Mijn natuurlijke tuin 

Laat de natuur haar gang gaan achterin de tuin, rond een oude boomstronk bijvoorbeeld. Brandnetels, bramen en wilde bloemen zullen al snel een toevluchtsoord bieden voor tal van insectensoorten. 

Vlinders, eekhoorns en vogels zijn verzot op bosjes, struiken en heggen allerhande: ze doen er zich tegoed aan nectar, fruit of zaden. Hazelaar, meidoornDe meidoorn (Crataegus) is een soort van doornige boom of struik in het noordelijk halfrond die tot de Rozenfamilie behoort. De meidoorn wordt soms ook ‘haagdoorn’ genoemd en zijn vruchten ‘meelbessen’. Hij staat ook bekend als ‘witte doorn’. Meer info op Wikipedia., haagbeuk en veldesdoorn zijn struiken van bij ons, en dus de geknipte keuze om in de tuin te laten staan of aan te planten. Wil je meer weten over de eenvoudige acties die je kunt ondernemen om dieren van voedsel te voorzien? Raadpleeg dan onze fiche ‘Plant voor de dieren’. 

Padden, spitsmuizen en insecten kruipen hier graag onder weg. En mettertijd raken ze lekker omringd door mos, varens en andere plantjes die het ontdekken waard zijn. Vind je een stapel stenen wat rommelig ogen? Dan kun je ook kiezen voor een muurtje van droge stenen. Ontdek hier hoe je zelf aan de slag kunt gaan. 

Een zonnig stukje tuin laat zich vlot omtoveren tot een fraaie bloemenweide waar inheemse wilde bloemen en planten spontaan uitschieten: madeliefjes, ereprijs, boterbloemen, paardenbloemen, grassen, margrieten en duizendblad zijn een streling voor het oog en een genot voor insecten! Wil je weten hoe je een bloemenweide inzaait en onderhoudt? Ontdek onze pagina ‘Zaai een bloemenweide’ op renature.brussels.

Kies je zaaigoed zorgvuldig uit

In de pakjes bloemenzaad die je in de winkel vindt, zitten verschillende soorten die vaak niet gedijen in onze contreien. Kies liever lokale zaden uit de biologische landbouw, die worden aangeboden door lokale kwekers. 

Oefen geduld

Maai niet meer dan twee keer per jaar, in juni en in september: zo krijgen de planten voldoende tijd om de zaden en de vruchten te produceren die vlinders en andere bestuivers aantrekken. 

Maak ruimte voor een groen hoekje

Betonnen platen en geplaveide binnenplaatsen laten de natuur maar weinig ruimte. Plant beter een heg aan, of borders die regenwater opslorpen en de biodiversiteitDe diversiteit aan levende soorten die zich kunnen in stand houden en die zich zonder externe hulp kunnen voortplanten (fauna en flora). bevorderen! 

Help de vogels

Controleer vóór je een nestkast ophangt of er geen takken of andere oppervlakken zijn die roofdieren toegang kunnen geven tot de nestkast. 

Zo zorg je ervoor dat katten er niet bij kunnen! Maar zodra er vogeltjes in huizen, mag je ze niet meer storen! Zet in de winter en enkel bij strenge vorst een overdekt voederplankje en geef de vogels zaden en droge vruchten, bij voorkeur pinda’s, maïs, gierst of zwarte zonnebloempitten. Zorg ervoor dat deze ongebrand en ongezouten zijn. Vermijd vetbollen in netjes: vogels kunnen er met hun poten of snavel in verstrikt raken. Het hele jaar door stellen vogels ook vers water op prijs, aangeboden in een ondiepe schaal. Ontdek hoe je geschikte nestkasten plaatst. 

Leg een natuurlijk poeltje aan

Heb je een vrij plekje in de tuin, in de zon en niet te dicht bij hoge bomen? Dat zijn de ideale omstandigheden om een natuurlijk vijvertje aan te leggen, met enkele waterplanten zoals gele lis, waterlelie of valeriaan.Voor je het weet kun je genieten van het ballet van waterjuffers en – wie weet? – het gekwaak van kikkers! Wil je weten hoe je een natuurlijke vijver aanlegt en inricht? Raadpleeg dan onze speciale fiche. 

Een goede plantenkeuze is een voorwaarde voor een mooie tuin.  En meer biodiversiteitDe diversiteit aan levende soorten die zich kunnen in stand houden en die zich zonder externe hulp kunnen voortplanten (fauna en flora). komt dan vanzelf: vertrouw gewoon op de natuur en kies lokaal geteelde en inheemse planten! 

Kijk naar wat groeit

De wind, vogels en insecten voeren zaden aan die spontaan ontkiemen.  Trek dit ‘onkruid’ niet zomaar uit, maar laat enkele wilde planten staan.  De kans is groot dat ze mooie bloemen zullen dragen! Opgelet voor invasieve exotische planten die je wel moet verwijderen. 

Hou het simpel

De natuur zit goed in elkaar: inheemse planten zijn aangepast aan ons klimaat en zijn beter bestand tegen ziekten en parasieten.  Ze zijn dus makkelijker te kweken!  Een andere troef: vaste planten bloeien elk jaar spontaan opnieuw. Kijk dus wat verder dan de klassieke klokjes en sleutelbloemen, en maak kennis met ereprijs, wormkruid, seringen en leverkruid! 

Ieder zijn pleziertje

Hommels, vlinders en bijen zijn dol op narcissen, slangenkruid, paardenbloemen of moerasspirea, terwijl vogels vooral verzot zijn op zwarte bessen, aalbessen, vlier en lijsterbes.  Het is zo makkelijk hun dit plezier te gunnen en het levert een mooi schouwspel op! Ontdek op renature.brussels hoe je wilde bijen helpt met de juiste planten. 

De verboden invasieve exoten!

Sommige uitheemse planten, zoals Japanse duizendknoop en reuzenberenklauw, hebben de neiging zich te settelen en te gaan woekeren. Ze hebben geen natuurlijke vijand en bedreigen zelfs de inheemse soorten en verstoren zo ons ecosysteemGeheel van de planten- en dierengemeenschappen in een territorium, beschouwd in hun wisselwerking met de milieufactoren.. Een aantal van deze planten zijn bovendien verboden. In geval van twijfel, weer je uitheemse planten dus het best uit je tuin of raadpleeg je onze lijsten van aanbevolen planten! Meer info? Lees ons artikel ‘Invasieve planten, een bedreiging voor onze bodems?’

We stellen je verschillende lijsten met aanbevolen planten ter beschikking.  Die planten zijn grotendeels inheems en altijd interessant voor de biodiversiteitDe diversiteit aan levende soorten die zich kunnen in stand houden en die zich zonder externe hulp kunnen voortplanten (fauna en flora)., in het bijzonder voor onze bestuivende insecten en de vogels.  Bepaalde exotische (maar niet invasieve) soorten werden toegevoegd omdat ze ook interessant zijn voor de biodiversiteit en ze de plantenkeuze vergroten. 

In Brussel is er overal wildleven: in de bocht van een straat, aan de rand van de voetpaden, aan het eind van een weg ... Brussel telt 122 parken en bossen die voor iedereen toegankelijk zijn. Allemaal kansen om terug aansluiting te vinden bij de natuur.  Maar niet alle wijken zijn op dezelfde manier verwend door de natuur: sommige zijn (te) zeer gemineraliseerd, terwijl andere bijna landelijk zijn.  

De natuur in de stad is nochtans belangrijk voor haar bewoners. Niet alleen omdat ze een streling voor het oog is, maar ook voor een duurzamere stad die beter bestand is tegen hittegolven, waar de luchtkwaliteit beter is, de biodiversiteitDe diversiteit aan levende soorten die zich kunnen in stand houden en die zich zonder externe hulp kunnen voortplanten (fauna en flora). wordt beschermd ... Want de planten dragen ook bij tot de vermindering van de hitte-eilanden in steden. Ze vangen fijnstof op, beschermen de vochtigheid, verminderen het risico op overstromingen, huisvesten en voeden tal van insecten, vogels, kleine zoogdieren ... Al die functies zijn van vitaal belang voor ons, de stadsbewoners.  

Iedereen kan zijn steentje bijdragen tot de natuur in de stad, bijvoorbeeld door een klimplant tegen de gevel te planten. Steeds meer gemeenten voeren vergunningen in om de straten te vergroenen: klimplanten, vergroening van de voet van bomen, bloembakken op het voetpad ... Vraag inlichtingen bij je gemeente (zie de links onderaan het artikel) en begin met straattuinieren! 

Een natuurhoekje in de stad bewerken is nog veel gezelliger en productiever wanneer men dit in groep doet. Er is geen bijzondere competentie vereist, iedereen kan bijdragen aan een stukje natuur in de stad.  De projectoproep ‘Vooruit met de wijk’ financiert elk jaar groepen van stadsbewoners die zo hun wijk willen verbeteren. Verzamel minstens 5 gemotiveerde personen en waag je kans! Je kunt allerlei ideeën bedenken om de natuur in je buurt te verbeteren.

Informeer je goed over welke planten je kan gebruiken wanneer je wil straattuinieren.  De levensomstandigheden voor straatplanten zijn veel harder dan voor tuinplanten. Het is dus nodig de juiste planten te kiezen in functie van de droogteDroogte is een natuurlijk fenomeen waarbij de beschikbaarheid van water afneemt als gevolg van een gebrek aan neerslag, wat op termijn tot een watertekort kan leiden. Dit moet niet worden verward met een ‘hittegolf’ of ‘hitteperiode’, ook al hebben deze wel degelijk invloed op de beschikbaarheid van water (toename van de watervraag). (sterk in een zeer gemineraliseerd stadscentrum), het aantal uren zon, de verontreiniging, de inklinking van de bodem ... We stellen je lijsten met aanbevolen planten voor, maar ook een lijst met verboden planten: de invasieve exotische planten.  Met inbegrip van de Japanse duizendknoop, de reuzenbalsemien, maar ook de buddleia (vlinderstruik genaamd) of herfstasters, de lupinus perennis ... 

Raadpleeg onze onderstaande brochure over straattuinieren en onze plantenlijsten.  

Planten hebben niet te veel voeding nodig: anders worden ze gevoeliger voor ziekten. Beperk dus de aanvoer van – zelfs natuurlijke – meststoffen en weer alle chemische producten uit je tuin! Heb je tips nodig? Ontdek hier hoe je ongewenste planten zonder pesticiden kunt aanpakken. 

Gemaaid gras, droge bladeren, naalden, stro en schors vergaan door het werk van micro-organismen en verrijken de bodem op natuurlijke wijze. Gebruik ze als mulchlaag en je krijgt een spontane bemesting! 

Elke plant hoort ergens thuis. Een plant die wegkwijnt, staat wellicht niet op de juiste plek in uw tuin. Vervang hem door een andere soort, die hier beter gedijt. Streekeigen planten zijn perfect aangepast aan ons klimaat, en hebben doorgaans geen meststoffen nodig. 

Sommige chemische meststoffen bevatten zware metalenVerzamelnaam voor een groep metalen met een relatief grote dichtheid, zoals lood, kwik, zink en cadmium. Deze metalen komen van nature in het milieu voor en zijn in veel gevallen zelfs nodig voor bepaalde natuurlijke processen. In hogere concentraties zijn ze echter meestal giftig. De voornaamste bronnen van zware metalen zijn de non-ferro-industrie, de verbranding van fossiele brandstoffen en van afval en het verkeer., zoals lood, kwik of cadmium. Wanneer deze stoffen door planten worden opgenomen, kunnen ze de hele voedselketen verontreinigen. Bovendien sijpelen ze door naar het grondwater. Deze meststoffen moeten dan ook absoluut worden vermeden, temeer omdat er natuurlijke oplossingen bestaan die veel goedkoper én doeltreffender zijn. 

De natuur zit goed ineen: je ontbindend keuken- en tuinafval vormt een uitstekende teelaarde. Met deze compostHet natuurlijk proces waarbij organisch materiaal onder gecontroleerde omstandigheden door levende organismen wordt omgezet in humus en voedingsstoffen voor de bodem en zijn bewoners. kun je je bodem voeden, en het kost helemaal niets! Hark de grond los wanneer je gaat planten, vermeng er wat compost onder, en klaar is kees. 

Sommige snel groeiende planten verbeteren de kwaliteit en de vruchtbaarheid van de bodem aan een snel tempo. Klaver, erwten, mosterdzaad, phacelia en wikke zijn uitstekende groene meststoffen waarvoor in elke tuin een plekje te vinden is. 

Een mooie tuin heeft uiteraard water nodig. Maar daarom hoef je hem nog niet te begieten met waardevol, kostbaar drinkwater! Wij doen je graag enkele eenvoudige ideeën aan de hand om minder te moeten begieten, zelfs bij droog weer. 

Geef minder vaak water, maar grondig 

Je hoeft je planten en gras niet te verdrinken! Een drassige grond trekt overigens naaktslakken aan. Geef dus alleen water wanneer het nodig is, minder vaak, maar langer. Giet het water met een dun straaltje net boven de grond, en zeker niet vanuit  de hoogte. 

Geef water wanneer nodig 

Sla er eerst het weerbericht op na: vermijd onnodig water geven, vooral in ons gematigd klimaat. Geef liefst ’s avonds water: de nacht wordt dan heerlijk koel, en het water verdampt niet. Geef ook geen water bij te veel wind: dit bevordert uitdroging, en misschien krijg je zelf wel het water over je heen! 

Geef water zonder te verspillen 

Restjes uit de theepot, water waarin je groenten hebt gespoeld of gekookt, water uit het aquarium … de planten lusten het wel! En als je enkele emmers in de tuin zet, of een regenwaterput, kun je ook regenwater gebruiken: dat is overvloedig en gratis beschikbaar! 

Plant bij regenweer 

Als je zaait of plant bij droog weer, schieten je planten moeilijk wortel en moet je ze vaker begieten. Als je plant bij nat weer, gaan ze hun wortels dieper ontwikkelen en hebben ze minder water nodig. 

Kies planten die weinig water nodig hebben 

Sommige planten blijven drinken, andere hebben weinig water nodig. Dit is bijvoorbeeld het geval voor duizendblad, klokjes, heiligenbloem, sedum of de meeste bolgewassen: keuze in overvloed. 

Ook wilde planten zijn niet bang van wat droogteDroogte is een natuurlijk fenomeen waarbij de beschikbaarheid van water afneemt als gevolg van een gebrek aan neerslag, wat op termijn tot een watertekort kan leiden. Dit moet niet worden verward met een ‘hittegolf’ of ‘hitteperiode’, ook al hebben deze wel degelijk invloed op de beschikbaarheid van water (toename van de watervraag).: ze zijn vaak uiterst matig met water. 

Maak groepjes 

Sommige planten hebben veel water nodig, andere niet. Sedum heeft bijvoorbeeld  helemaal niet zoveel water nodig als hortensia’s. Anjers hebben een hekel aan natte voeten. Plant ze dus in groepjes, naargelang hun waterbehoefte, zodat u geen planten gaat water geven die er geen boodschap aan hebben. 

Leg een plantendek aan 

Volg het voorbeeld van de natuur, die de bodem zelden onbedekt laat: strooisel, houtkrullen, bodembedekkers en kleine eenjarige planten aan de voet van je planten houden het water vast en beperken de afvloeiing. 

Ontdek op renature.brussels hoe je mulch aanbrengt. 

Schoffel 

En schoffelen maar! Een goed losgeharkte grond moet je minder water geven. Het water dringt immers beter door in losgewerkte grond dan in harde en aangestampte grond. Het vocht wordt langer vastgehouden, zodat minder gietbeurten nodig zijn. 

Laat het gras maar groeien 

Gras dat 7 cm of langer is, is dikker en de wortels houden meer vocht vast. Maai het dus niet te kort, want dan droogt het uit! 

Vang regenwater op

Te veel water vloeit af van binnenpleintjes en terrassen en komt rechtstreeks in de riool terecht. Een mooi grasperk, een groendak, vijvertjes en beken houden het regenwater langer vast. Raadpleeg onze fiche op renature.brussels om optimaal gebruik te maken van regenwater. 

‘Goed gereedschap is het halve werk’ en dat geldt ook in de tuin! Maar je hoeft echt geen fortuinen uit te geven: eenvoudig, goed onderhouden handgereedschap volstaat ruimschoots. En het milieu vaart er wel bij! 

Een wiedijzer, een schoffel, een spade, een hark, een zaag … Dit materiaal heb je echt nodig, dus koop beter meteen materiaal van goede kwaliteit: het is een beetje duurder in aankoop, maar het slijt minder snel en gaat langer mee. 

Let op voor gadgets en voor elektriciteits- en waterverbruik! Sommige toestellen, zoals hogedrukreinigers, verslinden energie. 

Tuingereedschap krijgt het soms hard te verduren! Als je het na gebruik telkens schoonmaakt en regelmatig onderhoudt, verloopt het tuinwerk veel vlotter én gaat het materiaal langer mee. 

Berg het droog op, beschut tegen vocht. Als je het langere tijd laat overwinteren, veeg dan wat olie over de metalen onderdelen om ze te beschermen tegen roest. 

In kleine tuintjes is elektrisch gereedschap vaak onnodig, zelfs voor het grasperk. Een handmaaier klaart de klus even goed, zonder lawaai, zonder elektriciteit en goedkoper. Dit is zelfs beter voor uw gazon omdat de schroefvormige bladen het gras mooi afsnijden zonder de wortels uit te rukken. 

Moeten we met zijn allen echt investeren in een hakselaar of een frees die we maar heel af en toe nodig hebben? Waarom niet huren, of een groepsaankoop doen met vrienden of buren? 

Er gaat niets boven een tuinstoel om van de zon te genieten, of een tuintafel voor een etentje in de buitenlucht! Er is een heel aanbod van mooie en comfortabele tuinmeubelen met een beperkte impact op het milieu.  

Een dichtgegroeide haag sluit even goed af als een betonnen of houten schutting. Je bent beschut tegen inkijk en tegen wind, en kunt toch nog genieten van het zonlicht en de vogeltjes. 

Tegenwoordig vinden we in de winkel alle soorten tuinlampen met zonnepaneeltjes: ze laden overdag op en geven ’s nachts gratis licht af. Voor je ze koopt, test je wel beter de geleverde lichtsterkte: sommige lampen geven een veel zwakker schijnsel dan andere. 

Ook op rommelmarkten, in tweedehandswinkels of op het internet kun je tuinmeubelen op de kop tikken. Even opfrissen, en ze kunnen zo in de tuin. En je hoeft geen fortuinen uit te geven. 

Hout is een goede keuze 

Hout dat goed wordt onderhouden, is de beste keuze: het productieproces is minder vervuilend dan dat van kunststof, en het gaat heel lang mee. Onderhoud het hout met lijnolie, dat makkelijk aan te brengen is, en vul de scheurtjes met was. 

Inheems hout en sterke soorten 

Verschillende inheemse soorten, zoals kastanje, lork en eik, zijn perfect geschikt voor terrassen en tuinmeubilair. Het hout hoeft dus niet van de andere kant van de planeet te worden aangevoerd! 

Het FSC-label voor ecologische kwaliteit (Forest Stewardship Council) 

Dit onafhankelijk label garandeert dat het hout afkomstig is uit een bos dat duurzaam wordt beheerd. Het bos is economisch leefbaar, en tegelijk wordt rekening gehouden met het milieu en de sociale rechten van de lokale gemeenschappen en de bosarbeiders.