Circulaire economie en bouwmaterialen

Of u nu bouwheer of aannemer bent: met een circulaire aanpak in de bouw vermindert u afval en bevordert u hergebruik van materialen. Deze praktijk levert besparingen op, creëert banen en heeft een positieve invloed op het milieu. Op deze pagina ontdekt u hoe u de principes van de circulaire economie toepast vóór en tijdens uw bouwwerkzaamheden.

De principes van de circulaire economie toegepast op bouwmaterialen

De herwaardering van bouw- en sloopafval (BSA) toont hoe het beheer van bouwmaterialen kan worden geïntegreerd in een circulaire economieDe circulaire economie is een productie- en consumptiemodel dat bestaat uit het zo lang mogelijk delen, hergebruiken, repareren, renoveren en recycleren van bestaande producten en materialen, zodat ze hun waarde behouden.. In plaats van ze als afval te beschouwen nadat ze gebruikt zijn, kunnen ze immers ook als een hulpbron worden beschouwd. Dat betekent concreet dat ze deel kunnen uitmaken van verschillende economische cycli:

  • Eerst als nieuwe materialen;
  • Vervolgens via verschillende cycli van hergebruikHergebruik is het behouden van een object om het te hergebruiken zoals het is, eventueel na een voorbereidingsfase voor hergebruik. Voorbeeld: bakstenen worden ontmanteld en hergebruikt voor een nieuwe muur, na te zijn schoongemaakt en gecontroleerd. (wanneer de materialen of producten worden hergebruikt zonder als afval te worden beschouwd)en recyclageRecyclage is de vernietiging van afval om nieuwe materialen te produceren. Voorbeeld: inert afval wordt vermalen om granulaten te produceren die in wegfunderingen worden gebruikt (wanneer de materialen worden behandeld om opnieuw grondstoffen te worden);
  • En ten slotte via energievalorisatieGebruik van brandbaar afval als energieproductiemiddel door middel van directe verbranding, al dan niet met andere brandstoffen, of door elk ander middel maar met warmterecuperatie. De energievalorisatie bestaat erin de warmtekracht van het afval te gebruiken door dit laatste te verbranden en de zo ontstane energie terug te winnen onder de vorm van warmte of elektriciteit. Energievalorisatie kan plaatsvinden in een verbrandings- of een cementfabriek..

Bouwafval en -materialen als hulpbronnen beschouwen, houdt tal van voordelen in. Zo kunt u:

  • Uw kosten verlagen: zowel bij de aankoop van de materialen als bij het afvalbeheer.
  • Banen creëren en uw activiteiten diversifiëren.
  • Uw knowhow valoriseren en het menselijke aspect opnieuw een centrale plaats geven in uw activiteit, via specialisaties die u een toegevoegde waarde geven.
  • Een positieve impact hebben op het milieu door hulpbronnen te beschermen.

Goed om te weten

Een circulair project op de planning?

  • U kunt subsidies krijgen via de projectoproep RENOLAB.B of BeCircular.
  • U kunt ook een opleiding over werven in de circulaire economieDe circulaire economie is een productie- en consumptiemodel dat bestaat uit het zo lang mogelijk delen, hergebruiken, repareren, renoveren en recycleren van bestaande producten en materialen, zodat ze hun waarde behouden. volgen, georganiseerd door Leefmilieu Brussel.

De principes van de circulaire economie geïntegreerd in uw bouwwerf

Zowel bij nieuwbouw, renovatie als afbraak heeft afvalbeheer een rechtstreekse impact op het milieu en het bouwbudget. Door rekening te houden met dat beheer vanaf de ontwerpfasen kunt u uw afvalproductie onder controle houden en verminderen. In de werffase helpen concrete maatregelen u uw afvalrecyclagedoelstellingen te behalen.

Ontwerpfasen

Al vanaf de eerste ontwerpfasen is het mogelijk om de productie van afval tot een minimum te beperken en de van de werf afkomstige materialen goed te beheren. U kunt bijvoorbeeld proberen om de bestaande constructies zo veel mogelijk te behouden. Hieronder volgen enkele voorbeelden van goede praktijken. 

  • Een afbraakprotocol toepassen:

Het afbraakprotocol is een verzameling van tools om een inventaris te maken van de gevaarlijke afvalstoffenAfval dat gevaarlijke stoffen bevat: brandbaar (koolwaterstoffen), giftig (pesticiden), oxiderend (nitraten), bijtend (zuren), radioactief (isotopen)., de te hergebruiken materialen en het recycleerbare afval en zo een echt beheerplan op te stellen voor het werfafval. Deze goede praktijken leiden tot een hoog percentage van hergebruikHergebruik is het behouden van een object om het te hergebruiken zoals het is, eventueel na een voorbereidingsfase voor hergebruik. Voorbeeld: bakstenen worden ontmanteld en hergebruikt voor een nieuwe muur, na te zijn schoongemaakt en gecontroleerd. en recyclageRecyclage is de vernietiging van afval om nieuwe materialen te produceren. Voorbeeld: inert afval wordt vermalen om granulaten te produceren die in wegfunderingen worden gebruikt. Deze gebruiksklare tools worden bij de opdrachtdocumenten gevoegd, zodat de opdrachtgever, ontwerper en aannemer hun milieuambities en -vaardigheden onder de aandacht kunnen brengen. 

  • Een pre-sloopinventaris opstellen:

Een pre-sloopinventaris maakt het mogelijk om al het afval, de herbruikbare materialen en de recycleerbare materialen te identificeren en te kwantificeren. Een goede inventaris helpt ook om de werf te faseren ten opzichte van de materialen, dat wil zeggen om de nodige hoeveelheden te voorzien, evenals de containers en de bestemmingen voor elk type geproduceerd afval of te hergebruiken materiaal.

  • Contractuele hergebruikbepalingen opnemen in de bestekken:

Een inventaris en een verduidelijking van de intenties van de bouwheer op het gebied van hergebruik en recyclage kunnen worden opgenomen in de bestekken om volledige offertes van de aannemers te krijgen en een optimaal materiaalbeheer te garanderen.

Meer in het algemeen moeten alle ambities op het vlak van selectieve afbraak, sorteren op de werf, hergebruik en recyclage in de bestekken worden beschreven. Zo bent u zeker dat de aannemers in hun offertes wel degelijk rekening houden met de post 'afval' en dat het afval op een verantwoorde manier wordt verwerkt, zoals beschreven in het bestek. Dat is niet noodzakelijk duurder, want door materialen opnieuw te gebruiken kunt u zowel besparen op de afvalfactuur als op nieuwe materialen. Bovendien is de prijs voor de verwerking van een container gevuld met een fractie gesorteerd afval altijd lager dan voor een container met gemengd afval.

  • De principes van eco-design toepassen:

Door van tevoren en van bij het ontwerp van het gebouw (maar ook van een ruimte of een volledige verdieping) na te denken over de toekomstige gebruiksmogelijkheden, kunt u anticiperen op bepaalde aanpassingen waardoor renovatiewerkzaamheden in de toekomst vermeden kunnen worden. Denk bijvoorbeeld aan het ombouwen van kantoren tot woningen of van grote woningen tot kleine woningen en omgekeerd. Meer informatie vindt u in de Gids Duurzame Gebouwen.

Werffasen

Het is zinvol om de teams op te leiden en de betrokken aannemers te informeren over voorbeeldig afvalbeheer door zo veel mogelijk te sorteren.

Afval dat aan de bron wordt gesorteerd, is bijvoorbeeld gemakkelijker te recycleren. Zo kunt u niet alleen besparen, maar beschermt u ook de hulpbronnen van onze planeet. Gesorteerd afval heeft dus een grotere waarde dan gemengd afval. Inert afval (steenslag en puin) kan bijvoorbeeld op minder dan 15 km van Brussel worden vermalen en gerecycleerd en worden gebruikt als funderingsmateriaal bij wegenwerken.

Selectieve afbraak maakt het mogelijk om elk materiaal te scheiden, te bewaren en naar het meest geschikte opwaarderingskanaal te sturen (recyclage). Hierdoor vermindert de factuur voor afvalbeheer (op voorwaarde dat er voldoende hoeveelheden en beschikbare plaats zijn). Om te worden toegepast, moeten deze aanbevelingen in de bestekken staan (zie de pagina Ontwerpfasen en het afbraakprotocol).

Bij geringe hoeveelheden materiaal of in geval van plaatsgebrek, is doorverkoop aan de hergebruiksector een interessante oplossing, zeker wanneer u tijdig op zoek gaat naar kopers, nog vóór er met de afbraak wordt begonnen. Zo voorkomt u zowel opslagproblemen als problemen inzake afvalbeheer.

Praktische tools en hulpmiddelen

Platform van de Actoren voor het Hergebruik van Bouwelementen in Brussel

Het 'Platform van de Actoren voor het Hergebruik van Bouwelementen in Brussel' brengt de spelers samen die betrokken zijn bij de ontwikkeling van een circulaire economieDe circulaire economie is een productie- en consumptiemodel dat bestaat uit het zo lang mogelijk delen, hergebruiken, repareren, renoveren en recycleren van bestaande producten en materialen, zodat ze hun waarde behouden. voor bouwcomponenten in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest.

De doelstellingen van het platform zijn:

  • een aanspreekpunt en een toegangspoort aanbieden aan iedereen die in de praktijk met het vraagstuk te maken krijgen;
  • werkgroepen leiden om de voornaamste transversale belemmeringen voor de ontwikkeling van hergebruikkanalen aan te kaarten;
  • een klimaat scheppen waarin initiatieven geharmoniseerd kunnen worden, waar een gemeenschappelijke visie tot stand kan komen en waar nieuwe samenwerkingsverbanden kunnen worden opgestart;
  • sensibiliseringsacties organiseren, casestudy's verspreiden en verslag uitbrengen van inspirerende praktijken.

Opalis – website voor de aankoop en verkoop van hergebruikmaterialen

De website Opalis is bestemd voor alle particulieren, aannemers en architecten die hergebruikmaterialen willen kopen, verkopen of gebruiken. Op deze site vindt u een bijgewerkte lijst van professionele handelaars van bouwmaterialen in heel België, alsook tips over hergebruikmaterialen en hun gebruik. Ze bevat ook specifieke bepalingen voor bestekken om het gebruik van vijf hergebruikmaterialen te bevorderen. Deze website werd opgezet door de vzw Rotor, met de steun van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest.

Praktische gids over hergebruik van bouwmaterialen

Deze online gids is bedoeld voor alle projectdragers van bouw- of renovatieprojecten die in zekere mate hergebruikHergebruik is het behouden van een object om het te hergebruiken zoals het is, eventueel na een voorbereidingsfase voor hergebruik. Voorbeeld: bakstenen worden ontmanteld en hergebruikt voor een nieuwe muur, na te zijn schoongemaakt en gecontroleerd. van bouwmaterialen in hun project willen integreren. De gids bevat een procedure, aanbevelingen en praktische tools om een project tot een goed einde te brengen. Hij werd opgesteld door het partnerschap Ressources-Cifful-Confederatie Bouw, met de steun van het Waals en Brussels Gewest. De bijlagen bij deze gids worden meermaals per jaar bijgewerkt.

Een gids voor het identificeren van bouwproducten met potentieel voor hergebruik

Een hergebruikaudit is een cruciale stap om de hoeveelheid bouwmaterialen die effectief worden hergebruikt in de bouwsector te optimaliseren. Met deze algemene doelstelling in het achterhoofd kunnen hergebruikinventarissen voor verschillende doeleinden worden gebruikt:

  • Opdrachtgevers en ontwerpers van nieuwe projecten informatie geven over de hergebruikmogelijkheden van elementen die al ter plaatse aanwezig zijn;
  • Handelaars van hergebruikmaterialen en andere geïnteresseerde partijen op de hoogte brengen van de beschikbaarheid van mogelijk herbruikbare materialen om bij te dragen aan een doeltreffende omloop van de betrokken elementen;
  • Sloopbedrijven laten weten welke elementen zorgvuldig moeten worden afgebroken;
  • Als beslissingstool dienen voor de effectieve recuperatie, het effectieve hergebruikHergebruik is het behouden van een object om het te hergebruiken zoals het is, eventueel na een voorbereidingsfase voor hergebruik. Voorbeeld: bakstenen worden ontmanteld en hergebruikt voor een nieuwe muur, na te zijn schoongemaakt en gecontroleerd. en de bestemming van de producten.

De gids voor het identificeren van bouwproducten met potentieel voor hergebruik (.pdf) geeft aanbevelingen en reikt een methode aan om deze audits uit te voeren.

Deze handleiding werd opgesteld in het kader van het project Interreg NWE 739: Facilitating the Circulation of Reclaimed Building Elements (FCRBE), oktober 2018-januari 2022.

Hergebruikmaterialen voor doe-het-zelvers identificeren

  • De Materiauteek die door CDR Construction werd ontwikkeld, is bedoeld om de identificatie en het hergebruikHergebruik is het behouden van een object om het te hergebruiken zoals het is, eventueel na een voorbereidingsfase voor hergebruik. Voorbeeld: bakstenen worden ontmanteld en hergebruikt voor een nieuwe muur, na te zijn schoongemaakt en gecontroleerd. van bouwelementen binnen een bestaand gebouw te vergemakkelijken. Aan de hand van de afbeelding van een 'typisch' Brussels huis dat al verbouwingen heeft ondergaan, kan de gebruiker de makkelijk herbruikbare elementen visueel identificeren, ongeacht of het om hergebruik voor persoonlijke dan wel externe doeleinden gaat: schenking of doorverkoop van dit element. Bovendien wordt ook nagegaan hoe die (bestaande of teruggeplaatste) elementen moeten worden onderhouden, om hun gemiddelde levensduur te verlengen.
  • De praktische zakboekjes van Homegrade kunnen u helpen bij het opstellen van een inventaris (.pdf) en het herstellen, hergebruiken en recycleren van bouwmaterialen (.pdf).

Vademecum voor hergebruik: De recuperatie van bouwmaterialen uit publieke gebouwen haalbaar maken

Het vademecum van Rotor beschrijft de procedure en de gebruiksklare tools voor de recuperatie van bouwmaterialen uit publieke gebouwen met het oog op hun hergebruikHergebruik is het behouden van een object om het te hergebruiken zoals het is, eventueel na een voorbereidingsfase voor hergebruik. Voorbeeld: bakstenen worden ontmanteld en hergebruikt voor een nieuwe muur, na te zijn schoongemaakt en gecontroleerd. (pre-sloopinventaris, bestek en bijzonder bestek, aankondiging van opdracht enz.). 

Er worden vier routes voorgesteld:

  • Overheidsopdracht voor diensten
  • Verkoop
  • Schenking
  • Middelenverbintenis voor de aannemer

Handleidingen voor demontage van bouwmaterialen: Do It Yourself!

Als u bouwmaterialen correct leert demonteren, kunt u niet alleen hun levensduur verlengen door hun hergebruikHergebruik is het behouden van een object om het te hergebruiken zoals het is, eventueel na een voorbereidingsfase voor hergebruik. Voorbeeld: bakstenen worden ontmanteld en hergebruikt voor een nieuwe muur, na te zijn schoongemaakt en gecontroleerd. te bevorderen, maar beperkt u ook de hoeveelheid afval die op de werf wordt geproduceerd. Enkele voorbeelden van materialen en uitrustingen:

  • radiatoren en thermostaatkranen
  • douchecabines en toebehoren
  • wastafels en kranen
  • inbouwmeubelen
  • deuren en toebehoren
  • stopcontacten en schakelaars
  • bakstenen
  • tegelwerk
  • raamkozijnen en vensterdorpels
  • parket en vloeren
  • lampen en toebehoren

U vindt de praktische gidsen op de website van reuse.brussels.

Pilootwerven voor beheer van bouwafval

Zeventien bouwwerven werden begeleid door BuildWise en de CBB-H om hun bouwafval beter te sorteren. Van studio's tot volledige appartementsgebouwen en individuele woningen, alle bouwtypes kwamen in aanmerking.

Er werden tientallen methodes getest voor het beheer van het bouwafval: contractuele relaties, bouwproces, beheer van materialen en afval.

Repertorium van bedrijven die actief zijn in de ophaling en recyclage van bouwafval

Dit repertorium (.pdf) is een lijst van ondernemingen die actief zijn in de ophaling en recyclageRecyclage is de vernietiging van afval om nieuwe materialen te produceren. Voorbeeld: inert afval wordt vermalen om granulaten te produceren die in wegfunderingen worden gebruikt van bouwafval en biedt bouw- en sloopbedrijven de mogelijkheid een lokale speler te vinden om hun bouwafval op te halen en te verwerken en dat voor elk type afval.

Het afval op de werf doeltreffend sorteren, maakt in het algemeen een betere valorisatieElke handeling met als voornaamste resultaat dat afvalstoffen een nuttig doel dienen door hetzij in de betrokken installatie, hetzij in de ruimere economie andere materialen te vervangen die anders voor een specifieke functie zouden zijn gebruikt, of waardoor de afvalstof voor die functie wordt klaargemaakt. mogelijk. De verwerkingskosten van gesorteerd afval zijn doorgaans dus lager dan die van gemengd afval. Houd wel rekening met de algemene kostprijs om de kanalen onderling te vergelijken (en met de kostprijs van de arbeidskrachten die instaan voor het sorteren op de werf bijvoorbeeld).

De Gids Duurzame Gebouwen

Bouw- en sloopafval zijn nauw verbonden met de bouwsector. Daarom wijdt de Gids Duurzame Gebouwen verschillende hoofdstukken aan deze kwestie (Mat02, Man03). De andere hoofdstukken van de gids gaan over alle thema's in verband met een gebouw (bijv.: werfbeheer, energie, water ...).

De gids is een referentietool ter ondersteuning van het ontwerp en de bouw van gebouwen met een hoge milieukwaliteit en houdt rekening met het comfort, de levenskwaliteit en de gezondheid van de gebruikers, alsook met de financiële haalbaarheid. Hij reikt verschillende concrete oplossingen aan die kunnen worden toegepast bij duurzaam bouwen en renoveren.

Nuttige links

Om te dowloaden