Analyse van een nieuwe verontreinigende stof voor de luchtkwaliteit in Brussel | Jaarverslag 2023

Luchtvervuiling is de grootste milieubedreiging voor de gezondheid en een van de belangrijkste oorzaken van chronische ziekten. In oktober 2022 werden de regels van de Europese Unie rond luchtkwaliteit herzien. Ze focussen zich op een betere monitoring van schadelijke stoffen en strengere doelstellingen voor de luchtkwaliteit.

Een van die nieuwe verplichtingen is het meten van de chemische samenstelling van de fijne deeltjes PM_2,5 op stedelijke achtergrondlocaties (monsternemingspunten in stedelijke gebieden waar de niveaus representatief zijn voor de blootstelling van de algemene bevolking).

Uitbreiding van de monitoring van verontreinigende stoffen

In het Brussels Hoofdstedelijk Gewest worden de belangrijkste verontreinigende stoffen zoals stikstofoxiden (NO en NO₂ ), fijne deeltjes (PM₁₀ en PM_2,5 ), ozon en zwaveldioxide continu in realtime gemonitord via het telemetrisch netwerk (automatische meetstations). Andere belangrijke verontreinigende stoffen worden ook gecontroleerd, niet in realtime, maar via luchtmonsterneming in stations en laboratoriumanalyses. Dat is het niet-telemetrische netwerk.

Er werd onlangs een nieuwe meetverplichting toegevoegd. Die heeft betrekking op fijne deeltjes PM_2,5, waarvan de chemische samenstelling schadelijke gevolgen heeft voor de gezondheid. De nieuwe belangrijkste deeltjesverbindingen die moeten worden gemonitord, zijn elementaire koolstof (EC) en organische koolstof (OC). Van deze koolstofhoudende aerosolen is bekend dat ze niet alleen schadelijk zijn voor de gezondheid, maar ook voor het klimaat.

Nieuwe meetstations

Het Brussels Hoofdstedelijk Gewest moet vanaf nu deze verontreinigende stoffen meten. Het Laboratorium voor Luchtkwaliteit van Leefmilieu Brussel heeft nieuwe toestellen aangekocht voor monsternames en het uitvoeren van analyses om elementaire koolstof en organische koolstof te meten. De concentraties aan elementaire koolstof en organische koolstof worden momenteel berekend in 3 stations in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest.

Deze verontreinigende stoffen breiden de reeks stoffen uit die gemeten worden in het niet-telemetrische netwerk. Ze zijn ook de laatste aanvulling van het secundaire netwerk voor het meten van NO₂, dat in 2023 geïnstalleerd werd. Het secundaire netwerk, dat voornamelijk monsters neemt, bestaat momenteel uit 27 vaste locaties en 7 andere locaties voor specifieke en kortlopende meetcampagnes.

Het doel is om metingen uit te voeren op plaatsen die het meest getroffen worden door hoge concentraties NO₂ door de jaarlijkse concentraties op te volgen. Uiteindelijk is het de bedoeling om de impact te beoordelen van de verschillende maatregelen die het Brussels Hoofdstedelijk Gewest heeft ingevoerd (LEZ, Good Move enz.) om de luchtkwaliteit te verbeteren.

Elementaire koolstofdeeltjes (EC) worden tijdens verbrandingsprocessen rechtstreeks in de atmosfeer uitgestoten. EC ontwikkelt zich op een vergelijkbare manier als de concentraties NO₂ en zwarte koolstof. Dit toont een nauw verband met de vervuiling door wegverkeer aan.

De oorsprong van organische koolstof (OC) is in vergelijking complexer en de ontwikkeling ervan in de tijd sluit goed aan bij die van de fijne deeltjes PM_2,5.