U bent hier

Burgers verzamelen gegevens over de Brusselse biodiversiteit ("crowdsourcing")

Initiatieven om de inzameling van gegevens over natuur en milieu door de burger (“crowdsourcing”) te bevorderen worden steeds talrijker. De doelstellingen zijn afhankelijk van het project zowel wetenschappelijk als educatief.

De website www.bru.waarnemingen.be is een portaal, waarmee iedereen, zowel professionele natuurvorsers als amateurs, hun eigen waarnemingen van planten en dieren kunnen invoeren. Over het algemeen steeg het aantal mensen die hun waarnemingen registreerden tussen 2008 en 2014 voor de meeste taxonomische groepen. Deze tendens is gedeeltelijk te wijten aan de groeiende populariteit van de website.

Het informeren en sensibiliseren van burgers over de natuur zijn van vitaal belang voor een duurzaam stadsontwikkelingsbeleid. Dit bewustmaken heeft waarschijnlijk veel voordelen bij het verwerven van respect voor groene ruimtes en biodiversiteit, bij het opwekken van een algemene interesse voor milieuvraagstukken, bij de natuureducatie (o.a. van kinderen), en bij het actief betrekken van mensen bij milieuprojecten. Ook bevordert contact met de natuur zowel de fysieke als de mentale gezondheid. Het observeren van dier- of plantensoorten door natuurkenners of liefhebbers draagt bij tot een belangstelling voor de natuur.  Bovendien zorgt de invoer van gegevens in deze website voor het verbeteren van de kennis over de lokale biodiversiteit.

De websites www.waarnemingen.be  en www.bru.waarnemingen.be, die in 2008 op initiatief van Aves-Natagora en Stichting Natuurinformatie werden ontwikkeld, zijn portaalsites waar ieder zijn eigen fauna- of floraobservaties kan invoeren. www.observations.be en www.bru.observations.be, initiatieven van Natuurpunt en van Stichting Natuurinformatie, zijn de Franstalige versies van deze websites. De Nederlands- en Franstalige websites delen dezelfde gegevensbank. Dat betekent dat de waarnemingen die in een van beide systemen werden ingevoerd voor het andere systeem zichtbaar zijn en ermee worden gedeeld. Deze websites worden gevoed met waarnemingen van zowel werkgroepen en experts als met losse waarnemingen door natuurliefhebbers of erkende natuurkenners. Er wordt bovendien gezorgd voor een goedkeuringsprocedure voor de waarnemingen.

De indicatoren in onderstaande grafieken tonen hoeveel personen op jaarbasis regelmatig flora- of faunawaarnemingen in het Brussels Gewest, voor verschillende taxonomische groepen, ingeven op deze websites. Enkel de personen die binnen eenzelfde taxonomische groep meer dan 5 verschillende soorten per jaar (10 voor vogels) of over de verschillende taxonomische groepen heen meer dan 100 verschillende soorten waarnamen, worden in rekening gebracht.

Globaal kan geconcludeerd worden dat er voor de meeste taxonomische groepen een stijging in de interesse kan waargenomen worden. Voor de eerste jaren kan men deze tendens nog voornamelijk toewijzen aan de groeiende bekendheid van de website. Mettertijd zou er een bepalender effect moeten blijken van de evoluerende belangstelling van het publiek voor bepaalde taxonomische groepen.

Jaarlijkse evolutie van het aantal regelmatige waarnemers per taxonomische groep
Bron: www.bru.waarnemingen.be

Jaarlijkse evolutie van het aantal regelmatige waarnemers per taxonomische groep
Vogels zijn de populairste taxonomische groep voor waarnemingen. Sinds 2010 lijkt er echter vertraging te zitten op het aantal waarnemers. Dat kan worden verklaard doordat de website www.bru.waarnemingen.be steeds beter bekend is bij zijn doelgroep.

Voor de vier andere groepen die een zekere populariteit bij het publiek genieten (planten, dagvlinders, libellen en paddenstoelen), neemt het aantal waarnemers jaarlijks relatief regelmatig toe. Dit is niet zo verrassend omdat deze soorten meestal gemakkelijk waar te nemen zijn.

De reeks met semi-populaire groepen met de nachtvlinders en micro’s, bijen, wespen en mieren, kevers, vliegen en muggen, wantsen en cicaden en overige geleedpotigen toont per taxonomische groep een minder duidelijk stijgende trend. Toch is dit een positief verhaal want deze groep is meestal moeilijker waar te nemen, en om ze te determineren is gespecialiseerde literatuur nodig.

In de laatste reeks met soorten die qua ingevoerde waarnemingen het minst populair zijn, zitten verrassend genoeg gewervelde taxonomische groepen (andere dan vogels):  zoogdieren, vissen, amfibieën en reptielen. Dit zijn nochtans groepen die ook bij het grote publiek gekend zijn. Hun doorgaans verborgen of nachtelijke levenswijze verklaart waarschijnlijk, toch ten dele, het beperkte aantal waarnemingen. Opmerkelijk is dat wat de vissen betreft, geen enkele waarnemer tot nog toe meer dan 6 waarnemingen per jaar heeft ingevoerd. Van de overige taxonomische groepen, namelijk de sprinkhanen en krekels, de overige insecten, weekdieren en overige ongewervelden, en mossen en korstmossen, is het minder verrassend dat er weinig mensen mee bezig zijn.  Toch neemt het aantal waarnemingen voor de meeste taxonomische groepen elk jaar lichtjes toe, ook voor de vissoorten.

Verdeling van de waarnemingen tussen de verschillende taxonomische groepen
Bron: www.bru.waarnemingen.be

Verdeling van de waarnemingen tussen de verschillende taxonomische groepen
Tussen de totstandbrenging van de website en september 2015 werden er meer dan 500 000 waarnemingen ingevoerd in www.bru.waarnemingen.be, met inbegrip van een aantal historische waarnemingen van voor 2008. Nagenoeg 90% van deze waarnemingen heeft betrekking op planten en vogels.

Datum van de update: 12/09/2016