Beuken of geen beuken in het Zoniënwoud? Dat is één van de vragen…

01/06/2015

De beukenkathedraal, een opvallend kenmerk van ons woud aan de rand van de stad, is kandidaat om Unesconatuurerfgoed te worden. Maar het vormt ook het toneel voor de aangekondigde klimaatverandering. De beuk, gevoelig voor herhaalde periodes van droogte, zou wel eens slachtoffer kunnen worden van de opwarming.

Het Zoniënwoud fascineert!

Met zijn bijna 5.000 ha en ontelbare wegen trekt het woud meer dan een miljoen bezoekers per jaar. Wandelen, joggen, de natuur observeren, fietsen, een uitstap met de jeugdbeweging maken, enz. Het woud in het zuidoosten van de hoofdstad vervult ontegensprekelijk een recreatieve rol. Dat is deels te danken aan het werk van de boswachters, die dit erfgoed beschermen.

Zij kappen waar nodig en planten inheemse soorten in de plaats. Uiteraard beuken, maar ook wintereik, zoete kers, esdoorn, enz. Een weldoordachte mix van soorten die pas veel later volgroeid zullen zijn. Want met het bos en de bomen komen we in een heel andere tijdsbeleving. Ze evolueren traag, over twee tot drie eeuwen, terwijl de klimaatverandering zich laat voelen.

Slechte tijd voor kathedraalbouwers

De beukenkathedraal van het Zoniënwoud werd niet op één dag gebouwd. De gemiddelde leeftijd van de Brusselse beuk is 135 jaar. “Maar 27% van onze beuken is ouder dan 180 jaar. Zij naderen hun levenseinde”, aldus Grégory Reinbold, hoofd van het departement Bos van Leefmilieu Brussel. “Onze oudste beuken werden in 1760 aangeplant, toen Brussel onder Oostenrijks bewind stond.”

De oude bomen worden stelselmatig vervangen door jonge exemplaren. Maar de klimaatverandering maakt het bosbeheer moeilijk. Het Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC) heeft verschillende scenario’s uitgewerkt over hoe het klimaat kan evolueren tegen 2100. “Als de voorspellingen voor de opwarming van de aarde kloppen, dan zullen er meer warme en droge periodes komen, in combinatie met hevige neerslag tijdens de winterperiodes. De beuken op de plateaus zouden te weinig water kunnen krijgen tijdens de zomer, terwijl de beuken in de valleien het zouden kunnen  overleven”, gaat Grégory Reinbold voort.

Zich aanpassen aan de nieuwe omstandigheden: een eikenkathedraal?

Als het om het klimaat gaat, zijn er geen absolute zekerheden. Daarom voorziet het Brussels beheerplan (in opmaak) enkel in de aan te planten boomsoorten voor de komende 12 jaar. Op die manier is er nog de mogelijkheid om bij te sturen als de klimaatvoorspellingen veranderen. “We kappen jaarlijks zo’n 10 ha bomen die tot volle wasdom zijn gekomen en we planten gemiddeld 10.500 bomen aan.

Dit jaar hebben we 4.000 beuken geplant, 2.850 wintereiken, 4.800 andere loofbomen en 900 lorken.” Het is verstandiger om een alternatief te vinden voor de beuk en dus soorten aan te planten die beter bestand zijn tegen de klimaatverandering. De wintereik, die al meer dan 300 jaar aanwezig is in het Zoniënwoud, is een ideale kandidaat.

Leefmilieu Brussel voorziet dus deze mogelijkheid in het bosbeheer, zodat de kleinkinderen van onze achterkleinkinderen ook kunnen genieten van het woud, of het nu een beuken-, eiken- of lindekathedraal is…


 

Datum van de update: 01/06/2015