U bent hier

Lichaamsverzorging

De badkamer is misschien niet de plek waar we het meeste afval produceren, maar toch kun je er op veel manieren naar zero afval streven.

Leve het minimalisme

  • Kies een paar basisproducten die geschikt zijn voor je huidtype in plaats van je kasten vol te stoppen met hopen nutteloze flesjes.
  • Weiger beleefd de monsters die je bij de kassa aangeboden krijgt.
  • Er staan ook steeds meer elektrische en elektronische producten in onze badkamers, maar zijn ze wel allemaal nuttig?

Gebruik wasbare, herbruikbare of navulbare producten

Spoor de wegwerpartikelen in je badkamer op en vervang ze door een zero afval-versie, d.w.z. een herbruikbare of wasbare versie. Zo bespaar je meteen ook geld! Vervang gezichtsreinigingsdoekjes voor eenmalig gebruik bijvoorbeeld door wasbare doekjes. Volgens écoconso (Frans) levert dat een besparing op van € 40 per jaar.

Enkele voorbeelden en hun alternatieven:

Ontschminkingsschijfjes 

Alternatief: wasbare katoenen schijfjes, die je kunt kopen of zelf maken van oude handdoeken.

  1. Eerste stap: knippen. Onnodig te zeggen dat je voor de vorm van je wasbare gezichtsreinigingsdoekjes gerust je inspiratie de vrije loop kunt laten. Rond, vierkant, stervormig … Je kunt hier onbeperkt creatief zijn. Wij kiezen voor allemaal rechthoeken van dezelfde afmetingen (12 x 10 cm) in textiel en badstof.
  2. We spelden de bedrukte kant van het lapje textiel tegen de beste kant van de badstof. Vergis je niet van kant als je de stukken aan elkaar speldt.
  3. Volgende stap: stikken. Begin in het midden aan een van de zijkanten en ga zo helemaal rond. Vergeet niet om een opening te laten van een viertal centimeter en blokkeer het stiksel aan beide zijden.
  4. Tot slot keer je het doekje helemaal binnenstebuiten via de opening waar de stukken niet aan elkaar genaaid zijn. Die opening maak je uiteindelijk dicht met de blindsteektechniek.

En … klaar voor gebruik: een perfect herbruikbaar gezichtsreinigingsdoekje.

Wattenstaafjes 

Alternatief: oorlepeltje, oriculi ... of helemaal niets.

Oorlepeltjes hebben een lepelvormige 'schraper' aan een van de uiteinden. Ze zijn eenvoudig te gebruiken. Je kunt er overtollig oorsmeer mee verwijderen, zonder risico op oorproppen.

Oorlepeltjes zijn goedkoop (tussen 1 en 10 euro) en je vindt ze in de apotheek en in zero afval-winkels. Ze zijn vaak gemaakt van roestvrij staal of metaal, waardoor ze gemakkelijk te wassen zijn, voor een goede hygiëne. Het is een zeer voordelige aankoop, want een oorlepeltje gaat jaren mee.

De oriculi is een soort oorlepeltje van hout, vaak bamboe. Het uiteinde heeft een kleine spatel om het oorsmeer te verwijderen. Je wast het met water en zeep na elk gebruik en laat het drogen. Ze kosten ongeveer 5 euro, dus je kunt flink besparen.

Of je nu kiest voor een oorlepeltje of oriculi, ze zijn beide milieuvriendelijk. Je vermijdt plastic en vermindert de hoeveelheid afval in de badkamer.

Tandenborstel met verwisselbare kop 

Een bamboe tandenborstel is leuk, maar ... produceert niet echt minder afval, omdat het nog steeds een wegwerptandenborstel is. Kies voor een handtandenborstel met een vervangbare kop. Zorg ervoor dat de kop stevig vastzit aan de steel van de tandenborstel. De modellen waarbij je alleen de haren vervangt (plus de basis waar de haren in vastzitten), zijn de beste keuze.

Tampons en maandverband 

Alternatief: menstruatiecup en wasbaar maandverband.

De 'cup' is een soort bekertje met een steel. Menstruatiecups zijn flexibel en zijn enkele centimeters hoog. Je kunt ze 3 tot 10 jaar lang gebruiken, wat de hoeveelheid afval sterk vermindert. Bovendien kosten ze maar 15 tot 35 euro. Dat is het bedrag dat je ongeveer op één jaar uitgeeft aan tampons (rond de € 36 volgens écoconso). Een menstruatiecup wordt net als een tampon in het lichaam aangebracht. Het verschil is dat de beker geen bloed absorbeert, maar verzamelt. Het kan wel even duren voor je gewend bent aan dit alternatief, maar je zult merken hoe comfortabel het is.

Je vindt de cups gemakkelijk in biowinkels (online of offline), cosmeticawinkels of zelfs in winkels met babyartikelen en in sommige supermarkten.

Modern wasbaar maandverband heeft veel voordelen. Het is dun, zacht, kleurrijk, comfortabel en gemakkelijk te gebruiken. Het kost tussen de 3 en 30 euro en gaat tot 5 jaar mee.

Het is kant-en-klaar verkrijgbaar (in biologische, ecologische, online ...) of je kunt het zelf naaien met gerecycleerde stof.

Scheermes 

Alternatief: elektrisch scheermes of scheermes met vervangbare messen.

Kies voor minder verpakte producten

  • Geef de voorkeur aan vaste cosmetica (zeep, deodorant, tandpasta ...). Ze bevatten minder water en hebben geen waterdichte plastic verpakking, doseerpomp of sproeier nodig, wat scheelt in de hoeveelheid afval. 
  • Als je toch liever vloeibare producten gebruikt, kies je het best voor grote verpakkingen of navulbare verpakkingen (soepele zakken) of producten in bulk.

Maak zelf je cosmetica met eenvoudige, ecologische ingrediënten

Als je in de winkel niet vindt wat je zoekt, kun je ook je eigen cosmetica maken. Voordelen: je kiest zelf de samenstelling van je product, en je kunt de meeste ingrediënten in bulk kopen.

Tips om zelf cosmetica te maken

  • Gebruik etherische oliën in een concentratie van maximaal 1% en gebruik ze niet voor gevoelige personen zonder het advies van een specialist: zwangere vrouwen of vrouwen die borstvoeding geven, kinderen, kankerpatiënten, mensen met epilepsie enz.
  • Vraag in geval van twijfel raad aan je arts.
  • Test nieuwe cosmetica (zelfgemaakt of niet) altijd eerst door een kleine hoeveelheid in de plooi van je arm aan te brengen. Als je na 24 uur geen problemen ondervindt (rode vlekken, puistjes, jeuk, zwelling ...), kun je het product gebruiken.
  • Etiketteer je producten altijd: datum, samenstelling, gebruik.
  • Bewaar je bereidingen op een donkere, koele en droge plek.
  • Maak telkens kleine hoeveelheden, want er zit geen conserveringsmiddel in.
  • Gebruik het product niet als de geur, de kleur, de textuur of het uiterlijk is veranderd.
  • Kies biologische plantaardige oliën van eerste koude persing. Ecologische olie van zoete amandelen, olijven of macadamianoten is ideaal voor lippenbalsem.
  • En vergeet jezelf niet te feliciteren wanneer je je eigen kwaliteitscosmetica hebt gemaakt!

6 basisrecepten voor doe-het-zelfcosmetica

Er bestaan heel veel recepten voor zelfgemaakte cosmetica. Hier zijn enkele voorbeelden van veilige en gemakkelijk te maken recepten van écoconso.

Zelfgemaakte tandpasta 

Ingrediënten

  • 2 eetlepels fijne witte klei
  • 3 theelepels calciumcarbonaat
  • 1 theelepel zoethoutpoeder
  • 3 druppels etherische pepermunt- of citroenolie voor de smaak

Bereiding

  1. Ontsmet al het materiaal met alcohol.
  2. Meng alle ingrediënten met een voorwerp van plastic, hout of glas tot de etherische olie volledig in het poeder is opgenomen.
  3. Giet alles in een potje en kleef er een etiket op.

Gebruik: Dompel het uiteinde van de tandenborstel in het potje tandpasta. Er blijft een dun laagje poeder op de haren zitten. En ... poetsen maar!

Er bestaan nog andere recepten. Misschien moet je even zoeken voor je er een vindt dat echt in de smaak valt. 

Deodorantpoeder 

Ingrediënten

  • 3 eetlepels fijne witte klei
  • 1 theelepel natriumbicarbonaat
  • 10 druppels etherische palmarosaolie
  • 10 druppels etherische lavendelolie

Bereiding

  1. Ontsmet al het materiaal met alcohol. 
  2. Meng alle ingrediënten met een voorwerp van plastic, hout of glas tot de etherische oliën volledig in het poeder zijn opgenomen.
  3. Doe alles in een potje en kleef er een etiket op met de samenstelling en de productiedatum.

En klaar!

Vochtinbrengende lichaamscrème 

Bereidingstijd: 10 minuten
Prijs: vanaf € 0,35/50 ml voor een recept op basis van biologische koudgeperste olie (zoals olijfolie).

Ingrediënten (voor 50 ml):

  • 30 ml plantaardige olie 
  • 20 ml water 
  • 5 ml bijenwas 
  • 15 druppels extract van pompelmoespitten. Dit ingrediënt dient als natuurlijk conserveringsmiddel
  • Ontsmettingsalcohol

Advies over de keuze van de ingrediënten:

  • Kies voor biologische plantaardige olie van eerste koude persing. Sommige oliën kosten minder, zoals olijfolie, sesamolie, wonderolie, zoete amandelolie ... Maar je kunt de olie ook kiezen op basis van je huidtype en behoeften. Bijvoorbeeld:
    • huttentutolie kalmeert en geeft een droog gevoel;
    • tarwekiemolie geeft de droge huid een boost;
    • jojobaolie voedt de gemengde, droge of vette huid ...
  • Het water kun je vervangen door plantaardige hydrolaten, d.w.z. water met aromatische plantencomponenten om hun heilzame eigenschappen te benutten. Bijvoorbeeld:
    • roosgeraniumhydrolaat verzacht en stimuleert de doffe en vermoeide huid;
    • lavendelhydrolaat is veelzijdig: het verstevigt, zuivert en kalmeert de normale en vette huid;
    • rozenhydrolaat verfrist, hydrateert en verstevigt alle huidtypes ...
  • Kies voor zuivere bijenwas van goede kwaliteit, vrij van chemische residuen. Kies indien mogelijk een was van cosmetische en biologische kwaliteit, bijvoorbeeld met een label van Ecocert, Cosmebio, Ecogarantie enz.

Benodigd materiaal

  • 2 steelpannen (die geschikt zijn voor bain-marie)
  • een klopper
  • een lepel
  • een maatbeker
  • een leeg hergebruikt flesje of potje, liefst van getint glas
  • een etiket

Bereiding

Een goede ontsmetting van het materiaal is belangrijk om bacteriën te bestrijden, zodat de crème langer goed blijft.

Was je handen goed met zeep. Ontsmet AL het materiaal met alcohol. Hittebestendig materiaal kun je ook 10 minuten onderdompelen in kokend water en vervolgens zorgvuldig afdrogen. 

  1. Zet een steelpan in een pan met warm water (au bain-marie). Doe er de olie en de bijenwas in (dit wordt de oliefase genoemd).
  2. Laat smelten terwijl je roert tot een temperatuur van ongeveer 60°C, d.w.z. tot de was volledig gesmolten is.
  3. Zet nu de tweede pan in het waterbad en verwarm er het water of hydrolaat in (de waterfase).
  4. Wanneer beide mengsels warm zijn, haal je ze van het vuur.
  5. Giet het water beetje per beetje bij de oliefase terwijl je voortdurend klopt.
  6. Blijf kloppen totdat de ingrediënten gebonden zijn en het mengsel lauw is. Om de emulsie te bevorderen, kun je de pan in een koudwaterbad zetten, zonder te stoppen met kloppen.
  7. Voeg het extract van de pompelmoespitten toe.
  8. Meng nog een laatste keer en giet alles in het flesje.
  9. Vergeet niet de productiedatum op het etiket te schrijven.

Gebruik

Doe eerst een allergietest, zoals bij elke nieuwe cosmetica die je gebruikt, voordat je de crème op je hele lichaam aanbrengt! Breng hiervoor een kleine hoeveelheid product aan in de plooi van de arm. Als je na 24 uur geen problemen ondervindt (rode vlekken, puistjes, jeuk, zwelling ...), kun je het product gebruiken.
Deze crème kun je gebruiken als een klassieke lichaamscrème, op de zones die je wilt voeden en hydrateren. Ze is vooral geschikt voor droge zones zoals ellebogen, knieën, hielen enz.
Haal de crème bij voorkeur met een kleine spatel of lepel uit de pot, in plaats van met je vingers. Zo voorkom je dat er ziektekiemen in de rest van het product terechtkomen.

Bewaring

Bewaar de crème op een donkere, koele en droge plek. De koelkast is dus een betere plek dan de badkamer.
De crème is ongeveer 1 maand houdbaar. Als je een verandering in geur, kleur of textuur opmerkt, gooi je de crème beter weg om elk risico te vermijden. Na verloop van tijd zul je uit ervaring weten hoeveel je moet maken, zodat de crème niet bederft voordat ze op is.

Varianten

Je kunt verschillende varianten van dit recept proberen:

  • Verhoog of verlaag de hoeveelheid plantaardige olie, al naargelang je een voedende balsem of een meer hydraterende crème wilt. Je moet dan wellicht wat experimenteren om de juiste hoeveelheid bijenwas te vinden, zodat de emulsie lukt en je een goede textuur verkrijgt.
  • Voeg plantaardige boter toe, zoals karitéboter of kokosnootboter. Verminder dan de hoeveelheid olie en was, tenzij je een vastere textuur wilt.
  • Gebruik een ander conserveringsmiddel dan pompelmoespittenextract zoals leucidal, benzylalcohol of cosgard. Raadpleeg in dat geval de fabrikant om de juiste dosis te bepalen.
  • Voeg etherische olie toe voor de heilzame eigenschappen en de geur. Informeer je goed over de gebruiksvoorwaarden (heilzame eigenschappen, dosering, contra-indicaties ...) om elk gezondheidsrisico te vermijden! Raadpleeg een goed naslagwerk voor meer informatie.

Lippenbalsem 

Lippenbalsem hydrateert, verzacht en beschermt de huid tegen externe factoren. Het recept is heel eenvoudig en natuurlijk, en je bespaart er geld mee. Deze DIY-versie is 90% goedkoper dan de klassieke versies uit de winkel! Een klassieke lippenbalsem kost € 2,30 voor een tube van 5,5 ml. De zelfgemaakte versie heb je al vanaf € 0,13/5,5 ml, dus je bespaart 94% (volgens écoconso).

Bereidingstijd: 5 minuten
Prijs: vanaf € 0,13 per tube van 5,5 ml voor het basisrecep

Ingrediënten (voor 45 ml)

  • 35 ml plantaardige olie (= 7 theelepels) 
  • 10 ml bijenwas (= 2 theelepels)
  • Ontsmettingsalcohol

Zoete amandel-, olijf- en macadamianotenolie is geschikt voor lippenbalsem.

Materiaal

  • een steelpan (geschikt voor bain-marie) + een kookpan (voor de bain-marie)
  • een theelepel
  • een lege tube lippenbalsem of lippenstift (bv. een goed gewassen hergebruikt exemplaar). Je kunt ook een klein (glazen) potje gebruiken, maar het zou dan ideaal zijn om de balsem met een lepeltje in plaats van met je vinger uit het potje te nemen om besmetting te voorkomen.
  • een etiket

Bereiding

Was je handen goed met zeep. Ontsmet de lepel, de pan en de tube met alcohol. Breng de alcohol goed overal aan. Je kunt deze gebruiksvoorwerpen ook 10 minuten onderdompelen in kokend water en ze dan zorgvuldig afdrogen. Zorg ervoor dat alles hittebestendig is (geen plastic tube bijvoorbeeld).

  • Zet de steelpan au bain-marie in de kookpan.
  • Giet de olie en bijenwas erin en verwarm ze tot de was volledig gesmolten is. Het duurt een paar minuten voordat de was begint te smelten, maar dan gaat het snel.
  • Meng en giet alles in de tube. Het mengsel zal snel afkoelen en stollen.
  • Vergeet niet de productiedatum op het etiket te schrijven.

Gebruik

Doe een allergietest voordat je het product gebruikt: breng een kleine hoeveelheid aan in de plooi van je arm. Als je na 24 uur geen problemen ondervindt (rode vlekken, puistjes, jeuk, zwelling ...), kun je het product op je lippen aanbrengen.

Bewaring

Lippenbalsem kun je zonder problemen meerdere maanden bewaren, zolang hij niet wordt blootgesteld aan grote temperatuurschommelingen (waarbij hij smelt en weer stolt). Maar ook hier geldt de algemene regel voor zelfgemaakte cosmetica: gooi de balsem weg als je een verandering in geur, kleur of textuur opmerkt.

Als je meerdere tubes tegelijk maakt, wat vaak het geval is, bewaar je de rest van de tubes het best in de koelkast totdat je ze gaat gebruiken.

Varianten

  • Voeg plantaardige boter zoals karitéboter of cacaoboter toe. Laat dan een klontje mee smelten in de steelpan.
  • Voeg een natuurlijke kleurstof toe om een gekleurde balsem te verkrijgen die je als lippenstift kunt gebruiken. Bijvoorbeeld een beetje cacaopoeder of bietensap. Voeg de kleurstof aan het einde van de bereiding toe totdat je de gewenste kleur hebt. Opgelet: de balsem is dan minder lang houdbaar (enkele weken) en moet op een koele plaats bewaard worden.
  • Voeg etherische olie toe om te parfumeren en de gunstige eigenschappen ervan te benutten. Maar wees voorzichtig met etherische oliën. Informeer je goed over de gebruiksvoorwaarden (heilzame eigenschappen, dosering, contra-indicaties ...) om elk gezondheidsrisico te vermijden! 

Lichaamsscrub 

Ingrediënten

Voor een dosis lichaamsscrub:

  • ongeveer 2 eetlepels koffiedik 
  • ongeveer 1 à 2 eetlepels plantaardige olie (olijf, zoete amandel ...) 

De olie maakt er een gemakkelijk te smeren pasta van. Je kunt er ook voor kiezen geen olie te gebruiken of de olie te vervangen door een dosis ecologische douchegel.
Koffiedik is een nuttig afvalproduct. Het geeft ook een lichte bruine kleur aan de huid. Je kunt het vervangen door fijne suiker, gemalen pitten, maanzaad ...

Bereiding

Voeg in een kleine kom de olie toe aan het koffiedik totdat je een makkelijk te hanteren pasta krijgt, niet te dik en niet te vloeibaar.

Gebruik

L’idéal est de réaliser votre gommage sous la douche, sur peau humide. De une à deux fois par mois en vitesse de croisière, et jusqu’à deux fois par semaine pour préparer la peau avant l’été.De scrub is het best geschikt om onder de douche te gebruiken, op een natte huid. Een of twee keer per maand als onderhoud, en tot twee keer per week om de huid op de zomer voor te bereiden.

Neem wat van de bereiding in je hand en wrijf over je rug, armen, benen, voeten, handen ... met lichte, zachte en cirkelvormige bewegingen. Het is niet de bedoeling je huid te schrobben tot hij pijn doet.

Wrijf extra lang op ruwe gebieden zoals de ellebogen en de hielen. Wees voorzichtig op de huid van de borst en de halslijn. Spoel af en hydrateer je huid.

Vermijd scrubben op kwetsbare, geïrriteerde huid of huid met vasculaire problemen en pas de gebruiksfrequentie aan je huidtype aan (gevoelig, dik ...).

Gezichtsscrub 

Voor het gezicht is koffiedik iets te grof. Vervang het door een of meer zachte exfolianten: kokosnootpoeder, amandelpoeder, kikkererwtenmeel ... En gebruik hetzelfde recept als de lichaamsscrub.

Leg een handdoek over je schouders en gebruik een haarband. Vermijd de zone rond de ogen en spoel grondig af met lauw water.

Waar vind je informatie over zelfgemaakte cosmeticaproducten?

  • Alma Sana: workshops en basisproducten in bulk om zelf cosmetica- of schoonmaakproducten te maken. Komt aan huis voor workshops met vriend(inn)en.
  • Les ateliers de Gen’ (Brussel en Waals-Brabant): workshops en cosmetica- en schoonmaakproducten in bulk.
  • Senz cosmetics: workshops en biologische cosmeticaproducten op maat, met een assortiment producten in bulk.
  • Relais du triporteur (Bosvoorde): basisproducten in bulk (azijn, bicarbonaat, percarbonaat ...) en workshops.
  • Croix Rouge (Oudergem): de workshops van de Droguerie Sociale et Ecologique waren oorspronkelijk bedoeld voor maatschappelijk kwetsbare personen, maar zijn nu ook voor het grote publiek toegankelijk.
  • Ecozy (Etterbeek): zero afval voor baby’s, organisatie van huis en kantoor, zero afval voor beginners met workshops en recepten.
  • L’herboristerie de Louise (Sint-Gillis): organiseert cosmeticaworkshops.
  • L’herboristerie du pépin (Brussel): organiseert cosmeticaworkshops.
  • Zonnebloem vzw (Hoeve van Ukkel):  organiseert af en toe workshops.
  • Fais-le toi-même organiseert ook af en toe workshops.
  • Bioflore (Ukkel): cosmeticaworkshops.

Waar vind ik ingrediënten, zero afval-cosmetica of herbruikbare lichaamsverzorgingsproducten?

Sommige ingrediënten voor je zelfgemaakte cosmetica vind je gewoon in de keuken. 

Klei, was, bicarbonaat en etherische oliën zijn te vinden in drogisterijen, apotheken, kruidenwinkels, maar ook in de meeste winkels die levensmiddelen in bulk verkopen. 

Herbruikbare hygiëneartikelen zijn te vinden in de meeste winkels die levensmiddelen in bulk verkopen. 

Opgelet! Er is tegenwoordig veel zero afval-marketing en de catalogi van de nieuwe merken staan vol met allerhande producten. Zijn ze allemaal nuttig? Zijn ze allemaal zero afval? 

Er zijn steeds meer winkels of websites die herbruikbare producten verkopen. Het is onmogelijk om de lijst up-to-date te houden. Hieronder staan een paar tips om je op weg te helpen, die grotendeels afkomstig zijn van de website zerocarabistouille. Maar er bestaan er nog veel meer.

In biologische, bulk- of gespecialiseerde winkels

Online

  • Alinessence: online en in-store zeepverkoop
  • Aroma-zone: website met een zeer uitgebreid assortiment etherische oliën, maar ook producten om zelf cosmetica, schoonmaakmiddelen en wellness- en gezondheidsproducten te maken
  • Barbe verte: natuurlijke producten in bulk bij een aantal retailers of aan de toonbank (relaispunten) en een online winkel met levering aan huis
  • Belle Bulle: biologische, natuurlijke en ethische zepen
  • Bobone: online winkel met cosmeticaproducten, workshops en behandelingen
  • Boutique de la slow cosmétique: hier vind je alle slow cosmeticaproducten, met een online winkel en informatie om je producten op je persoonlijke wensen af te stemmen
  • Comavant: online winkel met natuurlijke cosmetica
  • Green Meow: online winkel met natuurlijke cosmetica
  • Hakuna Taka: online winkel met zero afval-artikelen, waaronder schoonheids- en wellnessproducten
  • Herbiola: online winkel met ambachtelijke, natuurlijke, biologische en 100% Belgische cosmetica
  • L’Antre 2 Herbes
  • Olila: natuurlijke en biologische zeepfabriek
  • Sebio: online winkel
  • Senz cosmetics: biologische cosmetica op maat en een assortiment bulkproducten
  • Zéro déchet Shop: online winkel met zero afval- en lokale producten

Als je op zoek bent naar een oriculi, een tandenborstel met vervangbare kop, wasbare doekjes ...

  • Defilenetoiles (ontschminkingsschijfjes, herbruikbare luierdoekjes, schoonmaakdoekjes, inlegkruisjes, maandverband ...)
  • Grimoire de Mélusine (basisproducten voor zelfgemaakte hygiëneproducten en cosmetica) - ook een fysieke winkel in Erpent (Namen).
  • Greenmeow.be (ecologische cosmetica, inclusief zero afval. Online maar gevestigd in Brussel)
  • Maison Seronvalle in Liers (Luik) (drogisterijproducten in grote verpakkingen of in bulk)
  • Cosméthique (Aarlen / online verkoop)
  • Kami-basics: zero afval-webshop; levering aan huis met de fiets in Brussel. Levert ook aan bulkwinkels die zero afval-producten verkopen.
  • Mylittlecabane.fr: Franse webshop met herbruikbare voorwerpen.
  • Takaterra.com: online zero afval-winkel met producten voor de badkamer, de keuken, de woning, uitstapjes en gezinnen

Oorlepeltjes zijn ook te koop in sommige apotheken.

Livres :

  • Groene beauty. 100 % schoonheid uit de natuur/ DE GOEDE, Hester en WILMES, Marika - Haarlem (Nl): Becht—Gottmer Uitgevers Groep b.v. , 2018 - 160 p. ISBN  9789023015604. 
  • Groene apotheek : 68 natuurlijke remedies tegen kleine kwaaltjes. Fern Green. Becht. 2019
  • Super groen - Groene zeepjes & sopjes. Fern Green. Becht. 2018. ISBN : 9789023015987
  • Doe het zelf! Ecologie op hoge hakken. Ann Drake. Manteau 2018. ISBN 9789022335673
  • Culinaire Cosmetica Recepten voor huid & haar. Susette Brabander
Datum van de update: 20/04/2021