U bent hier

De gevolgen van luchtverontreiniging voor het leefmilieu

gaetantessierorage.jpg

Klimaatopwarming

Niemand kan het nog ontkennen: het klimaat warmt op. Wetenschappers ramen de kans dat de mens daarvoor verantwoordelijk is op 90%.

Volgens het Europees Agentschap voor Leefmilieu zijn de eerste gevolgen van de opwarming al merkbaar. Sinds het einde van de negentiende eeuw warmde de aarde met gemiddeld 0,7 °C op, steeg het zeewaterpeil met 10 tot 25 cm en verloren de Alpen de helft van hun gletsjers (in vergelijking met 1850). De recentste prognoses van internationale specialisten (IPCC) over de klimaatevolutie van nu tot 2100 zijn nog pessimistischer dan enkele jaren geleden. Men raamt dat tegen het einde van deze eeuw de temperatuur zal stijgen met 1,4 tot 5,8 °C en het zeewaterpeil met 14 tot 80 cm.

De gevolgen kunnen rampzalig zijn: verdwijning van sommige kustgebieden, toename van extreme klimaatsituaties (hittegolven, onweders, overstromingen, stormen, …), toename van infectieziekten, het uitsterven van een aantal dier- en plantensoorten die er niet in slagen zich aan de gewijzigde omstandigheden aan te passen. Rampzalige gevolgen waaraan België niet zal ontsnappen.

Grensoverschrijdende vervuiling

De wind neemt verontreinigende stoffen die in de lucht terechtkomen, vaak honderden, soms zelfs duizenden kilometers ver mee. Dat noemen we grensoverschrijdende luchtvervuiling op lange afstand. Ze ligt aan de basis van een aantal verontreinigingsverschijnselen.

Verzuring

Het begrip ' zure regen ' kennen we al meer dan twintig jaar, maar het probleem blijft actueel. Het verschijnsel doet zich voor als schadelijke gassen (vooral zwavel- en stikstofdioxide) zich vermengen met watermoleculen in de lucht, en zuren (zwavel- en nitraatzuren) vormen. Als het regent, dringen deze zuren de bodem in, vermengen ze zich met water en veranderen ze de samenstelling ervan. Zo vormen ze een bedreiging voor planten en dieren.

Er zijn niet alleen de gevolgen voor de natuur. Zure regen speelt ook een hoofdrol in de schade aan een groot aantal materialen zoals steen, cement, vernis, enz. Deze eigenschap zorgt voor de langzame maar ingrijpende aantasting van het architecturale patrimonium. Zo verwoest zure regen historische overblijfselen en noodzaakt hij enorme investeringen in renovatiewerken.

Eutrofiëring

De neerslag van stikstofverbindingen (NOx en NH3) in de grond veroorzaakt eutrofiëring . Dat zorgt voor een ontregeling van de ecologische processen en cycli als gevolg van een overdadige toevoer van voedingsstoffen, vooral stikstof en fosfor. De neerslag van grote hoeveelheden stikstof bedreigt de leefbaarheid van bossen, heeft een negatieve invloed op landbouwgewassen, vermindert de biodiversiteit en leidt tot verontreiniging van oppervlaktewater en ondergrondse waterlagen.

Zware metalen en POP’s

Zware metalen (vooral afkomstig van de uitstoot van verbrandings- en industriële processen) en persistente organische polluenten (POP's) zijn problematische stoffen voor milieubeheerders. Het milieu breekt deze stoffen niet of in heel geringe mate af. Ze hebben dus een heel lange levenscyclus. Hun verspreiding vormt dan ook een bron van voortdurende en progressieve aantasting. Ze bezoedelen het milieu op lange termijn, men vindt ze terug in de voedselketen (bijvoorbeeld via dierlijke vetten) en ze brengen schade toe aan de volksgezondheid.

Troposferisch ozon

Ozongas (O3) is zowel aanwezig in de hoge luchtlagen (de bekende ozonlaag) als in de lucht die we inademen (troposfeer). De ozonlaag beschermt ons tegen een aanzienlijk deel van de ultraviolette zonnestralen die gevaarlijk zijn voor levende wezens, maar troposferisch ozon is schadelijk voor de gezondheid. Bij vervuilingspieken zorgt het voor irritatie aan ogen, neus en keel, longaandoeningen, verminderde fysieke prestaties, enz. Troposferisch ozon brengt ook belangrijke schade toe aan de vegetatie en vermindert de opbrengst van landbouwgewassen.

Datum van de update: 13/09/2016