U bent hier

Waterlopen en verontreiniging

De drie belangrijkste waterlopen die  doorheen het Brussels Gewest lopen zijn de Zenne, het Kanaal en de Woluwe. De emissie-inventaris water door Leefmilieu Brussels opgesteld in 2013 laat toe de belangrijkste polluenten te kwantificeren en de voornaamste bronnen van verontreiniging te identificeren, met als doel de waterkwaliteit te kunnen verbeteren.

Een gedetailleerde inventaris

Dankzij het WEISS-systeem (Water Emission Inventory Support System) beschikt Leefmilieu Brussel over een gedetailleerde, kwantitatieve inventaris van de netto-emissies van 86 polluenten die mogelijk aanwezig zijn in de waterlopen: organische vrachten, stikstof, fosfor, metalen, koolwaterstoffen, pesticiden, industriële polluenten…

De belangrijkste bronnen van verontreiniging

De inventaris omvat de 20 belangrijkste bronnen van verontreiniging, gaande van huishoudelijk afvalwater tot emissies door bedrijven, alsook diffuse emissies afkomstig van gebouwen, wegverkeer en binnenvaart. De analyse houdt ook rekening met de kenmerken die eigen zijn aan het Gewest: een zeer dichtbevolkt stedelijk gebied, een hoge graad van ondoorlaatbare bodems, economische activiteiten die voornamelijk verband houden met diensten en kantoren, een groot aantal werknemers uit de aangrenzende gewesten, met veel wegverkeer tot gevolg.

Situering van de bronnen van verontreiniging

Aangezien de inventaris ook informatie bevat over het pad dat de polluenten volgen tot aan de waterlopen, is het mogelijk om de preciese oorsprong van verontreiniging op te sporen. Daarbij kan het zowel gaan om puntbronnen (een rioollozing bijvoorbeeld) als om diffuse bronnen, zoals afstromend hemelwater afkomstig van wegen. Zo stelt men vast dat 80% van de verontreiniging van de waterlopen in Brussel te wijten is aan emissies die gelinkt zijn aan de impact van de bevolking, met inbegrip van het verkeer, terwijl slechts 20% van de emissies toe te schrijven is aan bedrijfsactiviteiten. Vaak zijn de overstorten, die het teveel aan rioleringswater overstorten naar de waterlopen bij hevige regen, de belangrijkste route waarmee deze verontreiniging de waterlopen bereikt.

De Zenne

Brussel is ontstaan in de Zennevallei, maar ondertussen is 10 km van de 16 km die de Zenne aflegt doorheen het Brussels Gewest overwelfd. Met bijna 79% van de polluenten is deze waterloop de meest verontreinigde van het Gewest. Er worden vooral koolwaterstoffen (minerale oliën en polycyclische aromatische koolwaterstoffen), metalen, stikstof, fosfor en organische stoffen aangetroffen. Daarom wordt momenteel haar ecologische kwaliteit als slecht beschouwd. De Zenne ontvangt het gezuiverde water van de twee zuiveringsstations van het Gewest, dat bij hevige regen minder goed gezuiverd is, en ook de belangrijkste overstorten staan in verbinding met de Zenne. Er kan zich maar moeilijk leven ontwikkelen in deze in duisternis gehulde waterloop met zijn rechte, betonnen oevers en grote mate van verontreiniging.

Het Kanaal

Het Kanaal, een kunstmatig waterlichaam dat werd aangelegd aan het einde van de 16e eeuw, wordt langsheen zijn traject gevoed door verschillende waterlopen. Het is in eerste instantie een bevaarbare waterloop die havenactiviteiten herbergt. Onder de geïdentificeerde polluenten bevinden zich vooral koolwaterstoffen, metalen (zink, nikkel, lood), stikstof en fosfor. Die verontreiniging wordt vooral veroorzaakt door huishoudelijk en bedrijfsafvalwater, dat met name wordt aangevoerd via de overstorten en in mindere mate via rechtstreekse lozingen. Andere bronnen van verontreiniging van het Kanaal omvatten het wegverkeer - met name wat koolwaterstoffen betreft - en de corrosie van gebouwen - vooral wat betreft lood.

De Woluwe

De Woluwe is de minst verontreinigde waterloop van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest. Ze heeft haar bron in het Zoniënwoud en heeft zo goed als geen rechtstreekse lozingen te verduren. Alleen koolwaterstoffen, die vooral gelinkt zijn aan diffuse bronnen zoals luchtverontreiniging en wegverkeer, vormen een probleem voor deze rivier. Die emissies komen in de Woluwe terecht via rechtstreekse afstroming van hemelwater en via de overstorten. Maar de biologische kwaliteit van de Woluwe kan nog niet als voldoende worden bestempeld, met name omdat bijna 40% van haar traject overwelfd is en talrijke fysieke barrières de vrije vismigratie verhinderen.

Datum van de update: 18/03/2019