Autoloze zondag in Brussel: een verademing voor longen en oren

Een gezondere lucht: veel minder vervuilende stoffen

De autoloze zondag leverde in het algemeen een verbetering van de luchtkwaliteit op, met een aanzienlijke daling van de concentraties van meerdere verontreinigende stoffen. In vergelijking met een gemiddelde zondag daalden de stikstofmonoxideconcentraties (NO) 83 tot 95% en de stikstofdioxideconcentraties (NO₂) 61 tot 84%.

Dit jaar waren de dalingen in de concentraties van verontreinigende stoffen bijzonder groot. Die spectaculaire dalingen zijn te danken aan zowel het bannen van gemotoriseerde voertuigen als de regen, die een belangrijke rol speelde in het doen afnemen van vooral de NO₂-concentraties.

De grootste impact werd waargenomen aan de drukste wegen van onze hoofdstad. Aan het meetstation Kunst-Wet lagen de NO- en NO₂-concentraties zo’n 88 en 84% lager dan op een gemiddelde zondag. In vergelijking met een gemiddelde weekdag is de daling nog duidelijker: er werd 94% minder NO en 89% minder NO₂ gemeten.

Een rustigere stad: minder achtergrondlawaai

Wanneer we met z’n allen wandelen, fietsen en steppen heeft dat ook een gunstig effect op de geluidssfeer in de stad. Aan de verschillende meetstations in de buurt van wegen werd een sterke daling in de niveaus van achtergrondgeluiden gemeten.

In vergelijking met de zondag voorafgaand aan het evenement werden op autoloze zondag enkele duidelijke dalingen waargenomen:

• Erg grote dalingen van 15,3 tot 21,6 dB(A) voor de meetstations in de buurt van de E40 in Sint-Lambrechts-Woluwe en de E411 in Oudergem. Dit staat gelijk aan een daling van de geluidsdruk met 97 tot 99%.
• Grote dalingen van 6,4 en 7,8 dB(A) voor de meetstations aan de Waverstraat in Oudergem en de Houba de Strooperlaan in Brussel. Dit is een vermindering van de geluidsdruk met 77 tot 84%.
• Een kleine daling van 0,8 dB(A) aan het meetstation in de Willem Tellstraat in Sint-Gillis, dat meer beïnvloed wordt door het omgevingsgeluid van de wijk dan door wegverkeersgeluid.

De impact van het verkeer op ons welzijn

De autoloze zondag is dé gelegenheid om de aandacht te vestigen op de luchtvervuiling en het lawaai die door het wegverkeer veroorzaakt worden. De impact van het wegverkeer op onze gezondheid is best groot. Volgens de recentste cijfers van de Intergewestelijke Cel voor het Leefmilieu (IRCEL) heeft blootstelling aan fijnstof (PM2.5) in 2024 in België geleid tot 4.102 vroegtijdige sterfgevallen, de blootstelling aan stikstofdioxide (NO₂) tot 1.264 vroegtijdige overlijdens en de blootstelling aan ozon (O₃) tot 2.570 vroegtijdige overlijdens.

Het verminderen van luchtverontreinigende stoffen, in het bijzonder stikstofdioxide dat o.a. wordt geproduceerd door transport, is dus een belangrijke uitdaging. Tussen 2018 en 2025 zijn de jaarlijkse concentraties van stikstofdioxide (NO₂) met gemiddeld 6% per jaar gedaald. De concentraties van fijnstof PM2.5 en fijnstof PM10 met gemiddeld 5% en 3% respectievelijk.

Het wegverkeer veroorzaakt niet alleen luchtvervuiling, maar het is ook de belangrijkste bron van lawaai in het Brussels Gewest. En ook blootstelling aan lawaai heeft gevolgen voor de gezondheid: het kan leiden tot hart- en vaatziekten, diabetes type 2, slaapstoornissen, concentratieproblemen en leermoeilijkheden. Onderzoek van Leefmilieu Brussel heeft aangetoond dat verkeerslawaai in 2021 bijna 5.400 gezonde levensjaren heeft gekost aan de Brusselse bevolking, wat neerkomt op gemiddeld 4 maanden per persoon.

Ondanks de positieve evolutie van de voorbije jaren, blijft het beperken van gemotoriseerde voertuigen en het inzetten op alternatieve vervoermiddelen een belangrijke uitdaging om de gezondheid en het welzijn van de Brusselaars te garanderen. “We hebben de voorbije jaren vooruitgang geboekt, maar dit smaakt naar meer. We moeten de uitstoot van vervuilende stoffen blijven terugdringen, zodat een gezondere en meer verbonden stad niet alleen op autoloze zondag, maar elke dag voelbaar is,” zegt Ans Persoons, Brussels staatsecretaris voor Leefmilieu en Klimaat.