U bent hier

Focus : Legionellose

Context

Legionella-pneumonie (de veteranenziekte) en Pontiackoorts (griepachtige aandoening) zijn twee ziektebeelden die beschreven worden door de algemene term legionellose. Beiden worden veroorzaakt door infectie met bepaalde soorten humaan pathogene Legionella bacteriën. Onderstaande tekst behandelt enkel de veteranenziekte omdat Pontiackoorts doorgaans niet wordt gediagnosticeerd, wegens het ontbreken van een specifiek ziektebeeld. Data over meldingen van Pontiackoorts zijn bijgevolg niet beschikbaar.

Voor legionellose bestaat er in België een meldingsplicht. De detectie van één geval moet leiden tot een grotere waakzaamheid, de detectie van meerdere gevallen moet leiden tot de onmiddellijke opsporing van de bron van infectie. Het rapporteren van legionellose laat toe om in eerste instantie snel preventiemaatregelen en sancties te initiëren. In tweede instantie wordt dankzij de meldingsplicht de evolutie van legionellose in de ruimte en tijd opgevolgd (epidemiologisch toezicht).

Aantal gevallen van de veteranenziekte binnen België en per gewest

Het aantal gemelde gevallen van de veteranenziekte binnen België en per gewest, voor de periode 2004-2009, staan weergegeven in onderstaande tabel. De rapportering hiervan aan het Wetenschappelijk Instituut voor Volksgezondheid (WIV) gebeurt door peillaboratoria (vrijwillige deelname van 100 microbiologische laboratoria verspreid over gans België), referentielaboratoria (deze verlenen specifieke ondersteuning om een gestelde diagnose te bevestigen of hulp bij het typeren van een bepaalde Legionella stam) en - in het geval van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest (BHG)- door de artsen-gezondheidsinspecteurs van de Gemeenschappelijke Gemeenschapscommissie (GGC) (meldingsplicht). Bij elke melding van legionellose wordt er gevraagd om de volgende gegevens te verstrekken: de geboortedatum, het geslacht en de woonplaats van de patiënt, de begindatum van de symptomen en de evolutie van de ziekte, de diagnosetechniek en de serogroep van de kiem, de recente reisbestemming en de overnachtingsplaats (hotel of camping) met naam, adres, telefoon- en kamernummer, datum van de overnachtingen en eventueel specifieke blootstelling (douches, jacuzzi, koeltoren, …).





Van 2004 tot 2006 steeg het aantal meldingen van de veteranenziekte in België (piek van 230 gevallen in 2006), waarna het aantal daalde in de periode 2007-2009. Een navraag bij het WIV leverde geen verklaring voor de waargenomen piek in 2006, noch voor het lage aantal in 2009 (persoonlijke communicatie met Dr. Sophie Quollin). Er was in 2006 geen uitbraak in België, noch kan het aantal in verband gebracht worden met reizen. Bovendien bleef de deelname aan het screeningsnetwerk stabiel.

Een vergelijking tussen de evolutie binnen België en Europa leert ons dat Europa in 2006 het hoogste aantal gevallen kende sinds jaren en dat dit aantal nu gestabiliseerd lijkt.

Wanneer men met behulp van bovenstaande gegevens het aantal gevallen per 100.000 inwoners berekent, is de incidentie in het BHG groter dan in de andere gewesten. Dit is waarschijnlijk te wijten aan het groter aantal ziekenhuizen, hotels en rusthuizen per inwoner én de toegenomen sensibilisatie van de artsen. Het is ook veel eenvoudiger geworden om legionellose op te sporen dankzij het gebruik van de urine-antigeentest. In het BHG treden Legionella-infecties doorgaans op als geïsoleerde gevallen. In 2008 was er een mogelijke cluster in een Brussels ziekenhuis, maar dit is nooit bewezen. Na het desinfecteren van de installaties van dit ziekenhuis werden daar geen nieuwe gevallen meer gemeld.

Conclusie

De voorbije jaren groeide onze kennis over legionellose. Nieuwe diagnosetechnieken werden geïntroduceerd, bestaande verder geoptimaliseerd. Tevens werd gezocht naar betere antimicrobiële agentia ter behandeling van de veteranenziekte. Ook was er een toename merkbaar in de sensibilisering van artsen. Al deze veranderingen resulteerden in een stabilisatie van het aantal gemelde gevallen in Europa en in een daling voor België. Echter, het systeem van de meldingsplicht in België dient nog verder geharmoniseerd te worden, zodat men vlot en op een betrouwbare manier de incidenties in de verschillende gewesten met elkaar kan vergelijken.

Datum van de update: 06/10/2016
Documenten: 

Factsheet(s)