brussel
Grafiek: De informatie op de Brusselse Zonnekaart

De doelstelling van deze tool is uiteraard de aanmoediging van de installatie van de zonnepanelen om de energieproductie uit hernieuwbare bronnen te doen toenemen en zo de vastgestelde doelen van het gewest te bereiken.

Fotovoltaïsche panelen op de daken van openbare gebouwen

Bron: Jaarverslag Statistieken 2020 tot 2024 van Sibelga, jaarveslag 2024 van Renoclick

Het SolarClick-programma, dat 4 jaar liep (2017-2020), voorzag in de installatie van fotovoltaïsche zonnepanelen op de daken van openbare gemeente- en gewestgebouwen zoals administratieve gebouwen en sportinfrastructuur, maar ook bijvoorbeeld scholen en kinderdagverblijven. Het doel was om tussen 2017 en 2020 bijna 85.000m² extra fotovoltaïsche panelen te laten installeren op de daken van openbare gebouwen in het gewest, om vanaf 2020 11 GWh/jaar te produceren en zo de CO2-uitstoot ieder jaar met 4.500 ton te verminderen. De Brusselse regering heeft de uitvoering van dit regionale programma toegewezen aan Sibelga, in samenwerking met Leefmilieu Brussel.

Eind 2021 waren de daken van 116 openbare gebouwen uitgerust met een totaal van meer dan 51.000 m³ fotovoltaïsche panelen, met een totale capaciteit van 10.339 kWp. Deze gebouwen zijn hoofdzakelijk scholen (39%), kantoren (19%), werkplaatsen/garages (11%), sportcentra (9%) en woningen en kinderdagverblijven (elk 7%).

Voor de financiering van SolarClick werd een totaal budget van 20 miljoen euro vrijgemaakt, waarvan 14,1 miljoen euro tegen eind 2021 daadwerkelijk was toegewezen. Hiermee werd een groot deel van de (plaatsings) werken gefinancierd waarna de openbare overheid over gratis elektriciteit kan beschikken en het gewest in ruil de groenestroomcertificaten krijgt die ze vervolgens kan verkopen om een Klimaatfonds op te richten.

Dit programma is sindsdien geëvolueerd en vormt nu een onderdeel van RenoClick: een Uniek Loket voor de ondersteuning van de Brusselse overheidsinstanties bij de algemene renovatie van hun gebouwen. Het maakt deel uit van de gewestelijke Renolution-strategie en wil overheidsinstellingen helpen om hun gebouwen koolstofneutral te maken tegen 2040. De installatie van zonnepanelen wordt nu gecoördineerd met de renovatie en isolatie van de daken, om de duurzaamheid van de projecten te garanderen. De eerste renovatiewerkzaamheden begonnen eind 2023 en zijn momenteel aan de gang. In 2023 en 2024 waren er meer dan 7.600 m² extra zonnepanelen geïnstalleerd op een vijftiental gebouwen. Deze installaties hebben in 2024 een besparing van bijna 4.000 ton CO2 opgeleverd.

Om te downloaden

Fiche van de Staat van het Leefmilieu

  • Energie uit hernieuwbare bronnen in het Brussels gewest

Plannen en programma’s

  • Het Lucht-Klimaat-Energie van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest, april 2023 (.pdf)

Andere publicaties van Leefmilieu Brussel

  • Zonnekaart

Nuttige links

  • Het RenoClick programma
  • RenoClick jaarverslag 2024 (.pdf)
  • Statistieken jaarverslagen van Sibelga (o.a. 2020, 2021, 2022 en 2023)
< Energie-intensiteit Prestaties van gebouwen > Terug naar thema Energie

Delen:

  • Delen op Facebook
  • Delen op Linkedin
  • Delen op BlueSky
  • Delen op E-mail
  • Delen op Afdrukken

Rechtstreeks van de blog

10 vragen over zonnepanelen

17/06/2025
  • Energie
  • Gebouw
Zonnepanelen installeren in Brussel? Dit zijn alle antwoorden op de vragen van de Brusselaars.
Lees verder about 10 vragen over zonnepanelen
Ontdek de blog
In actie voor het leefmilieu
  • Milieubewuste keuzes maken
  • Vervuiling en overlast bestrijden
  • Renoveren en bouwen
  • Bijdragen aan een duurzame stad
  • De natuur in de stad ontdekken
  • Dierenwelzijn garanderen
  • Deelnemen aan beslissingen
In actie voor het leefmilieu
  • Milieubewuste keuzes maken
  • Vervuiling en overlast bestrijden
  • Renoveren en bouwen
  • Bijdragen aan een duurzame stad
  • De natuur in de stad ontdekken
  • Dierenwelzijn garanderen
  • Deelnemen aan beslissingen
Diensten en aanvragen
  • Advies en begeleiding
  • Klachten, meldingen en waarschuwingen
  • Milieuvergunningsaanvraag
  • Erkende en geregistreerde professionals vinden
  • Reageren op een projectoproep
  • Premies en financiële steun
Diensten en aanvragen
  • Advies en begeleiding
  • Klachten, meldingen en waarschuwingen
  • Milieuvergunningsaanvraag
  • Erkende en geregistreerde professionals vinden
  • Reageren op een projectoproep
  • Premies en financiële steun
Regelgeving en inspectie
  • Verplichtingen en vergunningen
  • Preventie en inspectie
Regelgeving en inspectie
  • Verplichtingen en vergunningen
  • Preventie en inspectie
Regionaal beleid
  • Regionale strategische plannen
  • Rapporten van milieuprojecten
Regionaal beleid
  • Regionale strategische plannen
  • Rapporten van milieuprojecten
Documentatie en tools
  • Kaarten
  • Websites en interactieve tools
  • Leefmilieu: stand van zaken
  • Lesmateriaal opleidingen en seminaries
  • Jaarverslagen
Documentatie en tools
  • Kaarten
  • Websites en interactieve tools
  • Leefmilieu: stand van zaken
  • Lesmateriaal opleidingen en seminaries
  • Jaarverslagen
  • Pers
Blog burgers
Website Professionals
Website Onderwijs

Volg ons

  • Facebook
  • Bluesky
  • Linkedin
  • Youtube
  • Instagram

Nieuwsbrieven

Blijf op de hoogte

Ik schrijf me in
Thuispagina burgers van Leefmilieu Brussel
  • Toegang tot milieu-informatie
  • Toegankelijkheidsverklaring
  • Eco-design
  • Wettelijke bepalingen
  • Cookiebeleid
  • Transparantie
  • Crisiscontacten