U bent hier

De natuur nodigt je uit om haar te ontdekken

Er gaat niets boven een paar vragen om Deel I te versterken en in stijl te beginnen met Deel II. Wat doet de natuur met ons? Welke mechanismen stellen haar in staat om onze fysieke en psychische toestand te verbeteren? En volstaat het geringste natuurlijke element om ons welzijn te beïnvloeden?

Laten we een boswandeling maken

Zoals je misschien weet, houden wetenschappers ervan om ons te observeren terwijl we allerlei bizarre dingen doen, om daar de ene of andere interessante gevolgtrekking uit af te leiden. Het volgende is daar een goed voorbeeld van.

Berman en collega's vroegen 38 studenten om naar een lijst met getallen te luisteren en ze achterstevoren te herhalen. De studenten die door een park naar het laboratorium kwamen gewandeld, presteerden beter dan degenen die met de bus kwamen1. Uit een ander onderzoek, van Fuller en zijn team, blijkt dat de natuur ons intellectueel productiever maakt door ons in staat te stellen een pauze in te lassen en door onze concentratie en ons geheugen te stimuleren2.

Weer een ander team³ heeft de creatieve prestaties gemeten van mensen die wel of niet hadden deelgenomen aan een vierdaagse wandeling in een groot nationaal park. Resultaat: de creatieve prestaties van de wandelaars waren met 50% toegenomen.

Voor alle leeftijden? De natuur heeft op alle leeftijden een positief effect, maar dat effect is niet hetzelfde. Een studie van Jo Barton heeft gedemonstreerd dat lichaamsbeweging in de buitenlucht het gevoel van eigenwaarde bij jongeren verbetert, maar een groter effect heeft op de stemming van ouderen.

Ademen doet goed! Samantha Dayawansa en Qing Li hebben aangetoond dat het inademen van bepaalde chemische stoffen die door bomen worden afgegeven de hartslag verlaagt, de ademhaling dieper en trager maakt, de bloeddruk verlaagt, de ontspanning bevordert en de activiteit van NK-cellen (cellen die door virussen geïnfecteerde cellen bij de mens opsporen en doden) bevordert.

Maar waar zijn onze groene eilanden?

Allerlei beleidskeuzes scheiden ons onverbiddelijk van de natuur. Als je echt geen kans hebt om een stukje groen te bereiken, neem dan de tijd om te observeren, te luisteren en aan te raken.

Al in de jaren negentig heeft Rachel Kaplan gedemonstreerd dat natuurtaferelen op een zachte en discrete manier onze aandacht trekken, met een kalmerend en herstellend effect op de cognitieve functies. Yoshifumi Miyazaki en zijn team bevestigden dat 28 jaar later. Na slechts anderhalve minuut naar bosfoto's te hebben gekeken, nam het gevoel van comfort en ontspanning van de deelnemers toe, in tegenstelling tot de controlegroep.

Jesper Alvarsson en collega's hebben door middel van verschillende fysiologische metingen aangetoond dat je na een stressvolle taak sneller kalmeert als je naar natuurgeluiden luistert, vooral vogelgeluiden. Ze zijn bijzonder effectief in het verminderen van stress en het herstellen van de aandacht.

Uit andere studies is gebleken dat gewoon het contact met boomstammen ons goed doet.

Onderzoekers vroegen bijvoorbeeld aan vrijwilligers om ruwe of verschillend gecoate houtpanelen aan te raken. Resultaat: het ruwe hout leidde tot een gezonde verlaging van de bloeddruk.

Over cortexen, interacties, alfagolven en amygdala

Een goede raad: als je partner in een rothumeur thuiskomt van het werk, stuur je hem of haar beleefd wandelen... het bos in. Want als je een slecht humeur hebt, wordt een zone van de hersenen, de prefrontale cortex, geactiveerd. Professor Bratmana4 heeft vastgesteld dat de prefrontale cortex na 90 minuten wandelen minder actief is bij natuurwandelaars dan bij stadswandelaars. De eindconclusie van het onderzoek was dat de natuur ons tegen depressie en angststoornissen beschermt.

Zheng Chen heeft de deelnemers aan zijn onderzoek uitgenodigd om 20 minuten in een bebouwde of natuurlijke omgeving te zitten terwijl hun hersenactiviteit werd geregistreerd. De bevinding was eenvoudig: de verschillende hersengebieden werken beter met elkaar samen wanneer we omringd worden met groen. Dat zou verklaren waarom de hersenen over het algemeen beter presteren.

Structure fractale du chou

Fractals zijn vormen die op verschillende schaalniveaus vergelijkbare patronen vertonen. Sommige planten, zoals varens of kool, hebben prachtige fractals.

Paul Stevens heeft aangetoond dat hoe rijker de biodiversiteit van een site is, hoe groter haar fractale dimensie en hoe positiever de emoties die ze oproept bij mensen die ernaar kijken.

Onderzoekers hebben ook ontdekt dat een blootstelling aan natuurlijke fractals ervoor zorgt dat de hersenen alfa-golven produceren, die typisch zijn voor een ontspannen toestand.

Laten we onze kinderen met groen omringen

Kristine Engemann, die de moed had om een studie met meer dan 900.000 deelnemers te leiden, kwam met een verrassend resultaat: het risico om een geestesziekte op te lopen is 55% hoger bij degenen die tijdens hun kindertijd het minst werden blootgesteld aan een natuurlijke omgeving dan bij degenen die het meest werden blootgesteld.

Jordi Sunyer heeft een studie uitgevoerd bij 2.900 schoolkinderen van 7 tot 10 jaar, waaruit bleek dat kinderen die in de buurt van groen wonen en per jaar het grootste aantal uren in de natuur doorbrengen, minder concentratieproblemen hebben en minder gevoelig zijn voor ADHD. Dat verband blijft bestaan, zelfs wanneer rekening wordt gehouden met de sociaaleconomische verschillen.

Alles gaat beter in de buitenlucht

Julia Torquati heeft een groep van 11-jarigen een reeks cognitieve oefeningen laten uitvoeren terwijl hun hersenactiviteit werd gemeten. De eerste sessie vond plaats in het laboratorium, de tweede in de open lucht, in het groen. Resultaat: de oefeningen in de open lucht vroegen minder van de hersenen en vergden dus minder cognitieve inspanning van de jonge deelnemers. Bovendien waren de resultaten aanzienlijk beter voor taken die een beroep doen op het visueel-ruimtelijke geheugen.

Eirini Flouri heeft die resultaten bevestigd door de visueel-ruimtelijke vaardigheden van zo'n 4.700 11-jarige stadskinderen te evalueren in relatie met de hoeveelheid groen in hun dagelijkse omgeving. De kinderen die het meest blootgesteld waren aan groen, scoorden het best.

Samengevat

Je hebt het al begrepen: de ene studie na de andere bewijst de weldaden van de natuur. De levende natuur in al haar mogelijke en denkbare vormen doet ons goed. Ze helpt ons om minder te piekeren en minder angstig te zijn en vermindert de kans op psychische aandoeningen. Ze stimuleert het geheugen, versterkt de creativiteit en concentratie en verbetert de intellectuele prestaties. Ze bevordert de ontspanning en helpt ons immuunsysteem. Waar wachten we nog op? Laten we de deuren van de scholen eindelijk opengooien, zodat we volop in en van de natuur kunnen leren. Een liedje kan misschien helpen... Laten we dus afsluiten door te luisteren naar  “Laat ons een bloem” van Louis Neefs. Die had alles al begrepen en had er geen moeilijke woorden voor nodig.  

Isabelle Vermeir, namens het team "Leren in de natuur"

Bronnen

Om het lezen aangenaam te houden, worden sommige details van de experimenten hier niet beschreven, maar je vindt aanvullende informatie in de onderstaande bronnen. De ongenummerde experimenten komen uit het samenvattende dossier "Comment la nature fait du bien à notre cerveau" uit het tijdschrift Cerveau & Psycho. Dank aan hen voor dit prachtige werk.

  1. Berman M.G., Jonides J., Kaplan S. The cognitive benefits of interacting with nature. Psycho. Sci. 2008, 19, 1207–1212.
  2. Fuller R.A., Irvine K.N., Devine-Wright P., Warren P.H., Gaston K.J., Psychological benefits of greenspace increase with biodiversity. Biol. Let. 2007, 3, 390–394.
  3. Voor alle experimenten zonder verwijzingen, zie: Cosquer A., Jonveaux T., Mamane B., Comment la nature fait du bien à notre cerveau, Cerveau & Psycho nr. 111, mei 2019.
  4. Gregory N., Bratmana J., Paul Hamilton et al. Nature experience reduces rumination and subgenual prefrontal cortex activation. PNAS, 2015, 8567–8572.
Datum van de update: 28/09/2020