U bent hier

Warmtekrachtkoppeling

chaudiere_nrjv.jpg

Bij de productie van elektriciteit wordt een grote hoeveelheid warmte opgewekt. In plaats van die warmte verloren te laten gaan in de omgeving, wordt ze bij warmtekrachtkoppeling gebruikt voor verwarming of sanitair warm water.

Warmtekrachtkoppeling is bijzonder geschikt voor een stedelijke omgeving en is vooral een goede oplossing voor collectieve huisvesting en tertiaire (ziekenhuis, hotel, zwembad) of industriële gebouwen, die een grote en regelmatige behoefte hebben aan warmte en aan elektriciteit.

Naast deze toepassingen in grote gebouwen, bestaan er tegenwoordig ook micro-warmtekrachtkoppelingsinstallaties (micro-wkk):

  • Ze zijn geschikt voor huishoudelijk gebruik, 
  • Ze hebben de grootte van een vaatwasser en zien er ook net zo uit,
  • Ze dekken de basisbehoeften aan warmte en elektriciteit.

Bovendien is het aantal groenestroomcertificaten dat u kunt verkrijgen voor uw elektriciteitsproductie zeer voordelig. Met groenestroomcertificaten bedraagt de terugverdientijd van de investering gemiddeld 5 jaar.

Hoe werkt het?

Bij warmtekrachtkoppeling wordt er gelijktijdig warmte en elektriciteit geproduceerd, met dezelfde energiebron, meestal is dit aardgas. Door de warmte terug te winnen die wordt geproduceerd, wordt minder primaire energie verbruikt. De meeste toestellen werken door middel van een motor. Die motor wordt aangedreven door de warmte die wordt geproduceerd bij de verbranding van de energiebron. Vervolgens zet de motor een cilinder in gang, die de generator voor het opwekken van de elektriciteit opstart.

Een micro-wkk (met een vermogen kleiner dan 5kWe) werkt net zoals een klassieke verwarmingsketel. Op het moment dat er vraag is naar warmte en/of sanitair warm water, dan start hij op. Aangezien een micro-wkk niet voortdurend alle behoeften aan warmte en elektriciteit van een woning kan voorzien, moet er daarnaast ook een verwarmingsketel geplaatst worden en voorzien zijn in een aansluiting op het elektriciteitsnet.

In vergelijking met een installatie die afzonderlijk elektriciteit en warmte produceert, kan met warmtekrachtkoppeling een beter energierendement worden behaald. Zo kan er  15 tot 20 % primaire energie worden bespaard en de CO2-uitstoot ten gevolge van het energieverbruik van uw gebouw kan aanzienlijk verminderd worden.

Meer informatie over de werking en de verschillende technische mogelijkheden kan u vinden in de Gids Duurzame Gebouwen.

Realiseer uw project in drie stappen

Hulp nodig? Maak gebruik van deskundig en gratis advies

Stap 1: Bereken uw potentieel

Het is belangrijk om goed na te gaan of een (micro-)warmtekrachtkoppeling rendabel is voor uw woning of gebouw.

Of het de moeite loont om gebruik te maken van warmtekrachtkoppeling wordt eerst nagegaan met behulp van een relevantiestudie. Die analyse houdt rekening met de warmtebehoeften en het profiel van de bewoners, de elektriciteitsbehoefte, de energieprijs, de verwachte warmte- en elektriciteitsproductie, de besparingen en financiële inkomsten die de installatie kan opleveren, alsook de kosten (onderhoud, brandstof). Na deze eerste toetsing kan u een haalbaarheidsstudie laten uitvoeren door een studiebureau of, voor kleine toepassingen van minder dan 20 kWe, door een ervaren installateur. Deze studie geeft u ook recht op een energiepremie. Meer info over een relevantie- en haalbaarheidsstudie vindt u in de Gids Duurzame Gebouwen.

Een micro-wkk is enkel interessant als de warmtebehoeften gemiddeld tot hoog zijn (min. 15.000 kWh). Voor de rendabiliteit is het ook belangrijk dat de geproduceerde elektriciteit volledig zelf wordt verbruikt. De kostprijs voor een micro-wkk bedraagt € 8.000 tot € 20.000 voor een woning, installatiekost niet meegerekend.

Investeer dus in eerste instantie in het beperken van uw energieverbruik, dat blijft nog steeds de beste investering. Lees onze tips  om uw energiegebruik te verminderen in uw woning. De Gids Duurzame Gebouwen helpt u ook om een energiezuinig gebouw te ontwerpen voor woningen (eensgezins- en collectieve woningen) of voor de tertiaire sector.

Stap 2: Doe een beroep op een deskundige installateur

Doe een beroep op een studiebureau, of een deskundig installateur voor een micro-wkk, om een nauwkeurig bestek op te maken voor het ontwerp, de installatie en het onderhoud van uw systeem. Vraag offertes bij meerdere installateurs om de aangeboden dienstverlening te vergelijken. Kijk niet alleen naar de deskundigheid en de referenties van de installateurs, maar bezoek eventueel een installatie die in uw buurt werd uitgevoerd.

Voor grote installaties dient er in de offerte een nauwkeurige berekening te worden gegeven met behulp van dimensioneringstools voor de verwachte elektriciteitsproductie. Voor collectieve huisvesting bestaat COGENoptitherm om de goede dimensionering van de warmtekrachtkoppelingsinstallatie op aardgas te verzekeren en zo recht te kunnen hebben op het verhoogde aantal groenestroomcertificaten (zie : Uw groenestroomcertificaten innen). Aangezien een warmtekrachtkoppelingsinstallatie zelden alleen werkt, moet ook worden gezorgd voor de goede integratie ervan in de stookplaats. Wilt u meer weten, raadpleeg dan het vademecum over de geslaagde integratie van een warmtekrachtkoppelingsinstallatie in een stookplaats.

Stap 3:  Maak de administratieve kant in orde

Bij de installatie van een warmtekrachtkoppelingseenheid zijn er een aantal administratieve zaken die u in orde moet brengen, in het bijzonder:

  • Een milieuvergunning: Voor een particuliere woning is meestal geen milieuvergunning nodig, aangezien het vermogen voor een dergelijke WKK niet meer dan 5kWe bedraagt. Voor de collectieve huisvesting en tertiaire of industriële sector hebt u een milieuvergunning nodig (rubrieken 40, 55 en 104 betreffende  de toegelaten emissieniveaus, het geluidsniveau en de trillingen) om een warmtekrachtkoppelingsinstallatie te plaatsen.
  • De elektrische aansluiting:  Een WKK moet voldoen aan bepaalde technische voorschriften. Na afloop van de werken moet een erkend controleorganisme voor elektriciteitsinstallaties controleren of de installatie voldoet aan het Algemeen Reglement op de Elektrische Installatie (AREI). Ook moet de installatie beschikken over een elektronische bidirectionele meter van Sibelga. Sibelga is de distributienetbeheerder die de bestaande meter vervangt. Nadien, en om recht te hebben op groenestroomcertificaten, moet de groenestroommeter gecertificeerd worden door Brugel.
Bidirectionele meter Groenestroommeter
  • Kadaster: De micro-wkk heeft geen enkele impact op de berekening van het kadaster voor uw woning. U moet alleen het kadaster verwittigen binnen de 30 dagen na de installatie van de micro-wkk.
  • Premies en andere steunmaatregelen: Het Brussels Hoofdstedelijk Gewest ondersteunt de installatie van (micro)warmtekrachtkoppelingssystemen in de vorm van groenestroomcertificaten bij de productie.  Het uitvoeren van een haalbaarheidsstudie geeft ook recht op een energiepremie.
  • EPB-reglementering: Als de warmtekrachtkoppelingsinstallatie een vermogen heeft van meer dan 20kWth, dan valt het onderhoud ervan onder de EPB-reglementering voor verwarming. En als u een EPB-certificaat hebt, dan kan u dat laten aanpassen. Vraag dit aan de EPB-certificateur die het document heeft afgeleverd.

Uw groenestroomcertificaten innen

Na de certificering van uw installatie heeft u recht op groenestroomcertificaten. Een groenestroomcertificaat wordt toegekend op basis van de gerealiseerde CO2-besparing, wat u trimestrieel kan doorgeven aan BRUGEL. Na de toekenning van uw groenestroomcertificaten kan u deze vervolgens verkopen. Voor een goed gedimensioneerde hoogrendementsinstallatie van warmtekrachtkoppeling op aardgas, die zijn warmte voor meer dan 75 % levert aan meerdere residentiële afnemers, kan het aantal certificaten onder bepaalde voorwaarden (Besluit, art. 21) worden verhoogd.

In het Brussels Hoofdstedelijk Gewest is de verkoopwaarde van groenestroomcertificaten aan de energieleveranciers ongeveer € 85 en dit is stabiel sinds de aanpassing van het systeem voor groenestroomcertificaten in 2011. In ieder geval krijgt u minimaal €65 euro per certificaat, als u deze verkoopt aan Elia, de beheerder van het Belgische transmissienet voor elektriciteit, die verplicht is deze aan te kopen tegen die gewaarborgde minimumprijs.

Zorg voor een regelmatig onderhoud

Van zodra de installatie is voltooid, zal u het verbruik van primaire energie en de CO2-uitstoot van uw gebouw gedurende 10 jaar, de gemiddelde levensduur van een warmtekrachtkoppelingsinstallatie, kunnen verminderen, op voorwaarde dat u zorgt voor een regelmatige opvolging en een kwaliteitsvol onderhoud. Let op enkele eenvoudige aandachtspunten:

  • Is de warmtekrachtkoppeling wel degelijk in werking?
  • Start de installatie correct op als er voldoende warmtevraag is?
  • Is het aantal werkingsuren correct geoptimaliseerd?
  • Staat de installatie niet in alarmmodus?
  • Blijft het rendement binnen de geplande marges?

Bij grote installaties kunnen deze elementen worden opgevolgd door een lid van het technisch personeel of door een onderhoudsfirma. Hebt u bij de installatie geopteerd voor telemonitoring, dan zullen die parameters rechtstreeks worden opgevolgd.

Voor het eigenlijke onderhoud is het beter om een contract af te sluiten met de installateur of met een onderneming die erkend is door de leverancier van het materiaal.

Datum van de update: 13/11/2018