U bent hier

Aan huis opgehaald afval

Sinds 2002 haalt Net Brussel jaarlijks aan huis zo’n 450000 ton afval op. Na een daling in 2009 en 2010 steeg de totale hoeveelheid aan huis opgehaald afval tussen 2010 en 2012 met 7000 ton. De opgehaalde hoeveelheden per inwoner daalden echter met 20% over de periode 2002 tot 2012. De interpretatie van deze afvalcijfers wordt bemoeilijkt doordat zij een belangrijke maar onbekende en wisselende hoeveelheid “gelijkgesteld” afval bevatten.
Het selectief opgehaalde huisvuil piekte op 28 % in 2010, dit is het jaar dat de sorteerverplichting voor de huishoudens werd ingevoerd. In 2011 en 2012 sorteerde Brussel dan weer minder goed. Zelfs als het gesorteerde afval uit de containerparken in rekening wordt gebracht, is er nog een lange weg af te leggen om te beantwoorden aan het Europese streefdoel van 50% dat in 2020 moet gehaald worden.

Gegevensbronnen

De enige langlopende gegevenssets om de omvang van het huishoudelijk afval te becijferen, zijn deze van het Gewestelijk Agentschap voor Netheid (GAN of “Net Brussel”). Zij hebben betrekking op het sinds 1991 aan huis opgehaald restafval en de selectieve inzamelingen (hiervan staat de begindatum vermeld tussen haakjes):

  • het selectief ingezameld glas en het grofvuil in de 2 gewestelijke containerparken (1991),
  • papier en karton samen met de recycleerbare verpakkingen (1992),
  • aparte inzameling van verpakkingsafval (blauwe zakken) en papier-karton (gele zakken) (1996),
  • kerstbomen (1995) uitgebreid met tuinafval (groene zakken) (2002).

Net Brussel komt tweemaal per week langs bij alle gezinnen van het gewestelijk grondgebied. Naast het afval van de gezinnen wordt door het GAN tijdens de huis-aan-huisophalingen tegelijk ook een deel van het zogenaamd “gelijkgesteld” afval ingezameld bij handelaars, zelfstandigen, bedrijven, vzw’s, scholen, gemeentelijke en andere overheden, met name o.b.v. commerciële contracten. Omdat deze afvalstroom qua samenstelling gelijkt op het huishoudelijk afval, wordt hij ermee gelijkgesteld; hij kan echter moeilijk apart becijferd worden. Volgens de beschikbare ramingen varieert het aandeel van het gelijkgesteld afval tussen de 30 en 40%. Voor dit type afval is het GAN nl niet de enige operator, een wisselend ongekend deel van het gelijkgesteld afval wordt ook door privé operatoren opgehaald. Aangezien Net Brussel de enige publieke operator is voor de huis-aan-huisophaling van het restafval en van de gesorteerde zakken van de gezinnen, zijn hun gegevens wel representatief voor dit inzamelkanaal van het huishoudelijk (in de enge betekenis) afval. De analyse van hun gegevens is vooral interessant  om inzicht te verwerven in het sorteergedrag.

Over het huishoudelijk afval dat via de 7 gemeentelijke containerparken wordt ingezameld, bestaan er geen systematische gegevens. Aangezien de inzamelgraad van de 2 gewestelijke containerparken niet representatief is voor het hele netwerk van containerparken en evenmin voor alle inwoners van het Gewest, baseren wij de hier gepresenteerde  afvalindicatoren voor het opvolgen van de tonnages en de sorteergraad, dus uitsluitend op de cijfers van de huis-aan-huisophaling.

Huishoudelijk en gelijkgesteld afval (ingezameld door de publieke operator via de huis-aan-huisophaling, de glasbollen en het glas van de Horeca) : evolutie van de absolute hoeveelheden (linker y-as) en van het aandeel van de selectieve ophalingen in het totaal (rechter y-as). De start van de verschillende types van inzameling is aangeduid in het rood.
Bron: op basis van de jaarrapporten van Net Brussel


Huishoudelijk en gelijkgesteld afval

Opgehaalde afvaltonnages

Het door Net Brussel aan de deur opgehaalde afval stijgt op een constante en regelmatige manier tot 2002. Tussen 2003 en 2008 bedraagt de jaarlijkse hoeveelheid om en bij 450 000 ton. In 2009 en 2010 daalt deze hoeveelheid, om zich in 2011 en 2012 ongeveer te herstellen tot op het niveau van 2009. De waargenomen toename tussen 2010 en 2012 bedraagt ongeveer 7000 ton. Gezien over de periode 2002 tot 2012 is de aan huis opgehaalde hoeveelheid per inwoner gedaald met 20%. Dit betekent evenwel niet dat de productie van dit type afval dezelfde evolutie heeft gevolgd. Mogelijks wordt  een deel van het “gelijkgesteld” afval nu opgehaald door andere (privé) operatoren in plaats van door het GAN. Het is evenmin uit te sluiten dat de daling sinds 2008 van de opgehaalde hoeveelheden huisvuil te maken heeft met de vertraging van de economische conjunctuur zoals het ook mogelijk is dat  de afname het gevolg is van gewijzigde gewoontes die leiden tot minder afval.

Recente studies over de gemeentelijke en regionale containerparken brachten aan het licht dat dit netwerk bijkomend zo’n 30 000 ton huishoudelijk afval inzamelt.

Het huishoudelijk en gelijkgesteld afval vertegenwoordigt in elk geval slechts een kleine fractie van wat het Gewest aan afval produceert. Studies wezen uit dat de hoeveelheden niet-huishoudelijk afval, waarover slechts gedeeltelijke en discontinue gegevens bestaan, drie à vier keer belangrijker zijn.

Aandeel van de selectieve ophaling in de huis-aan-huisophaling

Tussen 1996 en 2012 daalden de niet gesorteerde huishoudelijke afvalstromen met 24%, dit in het voordeel van een toename van de gesorteerde afvalstromen. Tot 2010 was deze evolutie een weerspiegeling van de inzamelingsmodaliteiten en van de progressieve uitbreiding van de vuilnisophaling tot het hele grondgebied. De respectievelijke ophaling van de gele zakken (papier en karton), van de blauwe zakken (verpakkingsafval  in plastiek of metaal en drankkartons, de zogenaamde PMD-verpakkingen) en van de groene zakken (kerstbomen en tuinafval) werd  uitgebreid tot de 19 gemeenten in respectievelijk 1996, 1998 en 2012. Enkel de vijfhoek is momenteel niet betrokken bij de inzameling van de groene zakken (deze ging aanvankelijk van start in 2002 in 6 tuinrijke gemeenten). Het netwerk van de glasbollen werd in de loop der jaren progressief uitgebreid en is sinds 2005 ontdubbeld (in wit glas enerzijds en gekleurd glas anderzijds).

De sorteerverplichting voor alle huishoudens eerst van het glas (in 2009) gevolgd door papier-karton en PMD (in 2010) heeft eveneens geleid tot een verhoging van het aandeel van de selectieve ophalingen. 

In 2010 bereikte het aandeel van de gesorteerde afvalstromen een piek met 28% van de huis-aan-huisophalingen. Dit was het resultaat van een duidelijke toename in alle categorieën van de selectieve ophaling. De verklaring moet waarschijnlijk gezocht worden in de sorteerverplichting voor alle gezinnen die in 2010 werd ingevoerd en daarmee gepaard gaande de intensieve sensibiliseringscampagnes en de sancties vanaf de maand juli van hetzelfde jaar.

Het aandeel van de selectieve vuilnisophalingen daalde terug in 2011 (bedraagt nog slechts 27%) en in 2012 (26%). De terugval tussen 2010 en 2012 van het opgehaalde PMD (minus 5398 ton) is alleen al goed voor  68% van de daling (minus 7963 ton) van al het selectief opgehaald afval over diezelfde periode. In de jaarrapporten 2011 en 2012 van Net Brussel wordt deze daling toegeschreven aan een verbeterde kwaliteit van het sorteren, m.a.w. aan een minder hoog percentage van niet-conform afval in de blauwe zakken. Volgens de jaarrapporten van Net Brussel bedroeg het percentage niet-conform afval in de blauwe zakken 43,7 % eind 2010, 33% in 2011 en 27% in 2012. Tussen 2010 en 2011 kon ten andere een extra 950 ton PMD gerecycleerd worden.  

Als wij voortgaan op de resultaten 2012 van de periodieke analyses van de samenstelling van de vuilbakken – deze worden uitgevoerd volgens een gestandaardiseerde manier - kunnen wij deze verklaring van Net Brussel nochtans niet bevestigen.  Getuigen hiervan de volgende cijfers: het percentage niet-conform afval in de blauwe zak bedroeg 26% in november 2010, 23% in 2011 en 29% in juni 2012 (bron: mededeling van het departement Afval; de publicaties van Net Brussel zijn niet openbaar).

Hieruit blijkt dat louter en alleen de verplichting om te sorteren niet volstaat om het sorteergedrag in goede banen te leiden; de intensieve sensibiliseringscampagnes moeten zeker worden verder gezet.

Indien wij ook rekening houden met de tonnages die in de gemeentelijke en gewestelijke containerparken worden ingezameld, dan zou in 2012 het aandeel van de selectieve vuilophaling ongeveer 30% bedragen. Het streefdoel van 50% dat door de Europese richtlijn wordt opgelegd tegen 2020 wordt dus niet bereikt. Om deze verplichting te kunnen naleven, zullen de Brusselaars in de toekomst moeten beschikken over bijkomende sorteermogelijkheden.

Bronnen

  • ARCADIS, januari 2012, « Etude économique et géographique de faisabilité relative à l’implantation de nouveaux parcs à conteneurs en région de Bruxelles-Capitale », uitgevoerd in opdracht van Leefmilieu Brussel, eindrapport, 178 bladzijden
  • BRUXELLES PROPRETÉ, 2010, « Campagnes d’analyse de la poubelle ménagère octobre-novembre 2010, 2011 et juin 2012 » (mededeling door het departement Afval)
  • GEWESTELIJK AGENTSCHAP VOOR NETHEID, ”Jaarverslag 2009”, 42 blz; “Jaarverslag 2010”, 34 blz; “Jaarverslag 2011”, 19 blz; “Jaarverslag 2012”, 40 blz.
  • ULB-IGEAT, mei 2011, « Etude comparative sur la gestion d’encombrants dans différentes villes et régions européennes », uitgevoerd in opdracht van Leefmilieu Brussel, 197 bladzijden.
     
Datum van de update: 13/11/2018
Documenten: 

Methodologische fiche(s)

Tabel(len) met de gegevens

Rapport(en) van Leefmilieu Brussel

Studie(s)