Activiteitenverslag HAPB: 5 jaar resultaten voor nieuwe aanbevelingen

Wat is het HABP?

Om de afvalproductie te verminderen en meer te recycleren, heeft het Brussels Hoofdstedelijk Gewest een plan opgesteld dat een zestigtal maatregelen omvat: het Hulpbronnen- en Afvalbeheerplan (HABP). Het plan heeft betrekking op alle vaste afvalstoffen die in het Brussels Gewest worden geproduceerd door huishoudens, bedrijven, industrieën en alle andere economische activiteiten.  

Het bestaat uit drie algemene principes:   

1. een omschakeling naar duurzamere en meer circulaire consumptiepraktijken verankeren; 

2. de bewaring en de nuttige toepassingGenerische term die de processen en gedragingen omvat betreffende materiaal- en organische recycling en energievalorisatie van afval, alsook hergebruik en regeneratie. van grondstoffen, indien mogelijk lokaal; 

3. de economische aanbodsector overhalen om de circulaire praktijk mee te concretiseren. 

Een evaluatie in overleg met belanghebbenden

In mei 2023 werden tijdens een evaluatieproces van het Plan voor Hulpbronnen- en Afvalbeheer de concrete resultaten na 5 jaar uitvoering geanalyseerd. Ook werden de meningen van de Brusselse belanghebbenden geraadpleegd en verzameld om een reeks aanbevelingen op te stellen die als basis moeten dienen voor de ontwikkeling van het toekomstige Brusselse plan voor de preventie en het beheer van hulpbronnen en afval.

In afwachting van de goedkeuring blijven de doelstellingen van het HABP van toepassing en is het HABP het afvalpreventie- en afvalbeheerplan dat van kracht is in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest. 

Resultaten van de evaluatie

Samenvattend benadrukt het evaluatieverslag de volgende elementen: 

• Aanpassing van het wet- en regelgevend kader: updaten van het principe van de uitgebreide producentenverantwoordelijkheid of UPV (nieuwe stromen, intergewestelijke harmonisering, een strakker en strenger systeem), omzetting van de Europese richtlijnen en aanpassing van het Brusselse kader (bijvoorbeeld verbod op wegwerpverpakkingen bij de gewestelijke en gemeentelijke overheden, verplicht sorteren van biologisch afval …) 

• Actieonderzoek, met een gedragsanalyse om inzicht te krijgen in de behoeften van de burgers en in te spelen op hun sorteergewoonten en Zero AfvalHet begrip “zero afval” verwijst naar een idee, een manier van leven en een maatschappelijke beweging. De idee, die door enkele pioniers geopperd wordt, is om te gaan naar burgers, gezinnen, organisaties of ook industriële processen die functioneren zonder daarbij afval te produceren, en als logische aanvulling ook door minder hulpbronnen te verbruiken. Hoewel het bereiken van nul afval waarschijnlijk onmogelijk is, zegt de radicale uitdrukking van dit begrip iets over de ambitie die erachter zit: alle facetten van hoe iets functioneert, moeten opnieuw geëvalueerd worden met als doel een drastische vermindering van de productie van afvalstoffen.” en uitbreiden van de voorzieningen op het vlak van ondersteuning en opleiding (composthopen, voedselverspilling, Zero Afval …) 

• Uitwerken van een volledig systeem van begeleiding van de professionele sector op het vlak van sorteren en afvalpreventie: helpdesk, diagnostiek, handleidingen, opleidingen, participatieve workshops … voor alle sectoren en voor biologisch afval in het bijzonder 

• Sterkere stimulansen voor het aanbod in de circulaire economieDe circulaire economie is een productie- en consumptiemodel dat bestaat uit het zo lang mogelijk delen, hergebruiken, repareren, renoveren en recycleren van bestaande producten en materialen, zodat ze hun waarde behouden.: projectoproepen Be Circular, Zero Waste Retail ...), ondersteuning van de ondernemingen in de sociale economie die zich bezighouden met hergebruikHergebruik is het behouden van een object om het te hergebruiken zoals het is, eventueel na een voorbereidingsfase voor hergebruik. Voorbeeld: bakstenen worden ontmanteld en hergebruikt voor een nieuwe muur, na te zijn schoongemaakt en gecontroleerd., structureren van het beleid inzake hergebruik via een stappenplan voor diverse actoren 

• Lancering van de opdracht voor de bouw van de biomethanisatieBiomethanisatie is het natuurlijk biologisch proces van afbraak van organisch materiaal bij afwezigheid van zuurstof, waarbij biogas (methaan) en een digestaat (meststof) worden geproduceerd.-eenheid in het Brussels Gewest 

• Uitbreiding van de blauwe zak en inzameling van alle huishoudelijk plasticafval 

• Opening van twee nieuwe Recyparks, uitbreiding van de sorteerinfrastructuur en de collectieve composteringBiologisch proces van verandering en nuttige aanwending van organische substraten (organisch afval ... ) in een gestabiliseerd product, gelijk aan tuinaarde en rijk aan humusachtige bestanddelen. in de gewestelijke groene ruimten en van de buurtcompostering, bestaande uit 209 collectieve composthopen die onder meer gestart zijn via Vooruit met de Wijk 

• Nauwere samenwerking tussen Net Brussel en Leefmilieu Brussel bij het optimaliseren van de dienstverlening en de communicatie naar het brede publiek, gezamenlijke communicatie, gerichte ondersteuning, invoering van een inzameling met het oog op hergebruik in bepaalde Recyparks ... 

• Ontwikkeling van een parcours Zero Afval, sorteren en openbare netheid bij de scholen met de lancering van Operatie RecyclageSamen naar minder afval op school. Dat is het motto van Operatie Recyclage, het nieuwe programma van het Brussels Gewest om scholen te helpen hun afvalbeheer te verbeteren. 

• Eerste Zero Afval-salons voor particulieren en voor de professionele sector, met ruim 10.000 personen voor elke editie 

Conclusie

Globaal zijn de hoeveelheden huishoudelijk afval per inwoner van het Gewest tussen 2019 en 2021 relatief stabiel gebleven. De doelstellingen op het vlak van reductie tegen 2023 (-5%) en 2030 (-20%) ten opzichte van het referentiejaar (2018) lijken moeilijk haalbaar te worden. Dezelfde vaststelling dringt zich op wat de voorbereiding voor hergebruikHergebruik is het behouden van een object om het te hergebruiken zoals het is, eventueel na een voorbereidingsfase voor hergebruik. Voorbeeld: bakstenen worden ontmanteld en hergebruikt voor een nieuwe muur, na te zijn schoongemaakt en gecontroleerd. en recyclageRecyclage is de vernietiging van afval om nieuwe materialen te produceren. Voorbeeld: inert afval wordt vermalen om granulaten te produceren die in wegfunderingen worden gebruikt van huishoudelijk afval betreft. We zagen een evolutie van 43% in 2018 naar 40% in 2021, tegenover een doelstelling van 60% tegen 2030. Voor het niet-huishoudelijk afval (bouwafval en afbraakmaterialen uitgezonderd) steeg het aandeel van 31% in 2018 naar 36% in 2021, terwijl de doelstelling voor 2030 70% bedraagt. De doelstelling van 90% voor hergebruik en recyclage voorbereid bouwafval en afbraakmateriaal werd in 2021 bereikt. 

Naast de voortzetting van het huidige HABP zijn er uitdagingen genoeg voor het volgende preventie- en afvalbeheersplan. De basis van dit toekomstige plan? Een ambitieuze, gezamenlijk opgestelde visie (publieke entiteiten, maatschappelijke organisaties, bedrijven), synergieën met andere strategieën en plannen in Brussel, een versterkt partnerschap met Net Brussel en de gemeenten, en realistische, geconsolideerde indicatoren.