BeCircular en Shift my enterprise: de transitie van de ondernemingen versnelt

Ons huidige economische model ‘ontginnen-produceren-consumeren-weggooien’ botst duidelijk op zijn grenzen. De wetenschap wijst er ons op: het klimaat en de biodiversiteitDe diversiteit aan levende soorten die zich kunnen in stand houden en die zich zonder externe hulp kunnen voortplanten (fauna en flora). zijn in gevaar. Er moet ook rekening worden gehouden met de sociale impact van onze economische activiteiten. Er is steeds meer sociale ongelijkheid en de delokalisering en onzekerheid op het vlak van arbeidsomstandigheden verhogen de druk op de werknemers. Er moet dus dringend worden overgestapt op een duurzamer economisch model, waarbij de biofysische grenzen van onze planeet worden gerespecteerd en er aandacht wordt geschonken aan het menselijk welzijn.

Wat betekent de transitie concreet vanuit het standpunt van onze ondernemingen? Overstappen op een duurzamer model houdt in dat het beheer, de organisatie, het beslissingsproces en het management moeten worden heruitgevonden, net als de strategie, het businessmodel en de aangeboden commerciële waarde. Het gaat dus om een algemene transformatie in alle activiteitensectoren en -domeinen.

Je inzetten voor de transitie versterkt het imago en de reputatie van je merk en onderscheid je  van de concurrentie. Consumenten besteden overigens steeds meer aandacht aan duurzaamheidscriteria.

Ook de openbare aanbestedingen evolueren: duurzaam inkopen wint terrein binnen administraties. Aangezien 14% van het Belgische BBP gekoppeld is aan openbare aanbestedingen, krijgen bedrijven die aan deze eisen voldoen een concurrentievoordeel.

Aan de financieringskant willen zowel private als publieke spelers ESG-criteria (‘environmental’, ‘social’ en ‘governance’) meer inpassen in hun investeringskeuzes. Dat worden impactinvesteringen genoemd. Daarbij wordt winstgevendheid gecombineerd met milieu- of sociale voordelen. Banken, verzekeringsmaatschappijen en overheden geven voortaan de voorkeur aan bedrijven die zich inzetten voor de transitie. Ze worden als robuuster aanzien in het licht van de wereldwijde crisissen (bevoorrading, financiën, lokale werkgelegenheid ...).

Gewestelijke, federale en Europese regelgevingen worden strenger op het vlak van milieu- en sociale impact. Door op deze evoluties te anticiperen en zelfs een pionier te worden, kan men beter voorbereid zijn en problemen in de toekomst vermijden.

Ook leidt het invoeren van een duurzaam model tot het aantrekken van talent. Vandaag wordt het aanbieden van zinvol werk en de inpassing van duurzaamheid in de kern van je activiteiten een echt voordeel als het gaat om het aanwerven en behouden van personeel.

De transitie biedt tot slot een dubbel voordeel: de uitgaven dalen en tegelijkertijd neemt de impact op het leefmilieu en de maatschappij af. Een efficiëntere organisatie voor een veerkrachtigere onderneming!

Investeren in duurzaamheid betekent dus ook de toekomst van je onderneming veiligstellen.

Sinds zijn oprichting in 2016 heeft de projectoproep BeCircular 262 innovatieve initiatieven op het vlak van de circulaire economieDe circulaire economie is een productie- en consumptiemodel dat bestaat uit het zo lang mogelijk delen, hergebruiken, repareren, renoveren en recycleren van bestaande producten en materialen, zodat ze hun waarde behouden. in Brussel ondersteund. Onder de succesverhalen bevinden zich spelers die nu stevig verankerd zijn in het Brusselse landschap, zoals Rotor, Färm, Permafungi, Bc Materials, Belgomarkt, Lily Bulk, Mcb Ateliers, Yuman, Sonian Wood Coop, les Savonneries bruxelloises, Brusol, Urbike, Konligo en Zero Waste Solutions. BeCircular is dus een echte springplank voor bedrijven die zich inzetten voor een duurzamer model!

Tussen 2018 en 2023 verdubbelde het aantal transitie-instrumenten dat door het Brussels Hoofdstedelijk Gewest werd ingevoerd en verviervoudigde het aantal begunstigden, waardoor steeds meer actoren op verschillende niveaus bij de economische transitie konden worden betrokken.

Wat de ondersteuningstools aangaat:

• vroeg 47% van de bedrijven een rechtstreekse subsidie aan;
• worden, naast financiële steun, niet-financiële maatregelen (advies, ondersteuning, sensibilisering, lokalisering, erkenning ...) het meest aangevraagd: 53% van de bedrijven maakte daarvan gebruik.

We weten dat België heel weinig natuurlijke hulpbronnen heeft en dat de ruimte beperkt is door een sterk verstedelijkte omgeving. Als we lokaal willen produceren met onze eigen hulpbronnen, zullen we een meer circulair model van economische ontwikkeling moeten hanteren. En Brussel heeft in dat opzicht een groot voordeel. Er circuleren hier veel hulpbronnen die kunnen worden opgevangen, bewaard en hergebruikt. De praktijken inzake duurzaamheid en circulariteit van hulpbronnen zullen absoluut essentieel worden om de stabiliteit en robuustheid van onze economieën te garanderen.

Er is vandaag een duidelijke trend die de nadruk opnieuw legt op de reshoring van de productie van goederen. Deze dynamiek mag echter niet ten koste gaan van het klimaat. De vermindering van de CO₂-uitstoot de afgelopen decennia was grotendeels te danken aan de offshoring en de uitbreiding van de tertiaire sector van onze economieën. Als we productieactiviteiten opnieuw op ons grondgebied willen integreren zonder onze impact op het leefmilieu mechanisch te vergroten, is het absoluut noodzakelijk dat we duurzamere en circulaire modellen hanteren.

Steeds meer ondernemingen in het Brussels Gewest erkennen het belang van een duurzamer economisch model. Overgaan tot actie blijft echter een uitdaging: hoe ga je van start? En met welke middelen? Om ze te begeleiden heeft het Gewest de Shifting Economy-strategie en ondersteuningstools zoals Shift my enterprise en BeCircular ingevoerd.

Shift my enterprise werd gelanceerd in 2024 en helpt Brusselse bedrijven om een nieuw, duurzamer bedrijfsmodel aan te nemen. Het programma biedt persoonlijke ondersteuning op basis van de 3 actiepijlers die bekendstaan als ESG: ‘environmental’, ‘social’ en ‘governance’. Het is een ‘à la carte’-ondersteuning die tot 16 dagen begeleiding door experten aanbiedt. Het doel is duidelijk: ervoor zorgen dat bedrijven die de transitie maken duurzaamheid en economische levensvatbaarheid met elkaar kunnen verzoenen en dat deze stap ook een kans is voor groei. Het moet een win-winsituatie zijn voor bedrijven. ‘Shift my enterprise’ richt zich zowel op zko’s als op kmo’s, die vaak niet over de middelen beschikken om hun transformatieproces op te starten.

We adviseren hen om inspiratie op te doen uit de projecten die we al ondersteunen en om het reglement te raadplegen voor meer informatie. Daarna kunnen we ze een paar tips geven:

• Controleren of je in aanmerking komt

  Wij ondersteunen particuliere ondernemingen die langer dan 3 jaar bestaan, minder dan 250 vte’s tewerkstellen en met een omzet van minder dan € 50 miljoen (of een balans van minder dan € 43 miljoen). Onze experten zijn bereikbaar via een helpdesk om voor jou na te gaan of je onderneming kan genieten van het Shift my enterprise-programma. Als dat niet het geval is, is dit eerste contact van onschatbare waarde, omdat je dan wordt doorverwezen naar andere gewestelijke ondersteuningsprogramma’s die op jouw behoeften zijn afgestemd.

• Onze begeleidingsoplossingen bekijken

  Het Brussels Hoofdstedelijk Gewest biedt een brede waaier aan ondersteuning en financiering aan, maar het is niet altijd gemakkelijk om er je weg in te vinden. Onze teams zullen je de weg wijzen naar de meest relevante regelingen, in het bijzonder die van Leefmilieu Brussel. Deze biedt faciliterende diensten rond verschillende thema’s aan (voeding, water, natuur, bodem, afval, bouw, energie ...).

• Een actieplan uitwerken

  Ga de uitdagingen van de transitie niet alleen aan. Laat je begeleiden om een stand van zaken op te maken en een concreet actieplan uit te werken. Analyse, keuze van acties, implementatie ... Er is veel ondersteuning beschikbaar vanuit het gewest om je transformatie te versnellen.

Het veranderen van je businessmodel brengt kosten met zich mee, al was het maar qua tijd en middelen. In plaats van dat als een beperking te zien, is het belangrijk om te onthouden dat het een investering in de toekomst is: de transitie opent de deur naar nieuwe markten, maakt je onderneming veerkrachtiger en garandeert een duurzamer bedrijfsmodel op lange termijn. 

In het kader van de gewestelijke Shifting Economy-strategie biedt het Brussels Hoofdstedelijk Gewest bedrijven een reeks tools aan die aangepast zijn aan elke fase van hun transitie: de reflectiefase, de structureringsfase of de implementatiefase. Naast de reeds vermelde tools, zoals Shift my enterprise en BeCircular, kun je bijvoorbeeld ook gebruikmaken van de volgende tools:

• De duurzaamheidstest van hub.brussels waarmee je in 15 minuten je situatie kunt beoordelen en een lijst met aanbevelingen krijgt op basis van je profiel.
• De hub.info-portaalsite die je helpt om de juiste hulpmiddelen te vinden via de website, e-mail, telefoon of een afspraak ter plaatse. Raadpleeg de rubriek ‘Wie kan mij helpen?’ van het label Ecodynamische onderneming. Dat label beloont bedrijven en organisaties die duurzame en milieuvriendelijke praktijken toepassen. Het is een uitstekende eerste stap in het structureren van je transitie. Het label helpt ondernemingen via de voorstelling van beste praktijken en nieuwe gedetailleerde referenties per sector.
• De Circular innovation-projectoproep van Innoviris, waarmee O&O-projecten op het vlak van de circulaire economieDe circulaire economie is een productie- en consumptiemodel dat bestaat uit het zo lang mogelijk delen, hergebruiken, repareren, renoveren en recycleren van bestaande producten en materialen, zodat ze hun waarde behouden. worden gefinancierd.
• Het fonds voor economische transitie van Finance&Invest.brussels dat investeringen financiert die de koolstofvoetafdruk van de Brusselse ondernemingen verkleint.
• Hogere gewestelijke premies (investeringen, consultancy, opleidingen) voor Brusselse bedrijven die op sociaal en/of milieuvlak als toonaangevend worden beschouwd.
• ...

• Het Ecodyn-label evalueert en beloont de ecobeheerpraktijken van een Brusselse onderneming of vereniging. Het label dekt niet de impact van de producten of diensten. Het kan echter een belangrijke eerste stap zijn in het begin van een transitie van het commerciële aanbod van een bedrijf en kan worden aangevuld met programma’s zoals Shift my enterprise of BeCircular die de transitie van bedrijfsmodellen ondersteunen.
• BeCircular is een projectoproep die Brusselse ondernemingen financiert en begeleidt die klaar zijn om een innovatief aanbod van producten of diensten op de markt te brengen op het vlak van de circulaire economieDe circulaire economie is een productie- en consumptiemodel dat bestaat uit het zo lang mogelijk delen, hergebruiken, repareren, renoveren en recycleren van bestaande producten en materialen, zodat ze hun waarde behouden., of die dit aanbod willen uitbreiden. Deze projectoproep is gericht op projecten die al in een verder, meer matuur stadium zitten dan de projecten waarvoor het Shift my enterprise-programma bedoeld is. Dat programma biedt ondersteuning bij de voorafgaande fase van de projectdefinitie. 
• Shift my enterprise ondersteunt Brusselse bedrijven bij de transitie van hun activiteit en businessmodel en bij de implementatie van proefprojecten in verband met de transitie. In tegenstelling tot BeCircular biedt dit programma geen financiering aan. Het komt tussen in een minder vergevorderd stadium van projectrijpheid dan BeCircular om bedrijven te helpen hun transitieproject beter te definiëren. BeCircular biedt ook ondersteuning die verder gaat dan de circulaire economie en die alle soorten transitieprojecten omvat. 

Het is belangrijk op te merken dat deze 3 regelingen een onderneming ook de kans geven om, onder bepaalde voorwaarden, erkend te worden als ‘voorbeeldonderneming’ en bijgevolg te genieten van aanzienlijke verhogingen van de economische steun en subsidies die deze kan ontvangen van het gewest.

De economische transitie heeft betrekking op alle ondernemingen, in alle ontwikkelingsfasen en in alle activiteitensectoren. Het Brussels Hoofdstedelijk Gewest zet zich in om deze grootschalige transformatie te ondersteunen. Dankzij programma’s zoals BeCircular hebben al heel wat sectoren begeleiding gekregen: voeding, textiel, bouw, afval, mobiliteit, roerende goederen en heel wat andere domeinen!

Het Brussels Hoofdstedelijk Gewest wordt erkend als pionier in de circulaire economieDe circulaire economie is een productie- en consumptiemodel dat bestaat uit het zo lang mogelijk delen, hergebruiken, repareren, renoveren en recycleren van bestaande producten en materialen, zodat ze hun waarde behouden. in de bouwsector, waar tal van innovatieve initiatieven zijn ontstaan. Brussel is zelfs een inspirerend stadsgewest geworden voor andere landen! Het Zin-project van Besix is hier een internationaal voorbeeld van: bij de renovatie van de WTC-torens 1 en 2 werd een groot deel van de gebouwen behouden en werd een groot aantal materialen hergebruikt (sanitair, wanden ...).

Bedrijven die zich inzetten voor deze aanpak zullen profiteren van meer financiële steun, met meer gewestelijke subsidies en premies om hun overstap naar een duurzamer model te belonen.