De Brusselse ondoorlaatbare oppervlakken in kaart gebracht | Jaarverslag 2023
Meer dan de helft van de oppervlakken in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest is ondoorlatend. Dit heeft een belangrijke impact op het milieu en op de leefbaarheid van de stad. Door de ondoorlaatbare oppervlakken in kaart te brengen, krijgen we per gemeente zicht op de aanwezigheid van zones waar regenwater niet of moeilijk kan infilteren in de bodem. Met deze kennis kunnen we aan goed waterbeheer doen en de kans op overstromingen, problemen met de waterkwaliteit van waterlopen of gevolgen voor het stedelijk microklimaat beperken.
Gedetailleerder en nauwkeuriger met AI
Ondoorlaatbare oppervlakken zijn grondoppervlakken waar regenwater niet of moeilijk kan infiltreren in de bodem zoals artificiële bodembedekkingen (bv. straten, pleinen, parkings ...), gebouwen en compacte bodems. Om die oppervlakken in kaart te brengen en te bestuderen, werden satellietbeelden en luchtfoto’s door artificiële intelligentie (AI) geïnterpreteerd. Via een deep learning-model werden objecten op basis van hun spectrale eigenschappen geklasseerd als doorlatend of ondoorlatend. Zo kon dit model, in tegenstelling tot het eerdere model uit 2006, onder andere parkings, terrassen op privéterreinen of kleinere paden nauwkeuriger identificeren als ondoorlatende oppervlakken.
Uit de nieuwe studie bleek dat 53,2% van de 16.242 ha aan oppervlakte van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest ondoorlatend was in 2022. Er zijn grote verschillen tussen de Brusselse gemeenten en wijken, waarvan sommige voor meer dan 90% ondoorlaatbaar zijn. Verder toont de studie ook een voortzetting van de lineaire groeitrend van ondoorlatende oppervlakken in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest sinds 1993. Die toename in ondoorlaatbaarheid is grotendeels te wijten aan de toenemende verstedelijking.
Een geïnformeerd beleid rond waterbeheer
Eind 2023 publiceerde Leefmilieu Brussel de nieuwe kaart die de ondoorlaatbare bodems en hun evolutie duidelijk weergeeft. De resultaten van de studie werden gedeeld met het Kabinet en andere belanghebbenden zoals perspective.brussels en Brussel Mobiliteit. Leefmilieu Brussel gaf ook presentaties over de studie en haar resultaten aan de Brusselse gemeenten, geïnteresseerde universiteiten en wateractoren en -operatoren zoals Vivaqua, Hydria en de Haven van Brussel.
Zo informeren we het ontwikkelingsbeleid van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest rond waterbeheer. De kaart van ondoorlaatbare oppervlakken kan een belangrijke bijdrage leveren aan het onderzoek naar de gevolgen van ondoorlaatbaarheid op de watercyclus en aan de ontwikkeling van maatregelen rond waterbeheer.
Nuttige links
Ook u kunt de kaart en haar resultaten raadplegen:
- Bekijk de Kaart Ondoorlaatbare Oppervlakken 2022
- Lees de resultaten en verslagen van de studie op de webpagina Kaart van de ondoorlatende oppervlakken van het Brussels Gewest
Veelgestelde vragen over ondoorlaatbaarheid
Wat zijn de belangrijkste gevolgen van de toenemende ondoorlaatbaarheid?
Er zijn 3 grote gevolgen verbonden aan de toename van ondoorlatende oppervlakken:
- De vermindering van de veerkracht van het gebied tegenover klimaatverandering, met overstromingen, droogte en hitte-eilanden tot gevolg.
- De verstoring van de watercyclus, met bijvoorbeeld problemen met de waterkwaliteit van waterlopen tot gevolg.
- De impact op de biodiversiteit en het stedelijk microklimaat.
Hoe kunnen we de toenemende ondoorlaatbaarheid van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest tegengaan?
Om de toenemende ondoorlaatbaarheid een halt toe te roepen, of zelfs terug te schroeven, moeten verschillende politieke maatregelen genomen worden. Reglementeringen en stimulansen om open gebieden te behouden zijn hierbij van groot belang. Het doel van de kaart van ondoorlaatbare oppervlakken is om meer bewustzijn over de toenemende ondoorlaatbaarheid te creëren en zo meer maatregelen te inspireren.
Worden er al maatregelen genomen om de ondoorlaatbaarheid van de Brusselse bodem tegen te gaan?
Sommige overheidsplannen besteden al aandacht aan het bestrijden van de ondoorlaatbaarheid van de Brusselse bodem, zoals het Waterbeheerplan dat inzet op geïntegreerd regenwaterbeheer (GRB) of de Good Soil-strategie die de Brusselse bodems wil beschermen en verbeteren.