U bent hier

Open systeem

Voor een schatting van de verschillende stappen en procedures al naargelang van uw project, kunt u gebruikmaken van de “Geothermische analyse” tool in BrugeoTool, de webapplicatie gericht op o.a. beheerders en deskundigen voor de haalbaarheidsvoorstudie en de predimensionering van een ondiepe verticale geothermische installatie in het Brussels Gewest. 

Hieronder vindt u in detail de stappen en procedures die nodig zijn voor de installatie van een open geothermisch systeem in het Brussels Gewest.

 

1. Verzoek om voorafgaand bodemadvies

In het geval dat het toekomstige geothermische systeem zich bevindt op een verontreinigd of mogelijk verontreinigd perceel zoals gedefinieerd door de Bodemordonnantie, is het raadzaam om de haalbaarheid van uw project te verzekeren voordat u verdere stappen neemt. 

Afhankelijk van de categorie in de bodeminventaris van het kadastrale perceel waarop uw project zich bevindt, kunnen enkele van de volgende twee stappen nodig zijn:

2. Onderzoek naar de thermische behoeften

De precieze evaluatie van de energiebehoeften van het gebouw door een in energie gespecialiseerd studiebureau, of een verwarmingsingenieur in het geval van een klein project, is een noodzakelijke stap voor de toekomstige dimensionering van het HVAC-systeem (in het bijzonder het vermogen van de warmtepomp en de verwarmings-/koelelementen) maar ook van het puttenveld.

Informatie en documenten met betrekking tot de EPB-certificering kunnen zeer nuttig zijn.

3. Hydrogeologische haalbaarheidsstudie

In een eerste fase worden een reeks datasets en “ondergrondtools” ter beschikking gesteld van de studiebureaus voor de ondergrond. Het gaat in het bijzonder om BrugeoTool, een webapplicatie gericht op o.a. beheerders en deskundigen voor de haalbaarheidsvoorstudie en de predimensionering van een ondiepe verticale geothermische installatie in het Brussels Gewest. Dit instrument, waarvan de resultaten direct kunnen worden gebruikt in het kader van het milieuvergunningsonderzoek, biedt waardevolle hulp bij de hydrogeologische haalbaarheidsvoorstudie van het systeem.

Naast deze eerste haalbaarheidsanalyse op basis van theoretische gegevens, vereist de implementatie van een open geothermisch systeem een hydrogeologische haalbaarheidsstudie die voorafgaand aan de milieuvergunningsaanvraag moet worden uitgevoerd. Dit onderzoek wordt gedaan door een in hydrogeologie gespecialiseerd studiebureau voor de ondergrond. In het kader van deze studie is het noodzakelijk dat een gekwalificeerd boorbedrijf ten minste één proefboring uitvoert, eventueel vergezeld van piëzometers (of andere putten die als toekomstige exploitatieputten zullen worden benut). Vervolgens worden een of meer pompproeven uitgevoerd. Deze vereisen een aanvraag voor afname van grondwater voor een pompproef.

Deze proeven kunnen worden ingedeeld worden in twee categorieën:

  • Een puttest, met name om de productiviteit van de put te kwantificeren en meer in het bijzonder het kritisch debiet (of het maximaal exploiteerbare debiet). Voor dit type test moeten er step drawdown tests met een stijgend debiet worden gerealiseerd. In dit stadium wordt deze test slechts op één of enkele testputten uitgevoerd. Het doel is het kwantificeren van de capaciteit van de aquifer om water te produceren en met name of deze capaciteit voldoende is om aan de thermische behoeften te voldoen;
  • Een watertafelproef, die toelaat de hydrodynamische parameters van de geëxploiteerde aquifer (o.a. het hydraulisch geleidingsvermogen) te kwantificeren met het oog op de dimensionering. Voor dit type test moet een gecontroleerd debiet in het grondwater worden gepompt en moet het piëzometrische niveau van die grondwaterlaag in de buurt van naburige piëzometers worden gecontroleerd totdat het stabiliseert. Dit wordt vaak over een periode van meerdere dagen gedaan.

4. Predimensionering

De predimensionering van een open systeem bestaat uit een eerste dimensionering die wordt uitgevoerd door een in hydrogeologie gespecialiseerd studiebureau voor de ondergrond, op basis van de thermische behoeften en de lokale hydrogeologische eigenschappen die in het kader van de voorafgaande hydrogeologische haalbaarheidsstudie zijn gekwantificeerd.

Aanvullende terreingegevens zoals de piëzometrische gegevens van de piëzometers, geboord door een gekwalificeerd boorbedrijf, zijn in dit stadium vaak nuttig, vooral om de stromingsrichting van het grondwater en de hydraulische gradiënt te bepalen.

Na afloop van deze fase wordt een eerste keuze gemaakt op basis van de geplande kenmerken van het geothermische systeem (aantal putten, debiet per put, diameter, geëxploiteerde grondwaterhoudende laag, indeling van de putten, enz.) om een optimale theoretische werking van de installatie te garanderen.

We wijzen erop dat een reeks datasets en “ondergrondtools” ter beschikking wordt gesteld van de studiebureaus voor de ondergrond. Het gaat in het bijzonder om BrugeoTool, een webapplicatie gericht op o.a. beheerders en deskundigen voor de haalbaarheidsvoorstudie en de predimensionering van een ondiepe verticale geothermische installatie in het Brussels Gewest. Dit instrument, waarvan de resultaten direct kunnen worden gebruikt in het kader van het milieuvergunningsonderzoek, biedt waardevolle hulp bij de predimensionering van het puttenveld.

5. Vergunningsaanvragen en aangiften

Herinnering: In het geval dat het toekomstige geothermische systeem zich bevindt op een verontreinigd of mogelijk verontreinigd perceel zoals gedefinieerd door de Bodemordonnantie, is het raadzaam om een voorafgaand bodemadvies aan te vragen om de haalbaarheid van uw project te verzekeren voordat u verdere stappen neemt.

Sinds april 2019 is een geothermisch systeem een ingedeelde inrichting waarvoor een milieuvergunning nodig is, d.w.z. een inrichting die riskeert een effect te hebben op het milieu of op de buurt.

Een open geothermisch systeem valt onder de milieuvergunning klasse 1B. Als uw activiteit of uw project meerdere inrichtingen van verschillende klassen omvat, moet u de vergunning aanvragen die overeenstemt met de inrichting van de hoogste klasse.

Wees u ervan bewust dat bepaalde milieubeperkingen een aanzienlijke invloed kunnen hebben op de haalbaarheid, vooral als uw project zich bevindt:

Alle informatie over milieuvergunningsaanvragen en -aangiften vindt u in de praktische gids voor de milieuvergunning. U vindt hier ook de formulieren voor aangiften en milieuvergunningsaanvragen.

Ten slotte is voor een geothermisch systeem ook een aanvraag voor een stedenbouwkundige vergunning vereist.

Om een duidelijk beeld te krijgen van de reglementaire beperkingen met betrekking tot uw project, kunt u gebruik maken van onze applicatie BrugeoTool, een webapplicatie gericht op o.a. beheerders en deskundigen voor de haalbaarheidsvoorstudie en de predimensionering van een ondiepe verticale geothermische installatie in het Brussels Gewest.

6. Dimensionering

De dimensionering wordt uitgevoerd door een in hydrogeologie gespecialiseerd studiebureau voor de ondergrond, op basis van de thermische behoeften en de resultaten van de proeven ter plekke die in het kader van de voorafgaande hydrogeologische haalbaarheidsstudie zijn gerealiseerd. Naast de bovengenoemde maatregelen kunnen aanvullende maatregelen worden uitgevoerd, namelijk:

  • Puttests om de productiviteit van elke nieuwe structuur te controleren. Dit vereist nog steeds de betrokkenheid van een gekwalificeerd boorbedrijf;
  • Watertafelproeven om de karakterisering van hydrodynamische parameters te verfijnen;
  • Staalname en fysisch-chemische analyse van het water om te anticiperen op eventuele problemen met ’clogging’ (verstopping van de filters);
  • Aanvullende tests zoals:
    • warmtetraceringstests om de karakterisering van de geothermische parameters te verfijnen; 
    • micromolenmetingen om de verdeling van de watertoevoer naar de put te beoordelen in het geval van een gebroken aquifer.

De dimensioneringsfase wordt daarom uitgevoerd in samenhang met het implementatieproces

Door het uitvoeren van deze reeks van tests kunnen alle lokale hydrogeologische en geothermische eigenschappen met voldoende nauwkeurigheid gekarakteriseerd worden om de uiteindelijke eigenschappen van het geothermische systeem te optimaliseren. 

Deze stap is essentieel omdat een perfecte afstemming tussen de energiebehoefte, het reële potentieel van het grondwater (ter plaatse gemeten) en de dimensionering de garantie bieden voor de duurzaamheid van het warmtereservoir in het grondwater door de grootte van het geothermische puttenveld (en dus de installatiekosten) te optimaliseren en de daarmee gepaard gaande milieu-impact te minimaliseren.

Tot slot maakt de kennis van de fysisch-chemische parameters van het grondwater het ook mogelijk om te anticiperen op het toekomstige onderhoud van de putten.

7. Uitvoering

De installateur zorgt voor de plaatsing van de verschillende systeemonderdelen binnen het gebouw (warmtepomp, verwarmings-/koelelementen enz.). 

De realisatie van de verschillende putten wordt uitgevoerd in samenhang met het dimensioneringsproces. Elke nieuwe put die wordt geboord, wordt meestal minstens onderworpen aan een puttest om de productiviteit ervan te analyseren, wat de uiteindelijke dimensionering kan beïnvloeden. 

Aangezien voor de installatie van een put een boring moet worden uitgevoerd volgens de regels van goed vakmanschap, moet noodzakelijkerwijs een gekwalificeerd boorbedrijf worden ingeschakeld. Dit type van onderneming is ook bevoegd om de aansluiting te beheren van de putten op een collector die de warmtepomp voedt

Het wordt aanbevolen om de boorlocatie (en alle boorgaten in het algemeen) te laten controleren door een in hydrogeologie gespecialiseerd studiebureau voor de ondergrond, dat in staat zal zijn om de te exploiteren aquifer nauwkeurig te identificeren, een geschikte putuitrusting voor te stellen en de juiste ontwikkeling (reiniging) van de structuren te verzekeren.

8. Onderhoud

Regelmatig onderhoud van de installatie blijkt noodzakelijk voor de duurzaamheid van het systeem. 

Ga voor HVAC-installaties in gesprek met uw installateur.

Wat het puttenveld betreft, deze zijn onderhevig aan "clogging", een fenomeen waarbij de filters verstopt raken als gevolg van verschillende fysische, chemische of biologische factoren. Kennis van het risico op clogging in de dimensioneringfase is noodzakelijk om te voorkomen dat de productiviteit van de putten afneemt. Praat met uw in hydrogeologie gespecialiseerde studiebureau voor de ondergrond en uw boorder/installateur: die kunnen een onderhoudsplan voorstellen voor de reiniging van de putfilters.

Daarnaast is een periodieke controle van de goede werking van de pompen en het hydraulische systeem aanbevolen om storingen te voorkomen. Praat erover met uw installateur.

Datum van de update: 03/06/2020