U bent hier

De moestuinen van het Scheutbos: een gezonde bodem voor een nieuwe start

Een gezonde en kwaliteitsvolle bodem voor alle Brusselaars en vooral voor diegenen die aan stadslandbouw doen, dat is de Good Soil-strategie van Leefmilieu Brussel.  Hoewel deze strategie officieel van start ging in 2019 is de bodem altijd al één van de belangrijkste bekommernissen van LB geweest. Een mooi voorbeeld hiervanzijn de moestuinen van het Scheutbos, die volledig werden heringericht als gevolg van de ontdekking van een verontreiniging in de bodem. Vandaag kunnen de Brusselaars hun grond met een gerust hart bewerken en er zeker van zijn dat, alvast wat de bodem betreft, ze dit doen op een kwaliteitsvolle manier. 

Historisch gezien heeft het Scheutbospark (Molenbeek) altijd bestaan uit bossen, bewerkte zones en vochtige weilanden. Het huidige moestuingebied, dat aan de oostelijke rand van het park gelegen is, is een overblijfsel van een uitgestrekt tuinbouwgebied dat reeds in 1777 op de Ferrariskaarten te zien is. Sinds 1992 heeft Leefmilieu Brussel het beheer van de volledige site, waaronder de collectieve moestuinen, opnieuw overgenomen om zo de ecologie te beschermen, de sociale contacten te bevorderen en recreatieve en educatieve zones in te richten.

Luchtfoto's van de moestuin van het Schetbos  tussen 1996 en 2019

Luchtfoto's van de moestuin van het Scheutbos tussen 1996 en 2019

In 2012 laat Leefmilieu Brussel meerdere bodemonderzoeken in en rond de moestuinen uitvoeren om de bodemkwaliteit op de site te onderzoeken. Deze studies brengen de aanwezigheid van diverse toxische elementen in de bodem aan het licht, zoals lood en polycyclische aromatische koolwaterstoffen met concentraties die de toegelaten drempels in het Brussels Hoofdsetdelijk Gewest overschrijden. De analyses tonen ook aan dat de aanwezigheid van deze verontreiniging onverenigbaar is met moestuinactiviteiten op de site waardoor de site moet worden gesloten. Er zijn immers risico’s voor de volksgezondheid, gelinkt aan  de ingestie van bodempartikels of de consumptie van bepaalde groenten. De oorsprong van de verontreiniging is onzeker, maar lijkt te wijten aan het gebruik van aanvulaarde van slechte kwaliteit die op de site werd gestort in een tijdperk waarin men zich weinig zorgen maakte over de bodemkwaliteit.

In de daarop volgende jaren wordt door Leefmilieu Brussel een groot herinrichtingsproject van de moestuinen van het Scheutbos op poten gezet. Dit project wordt tevens door Leefmilieu Brussel gefinancierd. Het doel is de site te saneren en de gezondheidsrisico’s van de aanwezige verontreiniging in de moestuinen te beheren. Uit de verschillende mogelijke saneringstechnieken wordt gekozen voor de oplossing waarbij een laag van 50 cm van op voorhand geanalyseerde gezonde grond ter hoogte van de moestuinen wordt aangelegd. Deze grond wordt gescheiden van de verontreinigde grond door een geotextiel (zie luchtfoto ’s) om te verhinderen dat via natuurlijke bewerking of bioturbatie van de bodem de verontreiniging zich opnieuw zou mengen met de nieuwe aangevoerde propere gronden. Leefmilieu Brussel heeft van deze werkzaamheden ook gebruik gemaakt om de paden in de moestuin her aan te leggen, de afvloeiing van het water aan de rand van de moestuin her in te richten en de vijver te vergroten en te verdiepen.

Vandaag zijn een veertigtal moestuinpercelen in hun oude staat hersteld en kunnen de Brusselaars er met een gerust hart hun groenten telen in een semi-landelijke omgeving. Om de bodem voor de toekomstige generaties te beschermen, vraagt Leefmilieu Brussel een milieuvriendelijke teelt waarbij het gebruik van pesticiden verboden is.

Datum van de update: 04/06/2020